I SA/Lu 958/12

I SA/Lu 958/12 POSTANOWIENIE Dnia 28 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Lu 958/12 UZASADNIENIE Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada żadnych środków finansowych, bowiem są zajęte dla celów egzekucji należności wynikających z ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej. Posiada mieszkanie o powierzchni około 20 m², nieruchomość rolną o powierzchni 1,02 ha i dwie inne nieruchomości o powierzchni 0,25 ha, 0,4 ha. Sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem dochodów jest działalność gospodarcza, która przynosi stratę. .W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, przedstawił zestawienie zaksięgowanych dokumentów, z których wynika, że za czas od stycznia do listopada 2012 r. przychody ze sprzedaży towarów to kwota rzędu 560.000 zł, wydatki na zakup towarów handlowych to kwota rzędu 570.000 zł, koszty wynagrodzenia rzędu 16.000 zł, inne wydatki rzędu 55.000 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 stycznia 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw. Argumentował, że na poczet ponoszonych wydatków w działalności gospodarczej zmuszony jest zadłużać się. W rezultacie sprzeciwu, postanowienie z dnia 16 stycznia 2013 r. utraciło moc. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. Stanowi o tym art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U.12.270 – p.p.s.a. /. Dla prawidłowego rozpoznania wniosku o prawo pomocy po sprzeciwie, skarżący został zobowiązany do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi skarżący podał, że koszty utrzymania ponoszą rodzice. Wszelkie środki finansowe podlegają zajęciu w toku egzekucji prowadzonej przez Dyrektora Izby Celnej kwoty rzędu 77.000 zł należności głównej oraz nadto odsetek. Przedstawił deklaracje dla podatku od towarów i usług, z których wynika, że w miesięcznych okresach rozliczeniowych 2012 r. deklarował nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym. W każdym miesiącu 2012 r. skarżący nabywał towary i usługi, dla przykładu w marcu o wartości rzędu 50.000 zł, w maju o wartości rzędu 90.000 zł, w czerwcu o wartości rzędu 130.000 zł, w lipcu o wartości rzędu 70.000 zł, we wrześniu o wartości rzędu 90.000 zł, w listopadzie i grudniu o wartości rzędu 60.000 zł w każdym z tych miesięcy. Za 2011 r. skarżący zadeklarował przychód na poziomie 730.000 zł, koszty na poziomie 717.000 zł. Oświadczył, że za 2012 r. nie składał jeszcze zeznania podatkowego. W tym stanie sprawy należy zważyć, co następuje: Wniosek skarżącego zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd w całości podziela stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy / II FZ 236/08 /. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa / II FZ 101/09 /. Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu / GZ 146/04 /. Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu / art. 45 Konstytucji RP /, ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą / FZ 178/08 /. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia / FZ 478/04 /. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe / FZ 160/08 /. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi / II FZ 80/09 /. W okolicznościach rozpatrywanego wniosku, w świetle przedstawionych dokumentów i twierdzeń, skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy, stoi na stanowisku, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny rzeczywistego braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, na obecnym etapie wpisu w kwocie 200 zł. Poziom wydatków ponoszonych przez skarżącego w toku działalności gospodarczej jednoznacznie wskazuje na dysponowanie przez skarżącego środkami finansowymi, mimo zajęć rachunków bankowych od marca 2012 r. Należy także zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu z końcem września 2012 r., a zatem skarżący powinien respektować obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przy podejmowaniu decyzji o zakupach w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w następnych miesiącach. Skarżący nie wykazał, by od października 2012 r. nie miał obiektywnej możliwości zgromadzenia środków z działalności gospodarczej na pełne koszty postępowania sądowego. Kiedy skarżący składał skargę w październiku 2012 r., to jednocześnie w tym samym miesiącu nabywał towary i usługi za kwotę ponad 49.000 zł, a w miesiącu następnym za 65.000 zł. Posiada zatem środki finansowe. Natomiast jeśli skarżący posiadane środki finansowe przeznacza na działalność gospodarczą, pomijając obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, to taka sytuacja nie realizuje żadnej z przesłanek przyznania prawa pomocy. Podsumowując, w tych okolicznościach rozpatrywanego wniosku należy stwierdzić, że nie zostały wykazane przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, rozpatrujący wniosek, jest zdania, że w tych okolicznościach przyznanie prawa pomocy byłoby dowolnym, pozbawionym ustawowych przesłanek przerzuceniem ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na współobywateli. Z tych względów należało orzec jak na wstępie wobec stwierdzenia, że skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.