I SAB/Lu 4/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2013r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. na bezczynność Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania i bezczynności w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę. Pismem z dnia 27 grudnia 2011 r. A. .sp. z o.o. (dalej – Spółka) złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności objętych tytułami wykonawczymi [...], [...] i [...] z uwagi na niedopuszczalność prowadzenia egzekucji wywołaną naruszeniem przepisów o właściwości. Jako podstawę wniosku, wskazała art. 59 § 1 ust. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229 poz.1954 ze zm., obecnie Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., zwanej dalej - "u.p.e.a"). W uzasadnieniu tego wniosku, Spółka wyjaśniła, że na podstawie art. 5a ust. 5 ustawy o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 2004 Nr 121 poz. 1267 ze zm., zwanej dalej "ustawą o urzędach i izbach skarbowych"), począwszy od dnia 1 stycznia 2011 r. Naczelnik L. Urzędu Skarbowego przestał być organem właściwym do prowadzenia egzekucji z ww. tytułów wykonawczych. Postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] wydanym na skutek przedstawienia przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym akt sprawy w związku ze zbiegiem egzekucji prowadzonej przez ten organ z egzekucją prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przeciwko Spółce, Sąd Rejonowy wyznaczył do łącznego prowadzenia egzekucji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na powyższe postanowienie, Naczelnik Urzędu Skarbowego złożył zażalenie, w którym podnosił, że począwszy od 1 stycznia 2012 r. nie jest właściwy do prowadzenia egzekucji przeciwko Spółce w związku ze zmianą właściwości określonej w art. 5a ust. 5 ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Pismem z dnia 7 lutego 2012 r., opierając się na stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej wyrażonym w piśmie z dnia 31 stycznia 2012 r. [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego zmodyfikował treść wniesionego zażalenia poprzez wskazanie, że przestanie być właściwym organem egzekucyjnym, począwszy od dnia 1 stycznia 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomił skarżącą Spółkę o nie załatwieniu sprawy w terminie, co uzasadnił skomplikowanym charakterem sprawy oraz koniecznością ustalenia organu właściwego. Z kolei w dniu 17 lutego 2012 r. przesłał do Sądu Rejonowego wniosek Spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa na wstępie. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie poinformował Spółkę o nie załatwieniu sprawy w terminie i wyznaczył nowy termin jej załatwienia na dzień 5 maja 2012 r. W dniu 28 marca 2012 r. Spółka złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego "ponaglenie", w którym wskazała na upływ miesięcznego terminu rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania i wezwała do niezwłocznego wydania żądanego rozstrzygnięcia. W jego uzasadnieniu argumentowała, że działanie organu w przedmiotowym postępowaniu ogranicza się jedynie do wydawania kolejnych postanowień o nie załatwieniu sprawy w terminie, uzasadnianych skomplikowanym charakterem sprawy oraz faktem pozostawania akt egzekucyjnych w dyspozycji sądu. Polemizując z tymi argumentami, Spółka zauważyła, że problem w istocie sprowadza się do ustalenia organu właściwego w sprawie, co nie wymaga prowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, a co za tym idzie nie uzasadnia stwierdzenia o jej szczególnie skomplikowanym charakterze. Rozpatrując powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] uznał zażalenie (nazwane przez Spółkę "ponagleniem") na bezczynność organu polegającą na braku rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione. Jego zdaniem nie można mówić o bezczynności organu, w sytuacji, gdy w sprawie wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, co zgodnie z art. 62 u.p.e.a., skutkowało koniecznością wstrzymania czynności egzekucyjnych i przekazaniem akt do sądu rejonowego, co też organ uczynił. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy wyznaczył do łącznego prowadzenia egzekucji w trybie administracyjnym Naczelnika Urzędu Skarbowego. Postanowienie to jednak wobec wniesienia zażalenia, nie jest ostateczne, co skutkuje brakiem możliwości rozpatrzenia wniosku Spółki do czasu wydania przez Sąd prawomocnego rozstrzygnięcia w tej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy wyznaczył organem właściwym do prowadzenia egzekucji wobec skarżącej Spółki Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym. Ze znajdującej się w aktach kserokopii notatki sporządzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że postanowienie to uprawomocniło się w dniu 3 września 2012 r. W związku z tym, postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego (kserokopia k. 10) wniosek Spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 27 grudnia 2011 r. przekazał zgodnie z właściwością Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym. W dniu 13 lutego 2013 r. (pieczęć daty wpływu), Spółka działając na podstawie art. art. 3 § 2 pkt 8, 50 §1, 52 § 2, 54 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na przewlekłość i bezczynność prowadzonego postępowania, wskazując że brak działania organu narusza przepisy prawa, a mianowicie: art. art. 7, 77 i 35 k.p.a. oraz słuszny interes strony. Wniosła także o wyznaczenie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego 14 dniowego terminu do wydania "postanowienia", oraz o wskazanie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez podstawy prawnej lub z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę, Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że nie jest organem właściwym do jej rozpoznania. Na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 r., pełnomocnik organu alternatywnie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga w sprawie niniejszej nie jest uzasadniona. Na wstępie wskazać należy, że skarga Spółki dotyczy bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie wniosku z dnia 27 grudnia 2011 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...] i [...]. Dla ustalenia zakresu rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie wyjaśnić należy, że przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej jest rozumiana w orzecznictwie jako stan, w którym organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Inaczej rzecz ujmując przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. A contrario, nie sposób przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od niego nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego. Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru dokonywanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. To również prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. (vide: postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., I OSK 1247/12, por. także wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2012 r., II SAB/Łd 101/12, CBOSA). Z kolei, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie występuje żadna ze wskazanych wyżej sytuacji. Podkreślić należy, że ramy prawne rozstrzygnięcia w kontrolowanym postępowaniu wyznacza art. 149 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisu prawa (...). Powyższe – zdaniem Sądu – oznacza, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest powiązane ze zobowiązaniem organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (patrz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod redakcją R. Hauser, M. Wierzbowski Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011 r. str. 536). W doktrynie i orzecznictwie nie budzi również wątpliwości fakt, że istnienie w sprawie bezczynności, czy przewlekłości jest badane na moment wydawania rozstrzygnięcia w sprawie. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego ustalonego w oparciu o zgromadzone akta, stwierdzić należy, że poza sporem pozostaje, że w dniu 23 października 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał akta postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem Spółki o umorzenie postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...] i [...], Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym. Przekazanie to nastąpiło zgodnie z właściwością ustaloną prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] Postanowienie o przekazaniu ze stosownym pouczeniem o możliwości jego zaskarżenia poprzez wniesienie zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej, zostało Spółce doręczone w dniu 8 listopada 2012 r. (potwierdzona kserokopia dowodu doręczenia w aktach administracyjnych tom oznaczony "skarga" k. za k. 11). Zarówno z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, jak również i akt przedstawionych przez Komornika nie wynika, aby postanowienie to zostało przez Spółkę zaskarżone, co wskazuje na to, że stało się ono ostateczne. W sytuacji zatem, gdy przedmiotowy wniosek Spółki został przekazany zgodnie z właściwością Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym, w konsekwencji należało uznać, że po jego przekazaniu, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie ma możliwości podjęcia ani faktycznych, ani prawnych działań w sprawie jego rozpoznania. Z tych też względów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. zobowiązany był skargę oddalić.