I SAB/Lu 10/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita, Sędziowie WSA Halina Chitrosz, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 października 2013 r. sprawy ze skargi E. H. T. E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie [...] I. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku E. H. T. E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o wznowienie postępowania w podatku od nieruchomości za 2007 r. – w terminie 30 dni; II. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. H T. E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania Pismem z dnia [..]., pełnomocnik "A" w C. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..]., dotyczącą ustalenia spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało pełnomocnika skarżącej, że z uwagi na zawisłość sprawy przed Sądem Administracyjnym, wniosek rozpatrzony zostanie po otrzymaniu akt sprawy oraz prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sygn. akt I SA/Lu [..]. Postanowieniem z dnia [..]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie o sygn. akt [..] przedłużyło termin załatwienia sprawy wskazując jednocześnie, że sprawa załatwiona zostanie w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sygn. akt. I SA/Lu [..] wraz z aktami sprawy. Pełnomocnik spółki pismem z dnia [..] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie o sygn. [...]. W uzasadnieniu skargi podniósł, że instytucja prawna terminu ma niezwykle doniosły charakter dla regulacji wszelkich stosunków prawnych, w tym administracyjno prawnych. W świetle art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej wprowadzono określone przedziały czasowe załatwienia sprawy - nie później niż miesiąc, bądź nie później niż w ciągu 2 miesięcy. Ustawodawca zdaniem skarżącej celowo użył tych przedziałów czasowych, po to. by organ nie przekroczył tych terminów. Przedłużenie terminu, jakie zastosowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z dnia [..] jest zdaniem skarżącej spółki niedopuszczalne, gdyż nie konkretyzuje ani nie przewiduje dokładnej daty przedłużenia postępowania. Skarżąca argumentowała, że do chwili obecnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wydało postanowienia o wznowieniu postępowania ani też decyzji o odmowie tegoż postępowania. Nierozpoznanie w ustawowym terminie złożonego podania o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją w przedmiotowej sprawie jest bardzo szkodliwe i spowodowało ujemne skutki dla skarżącej w postaci bezpodstawnie wyegzekwowanego podatku od nieruchomości. Skarżąca podkreśliła, że przypadek niezałatwienia sprawy w terminie to naruszenie każdego terminu, zarówno tego. który jest wyznaczony przez przepisy art. 125 § 1, art. 139 § 1-3 Ordynacji podatkowej, jak i tego, który wyznaczył organ podatkowy w trybie art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis wprowadza obowiązek zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i koresponduje w tym zakresie z art. 139 Ordynacji podatkowej. Obowiązek zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie ciąży na organie podatkowym bez względu na to, czy niezałatwienie sprawy nastąpiło z przyczyn leżących po stronie organu, czy też od niego niezależnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ zaznaczył, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pod sygnaturą [..] zarejestrowało wniosek spółki o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] Nr [..] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Decyzja Kolegium z dnia [...] została zaskarżona przez spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Lu [...] skargę oddalił. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożona została przez spółkę skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mając na uwadze fakt zawisłości sprawy przed sądem administracyjnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po otrzymaniu wniosku spółki o wznowienie postępowania poinformowało, że wniosek zostanie rozpatrzony po otrzymaniu akt sprawy oraz prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Brak akt w przedmiotowej sprawie uniemożliwiał zdaniem organu podjęcie czynności w niniejszej sprawie. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] roku przedłużyło termin załatwienia sprawy wskazując jednocześnie, że sprawa załatwiona zostanie w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt I SA/Lu [..]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu wniosku skarżącej o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. Tytułem wstępu należy wskazać, że w orzecznictwie sądowo administracyjnym ukształtował się pogląd, według którego bezczynność zachodzi wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął odpowiedniej czynności. Dla zwolnienia się z zarzutu bezczynności nie jest zatem wystarczające ustalenie, że podjęto działanie, ale jego efektem musi być stosowny akt lub czynność odpowiadająca żądaniu strony, znajdujące oparcie w podstawie prawnej do określonego zachowania się organu. Oczywiste jest, że rozważając kwestię wznowienia postępowania organ musi dysponować aktami sprawy. Jednak stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, według którego brak akt sprawy wyklucza pozostawanie w bezczynności nie może być uznane za poprawne (por. II SAB/Lu 105/13 dostępne w CBOSA). Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wielokrotnie zwracał uwagę, że okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny. Odnosząc się natomiast do kwestii braku akt sprawy jako przesłanki usprawiedliwiającej bezczynność organu Sąd konsekwentnie stał na stanowisku, że np. przesłanie ich do sądu, nie stanowi przyczyny niezależnej od organu, uniemożliwiającej mu załatwienie sprawy. Jest to bowiem przeszkoda usuwalna; w takiej sytuacji organ powinien wystąpić do sądu z wnioskiem o czasowe wypożyczenie akt administracyjnych w celu niezwłocznego rozpatrzenia sprawy lub też o skopiowanie tychże akt (zob. np. wyroki NSA z dnia: 19 stycznia 2011 r., I OSK 1503/10, CBOSA; 26 maja 1999 r., III SAB 83/98, POP 2000/4/108). Wielokrotnie podkreślano także, że to do zadań organu należy zapewnienie sobie albo samych akt, albo ich kopii w sytuacji konieczności przekazania akt sprawy innemu organowi. Bierne oczekiwanie na ich zwrot jest zatem bezczynnością (tak w postanowieniu z dnia 20 marca 2013r. II OSK 552/13 i wyroku z dnia 9 listopada 2007 r. I OSK 1533/06, por. także w wyrokach WSA w Warszawie 21 listopada 2006 r. I SAB/Wa 146/06 i 17 listopada 2006 I SAB/Wa 119/06 wszystkie opubl. w CBOSA). Wydając rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej należy również odnieść się do kwestii związanej z relacją postępowania sądowo administracyjnego i postępowania wznowieniowego zainicjowanego wnioskiem skarżącej. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania może być wszczęte zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony (art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej). Jego wszczęcie poprzedza sprawdzenie przez organ, czy wznowienie postępowania jest dopuszczalne. Pozytywne przesłanki dopuszczalności to zakończenie sprawy decyzją ostateczną lub postanowieniem, na które przysługuje zażalenie (art. 240 § 1 i art. 219 Ordynacji podatkowej), zachowanie terminu do jego wszczęcia (art. 241 § 2 Ordynacji podatkowej) i w przypadku złożenia żądania pochodzenie tego żądania od strony lub jej następcy prawnego, posiadających zdolność do czynności prawnych (art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej), a także – w przypadku zgłoszenia żądania przez stronę – wskazanie jednej z ustawowych podstaw wznowienia. A contrario niedopuszczalne zatem jest wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, gdy: - brak jest przedmiotu postępowania (żądanie wznowienia nie dotyczy postępowania zakończonego decyzją czy postanowieniem, na które służy zażalenie lub postępowania, które nie zostało zakończone decyzją ostateczną lub postanowieniem, na które przysługuje zażalenie), - żądanie nie pochodzi od strony lub jej następcy prawnego albo osoby te nie mają zdolności do czynności prawnych, - w przypadku żądania opartego na podstawie wskazanej w art. 240 pkt 4 lub pkt 8- zostało ono zgłoszone po upływie terminów wskazanych odpowiednio w art. 241 § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki Ordynacja podatkowa. Komentarz –Wrocław 2006 ,s. 883). Gdy zachodzą przesłanki pozytywne, właściwy organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. W sytuacji, gdy występuje choć jedna z przesłanek negatywnych, organ, gdy działa z urzędu, po prostu nie wydaje postanowienia o wznowieniu postępowania. W przypadku, gdy żądanie wznowienia postępowania złożyła strona odmowa jego wznowienia następuje w drodze decyzji (art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej). Decyzja ta kończy przy tym pierwszy etap postępowania - badanie dopuszczalności wznowienia (nazywany postępowaniem wznowieniowym tak B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek – Ordynacja podatkowa. Komentarz - Warszawa 2004,s.622). Nie przesądza ona o istnieniu przesłanek wznowienia. Te bada się dopiero w drugim etapie postępowania- po jego wznowieniu. Z przepisów Ordynacji podatkowej nie można zatem wyprowadzić istnienia przesłanki negatywnej do wznowienia postępowania w postaci zawisłości sprawy sądowoadministracyjnej, dotyczącej tej samej decyzji ostatecznej, która miałaby być weryfikowana w nadzwyczajnym postępowaniu. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 września 2007 r. I SA/Łd 744/07, oraz WSA w Poznaniu z dnia 24 listopada 2010 r. III SA/Po 421/10 opubl. w CBOSA). W świetle powyższych stwierdzeń uznać należy, że nie załatwienie przez organ podatkowy sprawy w sposób przewidziany w powołanym wyżej art. 243 Ordynacji podatkowej w terminie przewidzianym w art. 139 tej ustawy, należy uznać za pozostawanie organu w bezczynności. Oceniając całokształt okoliczności sprawy przyjąć jednak należy, że nie ma uzasadnionych podstaw do uznania zaistniałej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O takim charakterze bezczynności można mówić wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności w całkowicie nieuzasadniony sposób, postępuje oczywiście wbrew i z lekceważeniem obowiązujących przepisów. Powyższych cech nie można jednak przypisać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, spółka została bowiem poinformowana o przyczynie nierozpatrzenia wniosku w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej (pismo z dnia 24 stycznia 2012 r.) i poinformowana o terminie załatwienia sprawy w trybie art. 139 § 3 i art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej (postanowienie z dnia 21 lutego 2013 r.). Jakkolwiek czynności te były w świetle przedstawionej wyżej argumentacji dotyczącej braku akt sprawy jako przyczyny bezczynności wadliwe, to jednak ich podjęcie nakazuje wykluczyć istnienie w sprawie niniejszej kwalifikowanej formy bezczynności organu. Za niezasadne należy przy tym uznać zarzuty odnoszące się do sposobu określenia terminu zakończenia postępowania. Wbrew przedstawionej argumentacji brak jest bowiem w przepisach Ordynacji podatkowej ścisłych kryteriów wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy, (pod warunkiem, że następuje to z poszanowaniem zasad wyrażonych w art. 125 i 139 Ordynacji podatkowej). Tym samym za dopuszczalne uznać należy, w sytuacji rzeczywistej zależności zakończenia postępowania w sprawie od wydania innego rozstrzygnięcia jak ma to miejsce np. w przypadku zawieszenia postępowania podatkowego i oczekiwania na orzeczenie sądu lub decyzję innego organu administracyjnego, wyznaczenie terminu nie w sposób ścisły, lecz w odniesieniu do ustania przyczyny zawieszenia postępowaniu. (por. P. Pietrasz w: C. Kosikowski, L. Etel Ordynacja podatkowa Komentarz wydanie 5 LEX). Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Termin zakreślony w pkt I wyroku należy ustalić z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a, z której wynika, że termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi, zaś akta zwraca organowi sąd pierwszej instancji, gdy postępowanie w sprawie zostanie prawomocnie zakończone. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.