I SO/Lu 37/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Sędziowie: WSA Andrzej Niezgoda WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o wyłączenie wszystkich sędziów oraz referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od rozpoznania sprawy sygn. akt I SA/Bk 408/17 ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia - oddalić wniosek. J. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą akt I SA/Bk 408/17. Następnie pismami z 14 i 24 kwietnia 2017 r. skierowanymi do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł "skargi" na Prezesa, Wiceprezesa, a także na pozostałych sędziów oraz na referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając tym osobom, że łamią obowiązujące przepisy prawa, celowo oddalając lub odrzucając jego skargi oraz wnioski o prawo pomocy. Na tej podstawie wniósł o wyłączenie od rozpoznania powyższej sprawy sędziów WSA w Białymstoku: Mieczysława Markowskiego, Małgorzatę Annę Dziemianowicz, Wojciecha Stachurskiego, Marka Leszczyńskiego, Jacka Pruszyńskiego, Andrzeja Meleziniego, Pawła Janusza Lewkowicza, Danutę Tryniszewską-Bytys, Annę Sobolewską-Nazarczyk, Mierosława Wincenciaka, Grażynę Gryglaszewską, Elżbietę Trykoszko i Małgorzatę Roleder (to jest wszystkich sędziów orzekających w WSA w Białymstoku), a także referendarza sądowego Barbarę Romańczuk. Wyżej wymienieni sędziowie oraz referendarz sądowy w załączonych do akt sprawy pisemnych oświadczeniach stwierdzili, że pomiędzy nimi a skarżącym nie zachodzi okoliczność z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. ) – dalej: "P.p.s.a.", która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Ponadto wskazali, że w niniejszej sprawie nie zachodzi także żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymieniony w art. 18 P.p.s.a. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt II FW 9/17 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie do rozpoznania wniosku J. G. o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 408/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Ponadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Poza powyższymi przypadkami, stosownie do art. 19 P.p.s.a., na żądanie sędziego lub na wniosek strony sąd wyłączy sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączeniu na podstawie tego przepisu podlegać może zatem np. sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Wymaga jednak podkreślenia, że środek ten nie może być traktowany jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, Warszawa 2011, s. 88 , jak również powołane tam postanowienie NSA dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, ONSA i WSA 2008, nr 6, poz. 97). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie, o której mowa w tym przepisie, musi zatem faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Podkreślić należy, że powyższe reguły – w myśl art. 24 § 1 P.p.s.a. – stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. W świetle natomiast art. 20 P.p.s.a. wniosek powinien wskazywać okoliczności lub dowody uprawdopodobniające istnienie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziego. Nie ulega więc wątpliwości, że wnioskodawca, składając wniosek, powinien wskazać fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Rozpoznając wniosek J. G. o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku oraz referendarza sądowego w tym Sądzie – Barbary Romańczuk, tutejszy Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego żądania. Potwierdzeniem tego są pisemne oświadczenia sędziów i referendarza sądowego objętych wnioskiem. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych okoliczności, które mogłyby prowadzić do odmiennej oceny. Nie wskazał na przykład na żadne relacje osobiste, bądź też prowadzone sprawy albo zachowania, które uzasadniałyby wątpliwości co do bezstronności któregokolwiek z tych sędziów bądź wskazanego referendarza. Jako okoliczności tego rodzaju nie można natomiast uznać zarzutów skarżącego wobec prawidłowości rozstrzygnięć podejmowanych przez wymienione osoby w jego sprawach. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą bowiem uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 1174/12, LEX nr 1274472). Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.