I SAB/Lu 15/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Miasta D. z [...] listopada 2020 r. postanawia odrzucić skargę. Skarżący M. W. w dniu 29 października 2021 r. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Dęblin z 20 listopada 2020 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie. Z akt sprawy oraz odpowiedzi na skargę wynika, że decyzją z dnia 20 listopada 2020 r. Burmistrz Miasta Dęblin orzekł o umorzeniu postępowania w części dotyczącej odpowiedzialności M. W. jako prezesa zarządu C. Sp. z o.o. w R. za zaległości tej spółki z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2013-2014 i 2015 r. wraz z odsetkami. Decyzję tę doręczono stronie 8 grudnia 2020 r. Następnie wnioskiem z 21 grudnia 2020 r. M. W. zwrócił się do organu niewłaściwego - Burmistrza Miasta Dębica o uzupełnienie tej decyzji poprzez doprecyzowanie kto ponosi koszty dotychczasowego postępowania. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2021 r. Burmistrz Miasta Dęblin odmówił uzupełnienia decyzji z dnia 20 listopada 2020 r. Postanowienie to zostało zaskarżone przez stronę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, które postanowieniem z dnia 31 marca 2021 roku utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Postanowienie Kolegium zostało doręczone stronie w dniu 20 kwietnia 2021 roku. Następnie odwołaniem wniesionym w dniu 28 kwietnia 2021 r. do organu niewłaściwego - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim M. W. zakwestionował rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, wniósł o wyznaczenie rozprawy przed organem odwoławczym, uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania podatkowego. Wymienione odwołanie wpłynęło do Kolegium (po przekazaniu do organu właściwego) w dniu 13 maja 2021 r. Pismem z dnia 12 lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie zwróciło się do Burmistrza Miasta Dęblin o nadesłanie całości akt sprawy w związku z wniesionym odwołaniem od decyzji z dnia 20 listopada-2021 r. Akta sprawy zostały przesłane Kolegium w dniu 27 lipca 2021 r. Decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej M. W. jako prezesa zarządu C. Sp. z o.o. w R. za zaległości podatkowe tej spółki z tytuł podatku od nieruchomości za lata 2013-2015. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 53 § 2b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ) "p.p.s.a." - skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zatem stosownie do powyższej regulacji warunkiem wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wniesienie ponaglenia do właściwego organu, przy czym skargę można w nieść w dowolnym czasie po wniesieniu ponaglenia. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nie ma żadnego znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż w odniesieniu do tych skarg takiego wymogu nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne (zob. np. prawomocny wyrok w sprawie IV SAB/Po 33/20), strona zaś nie musi nawet oczekiwać na rozpatrzenie ponaglenia przez właściwy organ. O dopuszczalności skargi w świetle art. 53 § 2b p.p.s.a. rozstrzyga samo "wniesienie" ponaglenia (zob. np. prawomocny wyrok w sprawie III SAB/Wr 99/20). Zgodnie z tym poglądem, dopuszczalne byłoby wniesienie skargi nawet następnego dnia po wniesieniu ponaglenia (a może nawet tego samego dnia, jeśli można by wykazać, co w przypadku korespondencji elektronicznej jest możliwe, że skarga została wniesiona później, np. o jedną sekundę, niż ponaglenie). Przyjęcie takiego stanowiska powoduje jednak, że ujęty z treści art. 53 § 2b p.p.s.a. warunek uprzedniego wniesienia ponaglenia w pewnym stopniu traci sens. Ponaglenie w tak krótkim czasie raczej nie może bowiem spowodować pożądanej reakcji organu w postaci podjęcia aktywności, czy załatwienia sprawy np. przez wydanie kończącego ją rozstrzygnięcia. Jak zaś zauważył NSA w uzasadnieniu uchwały z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt I OPS 5/19, ponaglenie jest to środek prawny zwalczania bezczynności i przewlekłości postępowania jednoznacznie wyrażający intencję strony skłonienia organu do szybkiego załatwienia sprawy. Wniesienie ponaglenia, jak dalej wskazał NSA, stanowi próbę wymuszenia na organie załatwienia sprawy. Zdaniem NSA, przyjęty przez ustawodawcę sens normatywny pojęcia ponaglenia odpowiada słownikowemu znaczeniu tego pojęcia w języku potocznym. Oznacza zaś ono wezwanie kogoś do pośpiechu, podjęcie działania w celu wymuszenia na kimś oczekiwanej, określonej czynności. Sąd ma na względzie, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także odpowiednie procedury administracyjne nie normują trybu załatwienia ponaglenia, w tym nie określają terminu załatwienia ponaglenia. Opieszały organ mógłby więc nie podjąć pożądanej aktywności nawet po wniesieniu ponaglenia, i także do ponaglenia odnosić się w sposób opieszały. Z tego względu zrozumiałe jest przyjęte przez prawodawcę unormowane przewidujące możliwość wniesienia ponaglenia w "każdym czasie", tj. bez wymagania oczekiwania na odniesienie się organu do ponaglenia. Zdaniem Sądu zauważyć jednakże trzeba, że skargę można wnieść po wniesieniu ponaglenia i to po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zastrzeżenie to jest zrozumiałe, jeśli uwzględni się przedstawiony wyżej sens normatywny ponaglenia, na który wskazuje NSA w powołanej wyżej uchwale. Sąd ma na względzie, że podatnik może nie mieć dostatecznego rozeznania co do regulacji prawnych dotyczących właściwości organów. Z tego względu, zgodnie z treścią art. 170 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) "o.p.", jeżeli organ podatkowy, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Jak zaś stanowi § 2 tego artykułu, podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wniesienie podania do organu niewłaściwego aktualizuje zatem obowiązek tego organu przekazania pisma (podania) do organu właściwego i powiadomienia o tym wnoszącego podanie (przy założeniu, że ze względu na treść podania tylko jeden, inny organ niż ten, do którego podanie zostało wniesione, jest właściwy do załatwienia sprawy). Dlatego też przepisy procedury podatkowej z reguły nie zastrzegają, jako warunku rozpatrzenia sprawy, wniesienie podania do organu właściwego. Natomiast w przypadku warunku wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jednak inaczej. P.p.s.a. wyraźnie formułuje warunek wniesienia podania do organu właściwego. Zauważyć trzeba, że strona postępowania opieszale prowadzonego przez dany organ ma wiedzę co do tego jaki organ jest właściwy w sprawie. Zatem albo dany organ wydał i doręczył stronie postanowienie o wszczęciu postępowania, albo strona wniosła do danego organu podanie inicjujące postępowanie. Jeśli zaś nawet wniosła podanie do organu niewłaściwego, to organ ten przekazał podanie do organu właściwego i poinformował o tym stronę. Na marginesie zauważyć trzeba, że gdyby nawet organ był w błędzie co do właściwości i wszczął postępowania albo przekazał do niewłaściwego organu podanie strony inicjujące postępowanie, a także ten organ nie zbadawszy prawidłowo podstaw właściwości podjął postępowanie nie będąc organem właściwym, to ten organ prowadzi jednak postępowanie i jeśli działa opieszale to właśnie ten organ jest opieszały albo bezczynny. Z tego względu uzasadnione jest zastrzeżenie w przypadku wniesienia ponaglenia, co przecież nie jest regułą, że ponaglenie powinno być wniesione do organu właściwego. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że skarga na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania datowana na 29 października 2021 r. została nadana przez skarżącego w placówce Poczty Polskiej wprost do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 29 października 2021 r. Zauważyć także należy, że ponaglenie - na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez (jak expressis verbis wynika z jego treści) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie - w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Dęblin z dnia 20 listopada 2020 r. wniesionego w dniu 28 kwietnia 2021 r., - skierowane zostało przez M. W. do (organu niewłaściwego) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim i nadane w placówce Poczty Polskiej (ze wskazaniem adresu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 26 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim przekazało ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, jako do organu właściwego, co wynikało expressis verbis z treści ponaglenia, za pismem z dnia 5 listopada 2021 r. Wpłynęło ono zaś do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w dniu 9 listopada 2021 r. Sąd ma także na względzie, że skarżącemu wiadome było to, że organem właściwym w sprawie rozpatrzenia odwołania od wskazanej wyżej decyzji Burmistrza Miasta Dęblin było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie. Wynika to bowiem w pierwszej kolejności z uprzednio otrzymywanych przez niego rozstrzygnięć w sprawie objętej tą decyzją. Z akt postępowania wynika także, co również należy podkreślić, że skarżący wiedząc, jaki organ (Burmistrz Miasta Dęblin) podjął postępowanie zakończone decyzją z dnia 20 listopada 2020 r. i wydał tę decyzję, a także jaki organ jest właściwy do rozpatrzenia odwołania (w treści pism niewłaściwie kierowanych skarżący trafnie wskazywał organ właściwy) swoje pisma dotyczące tej sprawy kierował zupełnie dowolnie do różnych organów Polsce: do Urzędu Miejskiego w Dębicy (podanie o uzupełnienie decyzji Burmistrza Miasta Dęblin), do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży (zażalenie na postanowienie odmawiające uzupełnienia decyzji) oraz do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim (odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta Dęblin). Nadto z akt wynika, że pisma w sprawie rozstrzyganej decyzją Burmistrza Miasta Dęblin skarżący kierował do Urzędu Gminy Puławy, oraz Urzędu Gminy Konopnica. Dodać można, że decyzja Burmistrza Miasta Dęblin z dnia 20 listopada 2020 r. miała za przedmiot orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego, jako prezesa zarządu spółki C. za jej zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości. Skarżący, jako prezes spółki prowadzącej działalność gospodarczą i rozliczającej podatek od nieruchomości położonej w [...] D. wiedział także choćby z tego powodu, jaki organ jest właściwy w sprawie podatku od nieruchomości. Wiedza skarżącego co do właściwego organu wynikała także z tego, że zainicjował on skutecznie postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia przez Burmistrza Miasta Dęblin, postępowania w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego, jako członka zarządu C. , zakończone prawomocnie wyrokiem tego Sądu z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt I SAB/Lu 6/20. Dlatego biorąc powyższe pod uwagę, przyjmując, że ponaglenie skarżącego przekazane zostało do właściwego organu, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w dniu 9 listopada 2021 r., co wynikało z przyjętego świadomie przez skarżącego działania polegającego na kierowaniu pism do organów oczywiście niewłaściwych, zaś skarga została nadana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dniu 29 października 2021 r., zdaniem Sądu należało uznać, ze skarżący nie wyczerpał trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skoro zatem złożenie ponaglenia do organu niewłaściwego nie wywiera skutku wyczerpania środków zaskarżenia (art. 52 § 2 p.p.s.a.) to tym samym uniemożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, za podstawę przyjmując art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.