II SA/Lu 105/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi S. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., znak: [...]. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] odmawiającej przyznania S. I. zasiłków rodzinnych na dzieci : M., A., A. i W. oraz dodatków do zasiłków. W uzasadnieniu podano, że dnia 15 października 2008r. po złożeniu wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych organ wezwał S. I. do jego uzupełnienia przez wpisanie danych żony, oraz dołączenie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości jej dochodów za rok 2007. W odpowiedzi wnioskodawca stwierdził, że od 2000r. nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, nie zna jej adresu i nie jest upoważniony do odbierania dotyczących jej dokumentów. Wyjaśnił, że w skład jego rodziny wchodzą tylko dzieci i konkubina A. M. Organ uznając zatem, że braki wniosku nie zostały usunięte odmówił przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków. Rozpatrujące odwołanie strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze przypomniało, że zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt.16 ustawy o świadczeniach rodzinnych za rodzinę uważa się małżonków , rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia , a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Z powyższego przepisu zdaniem Kolegium jasno wynika, że dla potrzeb ustalania prawa do zasiłków rodzinnych istotnym jest status prawny osoby wnioskującej o świadczenie, a nie sytuacja faktyczna, w jakiej się ona znajduje. W sprawie bezspornym jest, że wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, prawidłowo zatem organ uznał za celowe uzupełnienie wniosku o dane dotyczące jego małżonki oraz wskazanie jej dochodów. Ponieważ informacje te nie zostały przedstawione, decyzja jest zasadna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. I. ponownie stwierdził, że żona wyprowadziła się od niego w 2000r. i od tej daty nie utrzymuje z nim i dziećmi żadnych kontaktów, nie łoży też na ich utrzymanie i wyżywienie. Zaznaczył, że 15 stycznia 2009r. złożył pozew o rozwód. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 3 pkt. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych ( jedn. tekst Dz.U z 2006r. Nr 139,poz. 992 ze zmianami ) o treści obowiązującej w dacie orzekania przez organ odwoławczy przez rodzinę należało rozumieć małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Błędne jest zatem przekonanie skarżącego, że żona skarżącego nie jest członkiem rodziny wyłącznie dlatego, iż nie utrzymuje kontaktu z nim i dziećmi, nie łozy na ich utrzymanie i wyżywienie. W orzecznictwie podzielany jest pogląd, według którego pojęcie rodziny, jak i osoby samotnie wychowującej dziecko (art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych), uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Oznacza to, że bez znaczenia jest, czy małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i który z nich utrzymuje rodzinę ( por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2008r. sygn. akt I OSK 672/07 LEX nr 401677 i podane tam orzecznictwo, wyrok NSA z dnia 8 października 2007r. sygn. akt I OSK 320/07 LEX nr 376865 , wyrok NSA z dnia 5 września 2007r. sygn. akt I OSK 1814/06 LEX nr 399413 ). Skoro zatem małżonkowie (a więc osoby pozostające w związku małżeńskim) nie pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym stanowią "rodzinę" w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a "dochodem rodziny" w rozumieniu art. 3 pkt 2 tej ustawy są dochody członków rodziny, to znaczy, że ustalając dochód rodziny, należy uwzględnić również dochód małżonka nie zamieszkującego wspólnie z żoną i dziećmi i nie pozostającego z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. Zaskarżona decyzja jest jednak wadliwa z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a które sąd nie będąc na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zobowiązany jest uwzględnić z urzędu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji wynika, że podstawą odmowy przyznania świadczeń rodzinnych było nie przedstawienie przez skarżącego zaświadczenia o dochodzie jego żony, co uniemożliwiło ustalenie dochodów rodziny. Stanowiska tego nie sposób jednak zaakceptować. Stosownie do § 12 ust.2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz.U Nr 105, poz. 881 ze zmianami ) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji, w przypadku złożenia wadliwie wypełnionego wniosku podmiot realizujący wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia rodzinne do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania . Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. W przypadku, gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów podmiot realizujący świadczenie rodzinne przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów ( § 12 ust.3 ). Podobną treść ma art.24a ust.2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujący już w dacie orzekania przez organ odwoławczy, a wprowadzony na podstawie art. 1 pkt.14 ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U Nr 223, poz. 1456) z dniem 2 stycznia 2009r. Art.24a ust.3 stanowi obecnie wprost, że niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Zauważyć należy, że wspomniany przepis ustawy odpowiada w istocie treści art.64 § 2 kpa dotyczącego usuwania braków formalnych podania określonych w przepisach prawa, co uzasadnia stanowisko, że znajdują w tym przypadku te same reguły postępowania. Na tle art.64 § 2 kpa nie budzi zaś wątpliwości pogląd, według którego niewykonanie opartego na nim żądania nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia żądania strony na jej niekorzyść. Trafnie bowiem zauważa się, że rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty może nastąpić tylko po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego przez przyznanie stronie praw lub ustalenie obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego ( wyrok NSA z dnia 6 listopada 1985r. I SA 1935/85 nie publ. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2007r.IV SA/Wa 2452/06 Legalis ). W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 15 października 2008r. wzywające skarżącego do usunięcia braków wniosku , który nie zawiera danych jego żony, a ponadto brak jest zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów za 2007r. i oświadczenia o dochodach nieopodatkowanych. W piśmie z dnia 3 listopada 2008r. skarżący wyjaśnił, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i nie zna adresu pod jakim ona przebywa. W tej sytuacji zatem organ powinien pozostawić wniosek bez rozpoznania, a nie odmawiać przyznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami. Z tego powodu na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.c) oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.