I SA/Lu 874/12

I SA/Lu 874/12 POSTANOWIENIE Dnia 28 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Lu 874/12 UZASADNIENIE Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku podała, że zobowiązanie podatkowe nie powstało wobec upływu terminu przedawnienia. Posiada mieszkanie o powierzchni 39 m². Nie ma innego majątku. Prowadzi działalność gospodarczą i dochód miesięczny z tego tytułu to 2005 zł brutto. Czynsz za mieszkanie to około 200 zł miesięcznie. Sama wychowuje córkę urodzoną w 1995 r. Córka uczy się. W listopadzie 2012 r., w odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, przedstawiła oświadczenie księgowej, z którego wynika, że za sierpień, wrzesień i październik 2012 r. uzyskała przychody na poziomie odpowiednio 17.000 zł, 15.000 zł, 17.000 zł oraz nabywała towary handlowe o wartości odpowiednio rzędu 15.000 zł, 10.000 zł i 14.000 zł. Przedstawiła także informacje o operacjach na rachunkach bankowych za czas do 31 października 2012 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 stycznia 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła sprzeciw. Podała, że nie wszystkie wezwania są wykonalne. Nie otrzymuje alimentów na dziecko. Rośnie skala stawianych przed nią wymagań w związku z wnioskiem o prawo pomocy. Złożyła wszystkie wymagane dokumenty. Jest osobą pracującą i nie dysponuje nadmiarem czasu. W rezultacie sprzeciwu, postanowienie z dnia 16 stycznia 2013 r. utraciło moc. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. Stanowi o tym art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U.12.270 – p.p.s.a. /. Dla prawidłowego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca, zgodnie z zarządzeniem z dnia 26 lutego 2013 r. została wezwana w trybie art. 255 p.p.s.a., by w terminie 7 dni: przedłożyła wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym dotyczących działalności gospodarczej; złożyła w odpisach deklaracje dla podatku od towarów i usług od stycznia 2012 r. do stycznia 2013 r. włącznie (jeśli były składane organowi podatkowemu); złożyła w odpisach zeznania dla podatku dochodowego za 2011 r. i za 2012 r. (jeśli były składane organowi podatkowemu); wskazała wydatki na utrzymanie mieszkania, leczenie, edukację dziecka w skali miesiąca. Jednocześnie została pouczona, że niewykonanie wezwania może spowodować odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca nie złożyła żadnych dokumentów. Powtórzyła stanowisko, zgodnie z którym nie wszystkie żądania są wykonalne, złożyła wszystkie wymagane dokumenty. Jest osobą pracującą i nie dysponuje nadmiarem czasu, a z każdym kolejnym pismem rośnie skala wymagań. W tym stanie sprawy należy zważyć, co następuje: Wniosek skarżącej zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, całkowitym zakresie skarżąca powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd w całości podziela stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy / II FZ 236/08 /. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa / II FZ 101/09 /. Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu / GZ 146/04 /. Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu / art. 45 Konstytucji RP /, ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą / FZ 178/08 /. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia / FZ 478/04 /. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe / FZ 160/08 /. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi / II FZ 80/09 /. W okolicznościach rozpatrywanego wniosku, w świetle przedstawionych dokumentów i twierdzeń, skarżąca nie wykazała ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, całkowitym zakresie. Sąd, rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy, stoi na stanowisku, że skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny rzeczywistego braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim nie przedłożyła żądanych dokumentów na okoliczność skali prowadzonej działalności gospodarczej, przychodów z tej działalności. Zestawienie przychodów i wydatków za trzy miesiące 2012 r. nie jest wystarczające. Skoro skarżąca nie złożyła żądanych dokumentów, to nie ma możliwości porównania wielkości podanych w zestawieniu z wielkościami deklarowanymi organowi podatkowemu. Należy także zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w sierpniu 2012 r., a zatem skarżąca powinna respektować obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przy podejmowaniu decyzji o zakupach w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w następnych miesiącach. Skarżąca nie wykazała, by od sierpnia 2012 r. nie miała obiektywnej możliwości zgromadzenia środków z działalności gospodarczej na pełne koszty postępowania sądowego. Natomiast przedłożone informacje o rachunkach bankowych same są niewystarczające, by wiarygodnie, rzetelnie określić rzeczywistą sytuację majątkową skarżącej. Podsumowując, w tych okolicznościach rozpatrywanego wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny rzeczywistej sytuacji materialnej, w całokształcie. Rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej i zupełnej sytuacji materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne i zupełne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, obok wiarygodnego wykazania wydatków, także wiarygodnego wykazania rzeczywiście uzyskiwanych środków finansowych, środków finansowych zgromadzonych oraz sposobu dysponowania tymi środkami. Dopiero wówczas istnieją podstawy do prawidłowej, zasadnej oceny czy w takiej, wiarygodnie i wyczerpująco przedstawionej sytuacji materialnej, zostały spełnione przesłanki wnioskowanego prawa pomocy. Po pierwsze, czy mamy do czynienia z brakiem środków. Po drugie, jakie są powody takiego stanu rzeczy. Wiarygodność twierdzenia o braku środków finansowych powinna zostać wykazana przez skarżącą na gruncie całokształtu jej sytuacji materialnej, sposobu dysponowania pozyskiwanymi środkami z działalności gospodarczej. Na obecnym etapie wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, co do zasady wyklucza prawidłowe, zasadne stwierdzenie istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy i w konsekwencji wyklucza zasadne przyznanie tego prawa. Zastosowanie tej wyjątkowej instytucji jest dopuszczalne tylko w odniesieniu do wiarygodnie przedstawionej zupełnej sytuacji materialnej osoby wnioskującej o zastosowanie tego odstępstwa od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Sąd, rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy, jest zdania, że w tych okolicznościach uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, bez wiarygodnie przedstawionej zupełnej sytuacji materialnej osoby wnioskującej, byłoby dowolnym, pozbawionym ustawowych przesłanek przerzuceniem ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na współobywateli. Z tych względów należało orzec jak na wstępie wobec stwierdzenia, że skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.