II SA/Lu 1160/17
WyrokWSA w Lublinie2018-03-13
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Marta Laskowska-Pietrzak, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę części budynku gospodarczego, jeśli inwestor nie przedłożył projektu budowlanego zamiennego w wyznaczonym terminie, mimo istnienia sporu co do granicy działki i wniosku o zasiedzenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę części budynku gospodarczego, ponieważ inwestor nie wykonał obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego w terminie. Wniosek o zasiedzenie pasa gruntu nie stanowił zagadnienia wstępnego uniemożliwiającego wydanie rozstrzygnięcia, a przedłużenie terminu nie było uzasadnione brakiem wykazania przez inwestora okoliczności uniemożliwiających wykonanie obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę części budynku gospodarczego oraz wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Budynek został wybudowany z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego, m.in. częściowo na działce sąsiedniej przeznaczonej pod drogę wewnętrzną. Inwestorka nie przedłożyła projektu budowlanego zamiennego w wyznaczonym terminie. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dotyczące odmowy zawieszenia postępowania z uwagi na spór o granicę działki i wniosek o zasiedzenie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent stażysta Jacek Zięba, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego - po rozpatrzeniu odwołania J. M. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r. nr [...] nakładają na J. M. obowiązek:
1/ wykonania rozbiórki fragmentu budynku gospodarczego w części
o wymiarach 12,10 m x 1,58 m, usytuowanego na działce gruntu nr ewid. [...] położonej w obrębie [...],
2/ wykonania w granicy działek nr ewid. [...] i nr ewid. [...], na własnym fundamencie o szerokości 35 cm, ściany oddzielenia przeciwpożarowego o grubości 25 cm, wysuniętej na co najmniej 0,3 m poza lico ścian zewnętrznych północnej
i południowej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następująco okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Wymienioną na wstępie decyzją, wydaną na podstawie art. 51 ust. 5 ustawy
z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 - p.b.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nałożył na J. M. obowiązek wykonania, w budynku gospodarczym o wymiarach 6,34 m
x 12,10 m usytuowanym na działkach nr ewid. [...] i nr ewid. [...] położonych
w [...] P., rozbiórki jego części o wymiarach 12,10 m x 1,58 m zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] oraz wykonania w granicy ww. działek ściany oddzielenia przeciwpożarowego o grubości 25 cm, na własnym fundamencie o szerokości 35 cm, wysuniętej na co najmniej 0,3 m poza lico ścian zewnętrznych północnej i południowej.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła J. M., wnosząc o jej uchylenie. Odwołująca się zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 77, 97 § 1 pkt 4 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 51 ust. 5 pkt 2 p.b.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. rozpatrując odwołanie stwierdził, że istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a., jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy.
Organ odwoławczy przypomniał, że w dniu [...] r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w L. wpłynęło pismo U. S. z prośbą o skontrolowanie budynku gospodarczego wybudowanego ok. 10 lat temu na działce nr ewid. [...], którego część (ok. 1,5 m) znajduje się na drodze dojazdowej do jej działki.
Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w L. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ww. budynku gospodarczego, o czym zawiadomił strony postępowania w piśmie z dnia [...] r., w tym samym piśmie zawiadomił strony postępowania o terminie
i miejscu przeprowadzenia dowodu z oględzin.
W trakcie dokonanych w dniu [...] r. oględzin na ww. działce nr ewid. [...], stanowiącej własność J. i Z. M., pracownicy organu
I instancji stwierdzili, że parterowy budynek gospodarczy usytuowany jest na działkach nr ewid.: [...] i [...]. Budynek o konstrukcji murowanej z bloczków gazobetonowych o wymiarach 6,34 m x 12,10 m i wysokości od 2,74 m do 3,82 m, posiada dach jednospadowy konstrukcji drewnianej pokrytej blachą trapezową.
W budynku znajdują się dwa pomieszczenia, z których jedno posiada kanał garażowy oraz instalację elektryczną. W ścianie południowej budynku znajdują się wrota garażowe, w ścianie zachodniej wykonano trzy otwory okienne i jedne drzwi. Nieotynkowany budynek gospodarczy jest zlokalizowany w odległości ok. 0,20 m od ogrodzenia usytuowanego na działce nr ewid. [...], w odległości 17,28 m od zabudowy mieszkaniowej na działce nr ewid. [...] oraz w odległości ok. 44,00 m od krawędzi jezdni drogi gminnej o nawierzchni asfaltowej.
Uczestnicząca w oględzinach J. M. oświadczyła do protokołu
z oględzin, że budowa budynku gospodarczego nie została zakończona, zaś dziennik budowy posiada nowy kierownik budowy, a o przebiegu granicy nie wiedziała. Ogrodzenie z siatki między działkami nr ewid. [...] i [...] jest usytuowane w miejscu drewnianego płotu od ok. 30 lat. Podczas oględzin okazano decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w L. Nr NB [...]/96 z dnia [...] r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą [...]
i Z. M. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego
o wymiarach 6,30 m x 12,00 m bez przyłącza energetycznego i wodociągowo-kanalizacyjnego. Zgodnie z tą decyzją budynek winien być usytuowany w odległości 30,00 m od krawędzi jezdni drogi gminnej o nawierzchni asfaltowej oraz po granicy działki nr ewid. [...] z murem przeciwpożarowym o wysokości 0,30 m ponad połać dachu.
Zatwierdzony ww. decyzją z dnia [...] r. projekt budowlany przewidywał wysokość budynku gospodarczego wynoszącą od 3,05 m do 4,35 m oraz trzy pomieszczenia tj. jedno na sprzęt rolniczy o pow. 23,2 m2 i dwa pomieszczenia gospodarcze o pow. 20,3 m2 każde. W ścianie zachodniej budynku zaprojektowano wrota z naświetlami do pomieszczenia na sprzęt rolniczy i drzwi
z oknem do każdego pomieszczenia gospodarczego.
Prowadząc postępowanie dowodowe organ I instancji ustalił, na podstawie pisma Urzędu Gminy L. z dnia [...] r., znak: [...], że dla działek nr ewid. [...] i nr ewid. [...] położonych
w obrębie geodezyjnym 11 [...] P., obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy L., zgodnie z którym działka nr ewid. [...] znajduje się w obszarach oznaczonych symbolami: MR - mieszkalnictwo rolnicze, RP/ZL - uprawy polowe przeznaczone do zalesienia, w Ekologicznym Systemie Obszarów Chronionych ESOCH, w strefie dyspozycyjnych zasobów wód podziemnych. Natomiast działka nr ewid. [...] znajduje się w obszarach oznaczonych w pionie symbolami: KDW - droga wewnętrzna, częściowo w obszarze Kil RM,MN - zabudowa zagrodowa, zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna; Ekologiczny System Obszarów Chronionych ESOCH, w strefie dyspozycyjnych zasobów wód podziemnych. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. uznał, iż usytuowanie spornego budynku częściowo na działce sąsiedniej nr ewid. [...] oraz w odległości 44,00 m zamiast projektowanej 30,00 m od krawędzi jezdni, jak też zmiana wysokości budynku powodująca zmianę kubatury tego obiektu budowlanego, stanowią w myśl art. 36a ust. 5 p.b. istotne odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę i zatwierdzonego nim projektu budowlanego.
Organ administracji wyjaśnił, że zmiana usytuowania budynku gospodarczego dotyczy zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu (art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b.), zaś zmiana wysokości i tym samym kubatury budynku, stanowi zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego (art. 36a ust. 5 pkt 2 p.b.). Na powyższe zmiany inwestor nie uzyskał, naruszając art. 36a ust. 1 p.b., decyzji o zmianie pozwolenia na budowę.
Ponadto organ I instancji stwierdził, że w dzienniku budowy Nr [...] wydanym dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego
i gospodarczego znajdują się tylko dwa wpisy dotyczące budynku gospodarczego tj. zalanie ław fundamentowych (wpis z dnia [...] r.) i rozpoczęcie budowy ścian z gazobetonu (wpis z dnia [...] r.).
Mając powyższe na uwadze, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w L. postanowieniem z dnia [...] r., znak: PINB [...], wydanym w oparciu o przepis art. 50 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 3 p.b., wstrzymał J. M. i Z. M. prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego i nałożył na nich obowiązek przedstawienia,
w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, oceny technicznej wykonanych robót budowlanych w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 p.b.
W dniu [...] r. J. M. przedłożyła w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w L. ocenę techniczną, w której projektant stwierdził dobry stan techniczny budynku oraz wymienił niezbędne do wykonania roboty budowlane.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia [...] r., znak: PINB [...], wydaną w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., nałożył na J. M. i Z. M., w terminie do dnia [...] r. obowiązek:
1/ sporządzenia i przedłożenia wielobranżowego projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczego z uwzględnieniem zmian wynikających z dotychczas wykonanych robót budowlanych na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę
z dnia [...] r. wydanej z up. Kierownika Urzędu Rejonowego w L. ;
2/ przedłożenia oświadczenia, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej
o posiadanym prawie do dysponowania ww. nieruchomością na cele budowlane, tj. działek nr ewid. [...] i nr ewid. [...].
W wyniku rozpoznania odwołania U. S., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., znak: [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia obowiązku przedłożenia oświadczenia, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania ww. nieruchomością na cele budowlane tj. działek nr ewid. [...] i [...] i umorzył postępowanie organu I instancji
w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy.
Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., znak: AIB 670.22.2016 uchylił, w trybie art. 36a ust. 2 p.b., decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego
w L. z dnia [...] r., Nr NB [...]/96 zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku gospodarczego wg indywidualnego projektu architektoniczno-budowlanego na działce gruntu nr [...], położonej we wsi [...] P. gm. L..
Organ administracji wyjaśnił, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji projekt budowlany zamienny nie został przedłożony, co oznacza, iż inwestor nie wykonał nałożonego decyzją z dnia [...] r. obowiązku, co skutkowało wydaniem przez organ I instancji zaskarżonej decyzji.
Organ II instancji wyjaśnił, że jedynie złożenie wymaganych dokumentów
w określonym terminie umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej określonej w art. 51 p.b. Postępowanie organu w sytuacji przeciwnej, to jest takiej,
w której osoba zobowiązana nie spełnia w wyznaczonym terminie obowiązków określa art. 51 ust. 5 p.b., który zobowiązuje organ w takiej sytuacji do wydania wskazanej w nim decyzji. Konstrukcja normy art. 51 ust. 5 p.b. nie pozostawia organowi uznania, lecz wyraźnie obliguje do zastosowania - w razie niewykonania
w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 - jednej z sankcji:
- nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych, bądź
- rozbiórki obiektu lub jego części, bądź
- doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
Organ II instancji wskazał, że przywołane przepisy prawa budowlanego uzależniają wydanie określonego rozstrzygnięcia od działania i woli strony. Organ nie ma innej możliwości niż wydanie nakazu określonego w art. 51 ust. 5 p.b. w sytuacji gdy sam inwestor nie składa wymaganych dokumentów, a możliwość zastosowania jednego z członów powyższej alternatywy uzależniona jest od sytuacji występującej w konkretnej sprawie. Przepis art. 51 ust. 5 p.b. nie określa, w jakich sytuacjach organ może nałożyć obowiązek zaniechania dalszych robót budowlanych, a w jakich nakazać rozbiórkę obiektu lub jego części, czy też doprowadzenie do stanu poprzedniego. Zaniechanie dalszych robót możliwe byłoby do zastosowania
w ramach tego przepisu, gdyby przedmiotowy budynek gospodarczy swoim usytuowaniem na działce nr ewid. [...] nie naruszał ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy L., zgodnie z którymi ww. działka jest przeznaczona na drogę wewnętrzną.
Zdaniem organu odwoławczego trudno jest też nakazywać przywrócenie stanu poprzedniego, gdyż wiązałoby się to z koniecznością rozbiórki całego istniejącego obiektu, a rozbiórkę w trybie art. 51 ust. 5 p.b. można nakazać tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa. Zasada ta jest szczególnie istotna w tych sytuacjach, kiedy tylko część obiektu została wzniesiona w warunkach samowoli budowlanej, legalizowanej w trybie art. 50 - 51 p.b., co ma miejsce
w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że niewątpliwie rozbiórka części obiektu jest najsurowszą sankcją dla inwestora, który zdecydował się na istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Dlatego też sankcja ta powinna być stosowana tylko wyjątkowo, gdy nie jest możliwe zalegalizowanie obiektu w podanej jego części.
Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, iż ustalony stan faktyczny sprawy znajduje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, który został przez organ I instancji oceniony zgodnie z regułami k.p.a., prowadząc do prawidłowego zastosowania ww. normy prawa materialnego. W ocenie organu odwoławczego nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, że J. M. nie przedłożyła projektu budowlanego zamiennego, a tym samym nie wykonała w terminie obowiązku określonego decyzją PINB w L. z dnia [...] r. Ponadto nie znajduje też podstaw przypisywane organowi I instancji naruszenia przepisów k.p.a. wymienionych w odwołaniu, zwłaszcza wszechstronnej analizy zebranego materiału w sprawie. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że organy nadzoru budowlanego nie biorą pod uwagę jakie straty poniesie właściciel budynku, co do którego orzeczono nakaz rozbiórki w całości lub części. Organy stosują w tym zakresie tylko przepisy ustawy Prawo budowlane. W myśl art. 52 p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 p.b..
W kwestii odmowy zawieszenia postępowania organ odwoławczy wyjaśnił, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r. znak: PINB [...] zawiera błędne pouczenie w części dotyczącej możliwości zaskarżenia tego postanowienia w odwołaniu od decyzji. Tym samym nie daje stronie możliwości zażalenia postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia ani też w odwołaniu od decyzji.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. M., zarzucając zaskarżonej decyzji:
1/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, pomimo naruszenia przez ten organ przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności ustalenia na czyjej nieruchomości znajduje się budynek gospodarczy, którego dotyczy nakaz rozbiórki;
2/ naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie istotnych odstępstw przy budowie, pomimo, że w sprawie zaistniała przesłanka uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w związku z istniejącym sporem, co granicy nieruchomości działek [...] i [...], co ma istotny wpływ na wynik postępowania, a skarżąca zainicjowała postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości [...]
z nieruchomością [...];
3/ naruszenie prawa materialnego tj. art. 51 ust. 5 pkt 2 p.b. przez jego niewłaściwą wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że inwestor nie wykonał obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] r., PINB [...], podczas gdy inwestor w sposób dorozumiany złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wymaganego dokumentu.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że niedotrzymanie terminu wykonania obowiązku dostarczenia dokumentacji przez inwestorów nie może być podstawą do orzeczenia nakazu rozbiórki tego budynku, skoro wyznaczony przez organ termin ma jedynie charakter procesowy; może być ustalony przez organ stosownie do okoliczności sprawy, może też zostać wydłużony na żądanie stron. Podniosła, że w sprawie istnieje spór, co do granicy działek [...] oraz [...]. Zarówno skarżąca, a wcześniej jej rodzice użytkowali działkę [...] w granicach obecnych, co obejmowało swoim posiadaniem także część działki [...]. Powyższe prowadzi do wniosku, że budynek gospodarczy, co do którego nakazano rozbiórkę
w części znajduje się na działce stanowiącej własność J. M.. Pomiar geodezyjny wykonany wówczas tj. w 1996 roku wskazuje, że budynek gospodarczy mieści się w granicach własności nieruchomości zajmowanej przez J. M.. Dopiero w roku 2016 okazało się, że stan prawny jest inny niż stan faktyczny na gruncie, trwający od ponad 30 lat. Z uwagi na powyższe skarżąca zainicjowała przed Urzędem Gminy w L. wniosek o rozgraniczenie nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy budynek gospodarczy. Okoliczność ta ma bardzo istotne znaczenie do rozstrzygnięcia przedmiotowej sporawy i z uwagi na powyższe winna ona zostać zawieszona do czasu ustalenia przebiegu granicy.
W odpowiedzi na skargę L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] r. nie naruszają bowiem prawa
w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji był parterowy budynek gospodarczy zlokalizowany na działkach działek nr ewid. [...]
i [...], położonych w miejscowości [...] P., gmina L.. Wszczęcie w sprawie powyższego obiektu postępowania naprawczego w trybie art. 50 i art. 51 p.b. stanowiło konsekwencję stwierdzenia, że budynek został zrealizowany
z istotnym odstąpieniem od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz w projekcie budowlanym. Zgodnie bowiem z decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r. nr NB [...]/96 zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą J. M. i Z. M. pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku, obiekt ten miał posiadać wymiary 6,30 m x 12,00 m i wysokość od 3,05 m do 4,35 m, zaś zgodnie
z projektem zagospodarowania działki winien być usytuowany w całości na działce nr ewid. [...], przy granicy z działką nr ewid. [...] (zwrócony w stronę tej granicy murem przeciwpożarowym o wysokości 0,30 m ponad połać dachu), w odległości 30,00 m od krawędzi jezdni drogi gminnej. Tymczasem przeprowadzone przez organ nadzoru budowlanego oględziny wykazały, że zrealizowany budynek posiada wymiary 6,34 m x 12,10 m oraz wysokość od 2,74 m do 3,82 m. Usytuowany został na terenie obu ww. działek, tj. nie tylko w obrębie działki nr [...], do której inwestorzy posiadali tytuł prawny, lecz również częściowo w obrębie działki nr ewid. [...], w odległości 17,28 m od zabudowy mieszkaniowej na działce nr ewid. [...]
i w odległości ok. 44 m (zamiast projektowanej 33 m) od krawędzi jezdni drogi gminnej.
Popełnione przez inwestorów odstępstwo od projektu budowlanego dotyczyło zatem, zarówno projektu zagospodarowania działki (tj. usytuowania budynku na gruncie), jak i charakterystycznych parametrów zrealizowanego obiektu (tj. jego wysokości, długości i szerokości, przekładających się w konsekwencji również na kubaturę i powierzchnię zabudowy). Istotny charakter stwierdzonego odstępstwa nie budzi zatem żadnych wątpliwości w świetle treści art. 36a ust. 5 pkt 1 i 2 p.b.
W myśl art. 36a ust. 1 p.b. istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (bez zachowania warunku określonego w art. 36a ust. 1 p.b.) - organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Stosownie do art. 51 ust. 4 p.b. po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona -
o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zgodnie zaś z ust. 5 cyt. artykułu, w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego dla przedmiotowego budynku gospodarczego usytuowanego na działkach nr [...] i nr [...] został w niniejszej sprawie - stosownie do dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. - nałożony na J. M. i Z. M. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r., która w części określającej powyższy obowiązek funkcjonuje w obrocie prawnym jako decyzja ostateczna (została ona bowiem uchylona decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r. wyłącznie w części nakładającej na inwestorów dodatkowo obowiązek przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i w tej części postępowanie organu I instancji zostało umorzone). Jako termin do wykonania powyższego obowiązku w decyzji tej wyznaczono dzień [...] r.
Bezspornym pozostaje, że obowiązek nałożony ww. decyzją organu I instancji z dnia [...] r. nie został w wyznaczonym terminie wykonany, co skutkowało wydaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w L. , stosownie do dyspozycji art. 51 ust. 5 p.b., utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją decyzji z dnia [...] r., nakazującej J. M. rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego w części o wymiarach 12,10 m
x 1,58 m posadowionej na działce nr ewid. [...] oraz wykonanie w granicy działek nr ewid. [...] i nr ewid. [...] ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W tym miejscu wypada zaznaczyć, pomimo wcześniejszego zobowiązania do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego obojga inwestorów, tj. J. M. i Z. M., prawidłowym było nałożenie obowiązku rozbiórki określonego decyzją z dnia [...] r. wyłącznie na J. M.. Z akt sprawy wynika bowiem, że
w toku postepowania administracyjnego, na skutek odwołania darowizny dokonanej w dniu [...] r. przez J. K. i A. K. na rzecz Z. M., Z. M. utracił przysługujące mu udziały we współwłasności nieruchomości składającej m.in. z działki nr ewid. [...], zaś udziały te (po [...] części od każdego z darczyńców) zostały następnie przez J. K. i A. K. przekazane w drodze darowizny J. M., wskutek czego stała się ona wyłączną właścicielką działki nr [...] (zob. wypis aktu notarialnego umowy darowizny z dnia [...] r. Rep. A Nr [...] - k. 179 -181 akt adm. I inst.).
Fakt niewykonania w wyznaczonym terminie obowiązku sporządzenia
i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r., nie jest przez skarżącą kwestionowany. Zarzuty skargi wskazują natomiast na przedwczesność wydanego w konsekwencji powyższego zaniechania nakazu rozbiórki. Skarżąca kwestionuje bowiem słuszność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. , odmawiającego zawieszenia przedmiotowego postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy
w L. , I Wydział Cywilny wniosku o zasiedzenie pasa gruntu o długości 243 m w zachodniej części działki nr ewid. [...] (tj. pasa gruntu, na którym usytuowana jest przeznaczona do rozbiórki części budynku) i działki nr ewid. [...]. W kontekście tego zarzutu przypomnieć też należy, że niezależnie od wniosku o zawieszenie postepowania, skarżąca w trakcie biegu terminu do sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, występowała również o przedłużenie tego terminu ze względu na toczące się postępowanie w sprawie odwołania przez jej rodziców J. i A. małż. [...] darowizny udziałów w w prawie własności działki nr [...] (zob. wniosek z dnia [...] r. – k. 154 akt adm. I inst.).
Oceniając w pierwszej kolejności słuszność odmowy zawieszenia niniejszego postępowania wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażany był pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, zgodnie z którym w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki na inwestora może zostać nałożony obowiązek rozbiórki także w sytuacji, gdy nie można w sposób bezsporny ustalić jego prawa do nieruchomości. Wystąpienie przez inwestora z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości nie można zatem uznać ze zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zagadnieniem wstępnym jest bowiem tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, nie może przesądzać o istnieniu zagadnienia wstępnego. Wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji w ramach postępowania naprawczego nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia w sprawie zasiedzenia części działki, na której inwestor zrealizował obiekt budowlany. Inwestor powinien bowiem dysponować tytułem prawem dającym podstawę do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w momencie przystąpienia do wykonania robót budowlanych (por. wyroki NSA: z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1234/08, LEX nr 552842; z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2872/15, LEX nr 2332721).
W kwestii dopuszczalności przedłużenia terminu określonego w art. 51 ust.
1 pkt 3 p.b. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się natomiast m.in.
w wyroku z dnia 25 stycznia 2012 r. (sygn. akt II OSK 2113/10, LEX nr 1123114). Wskazując na procesowy charakter tego terminu stwierdził, że jeżeli zajdzie taka potrzeba, na wniosek strony termin ten może być przedłużony, aby umożliwić stronie wykonanie nałożonych obowiązków.
Jakkolwiek więc przedłużenie terminu do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego jest dopuszczalne, działanie takie musi wynikać z uzasadnionej potrzeby. Przedłużenie terminu jest więc zasadne jedynie wówczas, gdy jest to niezbędne dla wykonania przez stronę nałożonego obowiązku.
Tymczasem wniosek J. M. o przedłużenie terminu wyznaczonego
w decyzji PINB w L. z dnia [...] r., (podobnie zresztą jak złożony w trakcie biegu tego terminu wniosek o zawieszenie postępowania, w istocie zmierzający do tego samego skutku, co wniosek o przedłużenie terminu), nie wskazywał na okoliczności, które uniemożliwiały skarżącej wykonanie w terminie obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Przypomnieć należy, że ww. decyzja z dnia [...] r. w części nakładającej dodatkowo na stronę obowiązek złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością obejmująca działki nr ewid. [...] i [...] na cele budowlane, została uchylona decyzją ostateczną Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., jednocześnie umarzająca postepowanie organu I instancji w tej części. Wobec powołanej decyzji organu odwoławczego skarżąca była zatem zobowiązana wyłącznie do sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, zaś wykonanie tego obowiązku, zdaniem Sądu, nie było w żaden sposób uzależnione od wylegitymowania się przez nią tytułem prawnym do ww. działek.
Skoro przedłużenie na wniosek skarżącej terminu do złożenia projektu budowlanego zamiennego, ani też zawieszenie przedmiotowego postępowania, nie było zasadne, zaś skarżąca w wyznaczonym terminie obowiązku tego nie wykonała, organ nadzoru budowlanego I instancji zasadnie zastosował w niniejszym postepowaniu naprawczym przepis art. 51 ust. 5 p.b. Podkreślić przy tym należy, że brak po stronie skarżącej tytułu prawnego względem działki nr [...], nie stanowił
w okolicznościach niniejszej sprawy bezpośredniej przyczyny zastosowania na podstawie powyższego przepisu środka najbardziej dotkliwego w postaci rozbiórki części spornego budynku zlokalizowanej na ww. działce. O konieczności nakazania rozbiórki tej części budynku dla osiągnięcia stanu zgodnego z prawem w pierwszym rządzie decydował bowiem fakt, iż - jak prawidłowo ustaliły organy obu instancji -usytuowana jest ona w obrębie części działki nr [...], która zgodnie
z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy L., przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy L. z dnia [...] r. stanowi teren oznaczony symbolem KDW, przeznaczony pod drogę wewnętrzną. Pozostawienie części przedmiotowego budynku zlokalizowanej na działce nr [...] pozostawałoby zatem w kolizji z przepisami ww. uchwały.
Nałożony jednocześnie na skarżącą obowiązek wykonania w granicy działek nr ewid. [...] i [...] ściany oddzielenia przeciwpożarowego wynikał natomiast
z konieczności dostosowania tego budynku do wymogów określonych w § 235 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.).
Z tych wszystkich względów - wobec prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych, a także prawidłowo ustalonego stanu prawnego sprawy - orzeczony przez organ I instancji, a następnie utrzymany w mocy zaskarżoną decyzją, obowiązek rozbiórki przez J. M. części budynku gospodarczego posadowionej na działce nr ewid. [...] oraz obowiązek wykonania w granicy działek nr ewid. [...] i [...] ściany oddzielenia przeciwpożarowego, należało uznać za zasadny.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło