II SA/Lu 1179/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie użytkowania kotłowni p o s t a n a w i a I. przyznać A. L. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata o wyznaczenie którego zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w L., II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadniła tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwójką dorosłych dzieci, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 i utrzymuje się ze swojej renty chorobowej w kwocie [...]złotych netto i męża w kwocie [...]złotych netto oraz wynagrodzeń za pracę dzieci w łącznej kwocie [...]złotych netto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...] złotych netto. Na stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącej składają się wydatki na leki – [...] złotych, energię elektryczną – [...] złotych, gaz – [...] złotych, wywóz śmieci – [...] złotych, telewizję – [...] złotych i telefon – [...] złotych. Skarżąca oświadczyła, że w ponoszeniu kosztów utrzymania koniecznego korzysta z pomocy dzieci. Skarżąca wezwana do nadesłania oświadczenia wskazującego w jakiej części dzieci partycypują w kosztach utrzymania nie wykonała wezwania mimo, że odebrała je osobiście. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Żadna z tych sytuacji nie zachodzi w sprawie niniejszej. Dochód gospodarstwa domowego skarżącej pozwala na ponoszenie wszelkich kosztów utrzymania koniecznego. Skarżąca i jej rodzina mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nie można więc przyjąć, że dochód gospodarstwa domowego skarżącej nie jest w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym jej i rodziny. Z tego powodu referendarz sądowy nie uwzględnił wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości. W ocenie referendarza sądowego skarżąca wykazała jednak, że bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego nie jest w stanie ponieść minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru. Ustalenie wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów, które musi ponieść w toku postępowania, przy uwzględnieniu wysokości stałych kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. W niniejszej sprawie minimalny koszt ustanowienia adwokata z wyboru wynosi 480 złotych zaś koszty sądowe, które skarżąca może być zobowiązana ponieść, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym w zakresie częściowym, jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (patrz np. postanowienie NSA z dnia 9 października 2010 r., sygn. akt I OZ 813/14 czy z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 910/14 – publikowane w Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Jeżeli strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy dysponuje środkami finansowymi pozwalającym na ponoszenie kosztów utrzymania koniecznego powinna ponosić choć w części koszty sadowe związane ze swoim udziałem w postępowaniu. Koszty sądowe nie mogą być bowiem zaspokajane w ostatniej kolejności. Strona decydując się na zainicjowanie postępowania sądowego powinna liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że wykaże, iż posiadane przez nią środki finansowe nie pozwalają opłacić wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego. W takiej sytuacji należy przyjąć, że strona obiektywnie nie jest w stanie zdobyć środków finansowych na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. W sprawie niniejszej można stwierdzić, że skarżąca ma realne, rzeczywiste możliwości zdobycie środków finansowych, które są niezbędne na pokrycie kosztów sądowych bez spowodowania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego. Do wniosku takiego prowadzi porównanie wysokości dochodu gospodarstwa domowego skarżącej i wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego do wysokości kosztów sądowych związanych z niniejszym postępowaniem. Uiszczenie jednorazowo kwoty 100 złotych nie uszczupli na tyle dochodu, aby uniemożliwić skarżącej poniesienia kosztów utrzymania koniecznego. Po poniesieniu wykazanych przez skarżącą wydatków na poczet kosztów wyżywienia czteroosobowej rodziny miesięcznie pozostaje kwota [...]złotych netto. Uszczuplenie jej o kwotę 100 złotych spowoduje, że na poczet miesięcznych kosztów wyżywienia pozostanie kwota od [...] złotych netto. Kwota ta jest w stanie pokryć wydatki związane z kosztami wyżywienia czteroosobowej rodziny. Nie można więc przyjąć, aby poniesienie kosztów sądowych skutkowało uszczerbkiem w kosztach utrzymania koniecznego. Uszczerbkiem tym będzie zaś skutkować opłacenie minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru. Decyduje o tym jego wysokość. Opłacenie minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru zmniejszy kwotę pozostającą miesięcznie na wyżywienie czteroosobowej rodziny skarżącej do wysokości [...] złotych netto. Jeżeli uwzględnić zaś, że kwota 480 złotych to minimalna wysokość wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru, czyli, iż w rzeczywistości może być znacznie wyższa przyjąć należy, że uiszczenie wynagrodzenia adwokata spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Z tych powodów referendarz sądowy przyznał skarżącej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Z powyższych względów referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. oraz art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.