II SA/Lu 114/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2008 r. sprawy o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 925/06 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych. p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę; II. przyznać [...] A.S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie II SA/Lu 925/06 ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Na wniosek skarżącego sporządzone zostało pisemne uzasadnienie tego wyroku, jednak skarga kasacyjna nie została złożona, w wyniku czego, po upływie terminu do jej wniesienia, wyrok stał się prawomocny. Następnie w dniu 14 stycznia 2008 r. Z. W. wniósł do Sądu skargę o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 925/06. W uzasadnieniu tej skargi skarżący wskazał jako podstawę wznowienia art. 273 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt I OSK 59/07. Podniósł również, iż organy administracji naruszyły prawo, w szczególności art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2008 r. Sąd, przyznał Z. W. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata w sprawie o wznowienie postępowania. Wyznaczony w sprawie pełnomocnik skarżącego, wezwany zarządzeniem z dnia 14 marca 2008 r. do usunięcia braków formalnych skargi, pismem procesowym z dnia 4 kwietnia 2008 r. wyjaśnił, iż żądanie wznowienia postępowania sądowego znajduje podstawę prawną w przepisie art. 271 pkt 2, art. 273 § 2 oraz art. 273 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjaśnił, iż skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa (art. 105, art. 106 § 4 oraz 183 § 2 powołanej ustawy) był pozbawiony możności działania, wskazując na brak zdolności do samodzielnego występowania przez skarżącego z powodu choroby psychicznej. Ponadto pełnomocnik skarżącego przyjmując jako podstawę wznowienia postępowania art. 273 § 2 wskazał na wykrycie przez Z. W. okoliczności faktycznych i środków dowodowych, z których nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu (II SA/Lu 925/06), a które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nie precyzując jednak konkretnie tych okoliczności i środków dowodowych. Podniósł także wykrycie przez skarżącego faktu wydania prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał na wniesienie skargi o wznowienie z uchybieniem art. 279 ustawy oraz, że wyrok stanowiący w ocenie skarżącego podstawę do wznowienia postępowania zapadł w innej sprawie niż ta, której wznowienia żąda strona i nie może stanowić skutecznej przesłanki do wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga Z. W. podlega odrzuceniu. Kompetencje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do rozpatrzenia skargi o wznowienie postępowania wyznacza treść art. 275 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powołanej w dalszej części jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania, biorąc pod uwagę jej treść, jest więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Instytucja wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem uregulowana została w przepisach art. 270 – 285 powołanej ustawy. Przepisy te określają przesłanki wznowienia postępowania wskazując na przypadki, w których można żądać jego wznowienia. Są to tzw. podstawy wznowienia, które muszą być wskazane przez wnoszącego w skardze o wznowienie (art. 279 p.p.s.a.). Skargę o wznowienie, w myśl art. 277 ustawy wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Podkreślić należy, że tryb postępowania w sprawie o wznowienie postępowania przewiduje dwustopniową ocenę dopuszczalności wznowienia postępowania, którego negatywny wynik przesądza o odrzuceniu skargi. Stosownie do przepisu art. 280 § 1 powołanej ustawy, sąd w pierwszej kolejności dokonuje weryfikacji formalnej skargi, badając na posiedzeniu niejawnym, czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak któregokolwiek z tych wymagań powoduje konieczność odrzucenia skargi. Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu powyższego przepisu oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271 – 274 p.p.s.a. Następnie, jeżeli ustawowa przyczyna wznowienia jest wskazana i zachowany termin do wniesienia skargi (co oznacza brak podstaw do odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym), skarga o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 280 § 1 ustawy, kierowana jest do rozpoznania na rozprawie. Na rozprawie Sąd zobowiązany jest przede wszystkim zbadać, w myśl przepisu art. 281 ustawy, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna i odrzuca skargę, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia, albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Brak ustawowej podstawy wznowienia oznacza, że podstawa ta, mimo jej wskazania w skardze, w rzeczywistości nie istnieje. W postanowieniu z dnia 26 marca 1999 r. Sąd Najwyższy na tle art. 411 kodeksu postępowania cywilnego (analogicznego do omawianego przepisu art. 281 ustawy) wyjaśnił, że samo sformułowanie w skardze o wznowienie zarzutów w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom, które uzasadniają wznowienie postępowania, nie oznacza, że skarga opiera się na takiej podstawie, jeżeli na rozprawie sąd stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne, bowiem w rzeczywistości nie zachodzą powołane przyczyny wznowienia (OSNP 2000, nr 14, poz. 564). Poddawszy ocenie wskazaną w przedmiotowej skardze podstawę wznowienia, w świetle powołanych okoliczności, w tym szczegółowej analizy akt sprawy II SA/Lu 925/06, stwierdzić należy, że nie jest ona merytorycznie uzasadniona, a zatem skarga w rzeczywistości nie opiera się na ustawowej podstawie, co skutkowało odrzuceniem skargi. Istnienie przyczyn wznowienia uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia tylko wówczas, gdy zostanie stwierdzony związek przyczynowy zachodzący pomiędzy nimi, a treścią orzeczenia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie związek taki nie zachodzi, a okoliczności wskazane w skardze nie mogły stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Podstawą wznowienia postępowania, na której opiera się skarga, jest przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a., w świetle którego można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Zarzucając nieważność postępowania w chwili wydawania zaskarżonego orzeczenia, ustanowiony w sprawie pełnomocnik wskazał na całkowity brak zdolności pokierowania przez skarżącego swoim postępowania z uwagi na chorobę psychiczną. W ocenie Sądu powyższa podstawa wznowienia nie istnieje w rzeczywistości, ponieważ wymienione w powołanym przepisie okoliczności nie wystąpiły w postępowaniu, którego wznowienia skarżący się domaga. Jak bowiem wynika z akt sprawy II SA/Lu 925/06, skarżący, pomimo choroby psychicznej i orzeczoną w związku z tym niepełnosprawnością, miał w tym postępowaniu zarówno zdolność sądową jak i procesową, ponieważ skutecznie przeprowadził ważne postępowanie przed sądem administracyjnym z jego udziałem w charakterze strony, jak też samodzielnie skutecznie podejmował czynności procesowe, m.in. inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, składając samodzielnie pisma i wnioski procesowe. Ponadto w tym kontekście wymaga pokreślenia, iż postanowieniem Sądu z dnia 17 lipca 2007 r. ustanowiono dla skarżącego w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu profesjonalnego pełnomocnika, a zatem brak było podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie był należycie reprezentowany. W ocenie Sądu w sprawie II SA/Lu 925/06 nie doszło do naruszenia przepisów prawa i skarżący nie był pozbawiony możności działania. Przez pozbawienie strony możności działania należy bowiem rozumieć pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa, przy czym wystąpienie tej przesłanki wznowienia wymaga wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem stron możliwości działania, a w omawianym przypadku takie okoliczności nie zaistniały. Skarga o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 925/06 oparta jest również na przepisie art. 273 § 2 ustawy, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Pełnomocnik skarżącego wskazując powyższy przepis jako przesłankę wznowienia postępowania, nie sprecyzował tych nowych okoliczności dowodowych. W związku z tym, że nowe dowody nie zostały konkretnie wskazane, a analiza znanych Sądowi z urzędu środków dowodowych powoływanych przez skarżącego w kontekście art. 273 § 2 w innych postępowaniach toczących się przez tut. Sądem (t.j. opinia psychologiczna sporządzona w postępowaniu karnym IV K 84/04, opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w sprawie sygn. [...], oraz postanowienie Sądu Rejonowego Wydziału Karnego w sprawie [...]) nie pozwoliła na przyjęcie, iż w rzeczywistości zachodzą powołane przyczyny wznowienia, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniała merytoryczna przesłanka do wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności podniesionej podstawy wznowienia określonej w art. 273 § 3 p.p.s.a., należy wskazać, że zgodnie z treścią przepisu można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 273 § 3 p.p.s.a., wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany w dniu 16 października 2007 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 59/07. W orzeczeniu tym NSA uznał zasadność skargi kasacyjnej skarżącego złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 września 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 599/06 oddalającego skargę Z. W. na decyzję SKO z dnia [...] odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Jak należy sądzić, w ocenie skarżącego powołane orzeczenie dotyczy tej samej sprawy, która była przedmiotem orzeczenia w sprawie II SA/Lu 925/06. Przechodząc do analizy powołanej podstawy wznowienia, należy stwierdzić, że wskazana podstawa wznowienia postępowania związana jest z istnieniem bezwzględnej negatywnej przesłanki procesowej, jaką jest powaga rzeczy osądzonej, przysługująca prawomocnym orzeczeniom. Przy rozważaniu przesłanki wznowienia określonej w powołanym przepisie za aktualne uznać należy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967r., I PZ 20/67 (OSNC 1967, nr 11, poz. 209) przyjmujące, że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia się żąda. Sąd Najwyższy natomiast w postanowieniu z dnia 26 czerwca 1997r., I CNK 149/97 (OSNC 1998/1/9) przyjął, iż późniejsze wykrycie prawomocnego wyroku dotyczącego tej samej sprawy stanowi podstawę wznowienia postępowania, tylko wtedy, gdy wykryty wyrok już istniał w czasie postępowania, którego dotyczy skarga o wznowienie, lecz, o którym to wyroku strona wówczas nie wiedziała. Uwzględniając powyższe poglądy, które skład orzekający w pełnej rozciągłości podziela, należy wskazać, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, co do którego strona wnosi skargę o wznowienie postępowania został wydany w dniu 10 lipca 2007 r. Natomiast wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OSK 59/07 został wydany w dniu 16 października 2007 r. (i z tą datą stał się prawomocny), a więc po terminie wydania orzeczenia, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania i nie może tym samym stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Podkreślić jednocześnie należy, iż w myśl powoływanego art. 273 § 3 p.p.s.a., orzeczenia, które mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowego, muszą zostać wydane w tej samej sprawie, w której zapadło orzeczenie, którego skarga o wznowienie dotyczy. W rozpatrywanej sprawie nie zaszła zatem także druga wymagana przesłanka wznowienia. Powoływane przez skarżącego orzeczenia nie zapadły bowiem w tej samej sprawie. Wyroki te zostały wydane w stosunku do tej samej strony skarżącej i tego samego organu administracji publicznej (SKO), ale, co najważniejsze, nie można przypisać cechy tożsamości przedmiotowi zaskarżenia. Przyznał to pełnomocnik skarżącego na rozprawie przez Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Lublinie, co uwidocznione zostało w protokole. Wyrok NSA z dnia 16 października 2007 r. dotyczył kontroli decyzji SKO z dnia [...], nr [...] podczas gdy wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 lipca 2007 r. dotyczył kontroli decyzji SKO z dnia [...], nr [...]. Zatem wskazane postępowania sądowe dotyczyły zgodności z prawem zupełnie odrębnych nie związanych ze sobą decyzji administracyjnych, mimo, że wydanych w podobnym przedmiocie i przez te same organy. Tym samym brak podstawy, aby stwierdzić, że wskazane we wniosku o wznowienie postępowania orzeczenie zapadło w tej samej sprawie, co wyrok z dnia 10 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 925/06. Wznowienie postępowania na podstawie art. 273 § 3 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, który dotyczy "tej samej sprawy", tzn. gdy przedmiotem rozstrzygnięcia w tym wyroku są te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt. III AO 10/99, Lex nr 36977). Ponadto należy dodać, co również istotne, że samo wskazanie przez stronę, że przepisy przyjęte za podstawę prawomocnego wyroku zostały następnie inaczej zinterpretowane w danym nie odnoszącym się do tego orzeczenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzasadnia wznowienia postępowania według art. 273 § 3 p.p.s.a. W postępowaniu którego wznowienia żąda skarżący przysługiwały mu zwykłe środki odwoławcze od wyroku, z których możliwości złożenia skarżący nie skorzystał. Stwierdzenie, iż powoływane przez skarżącego przesłanki nie stanowią podstawy wznowienia postępowania, wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania złożonej skargi. Jeżeli zatem na rozprawie sąd stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne odrzuca skargę ( por. postanowienie SN z dnia 26 marca 1999 r. w sprawie III AO 5/99, Lex nr 40653 lub postanowienie SN z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie IV CO 6/05, Lex nr 155376, w którym stwierdzono, że sąd odrzuca skargę o wznowienie, jeżeli wskazana podstawa nie występuje). Ponadto brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje dla Sądu obowiązkiem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (postanowienie NSA z dnia 3.06.2004 r., OW 87/04, niepubl). Z przytoczonych powodów, wobec nieistnienia omówionej podstawy wznowienia, wskazanej w przepisie art. 271 pkt 2, art. 273 § 2 oraz art. 273 § 3 p.p.s.a., skarga o wznowienie podlega odrzuceniu z mocy art. 281 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 litera "c" i § 15 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).