II SA/Lu 1182/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe w zakresie wniosku D. G. o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla D. G. adwokata z urzędu. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. skarżący wniósł o ustanowienia adwokata z urzędu, rozszerzając następnie to żądanie o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego zakresie oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie pomaga mu matka, która opiekuje się swoją matką otrzymując z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 520 zł. Na chwilę obecną źródłem utrzymania skarżącego jest świadczenie integracyjne w wysokości 466,54 zł netto. Nadto wskazał, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 euro. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnotować, że zakres wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy został przez niego oznaczony w pkt 4 druku urzędowego formularza wniosku PPF i w tym kształcie jest wiążący dla rozpoznającego wniosek. Intencją wnioskującego jest więc uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Tak zakreślone żądanie nie może jednak zostać rozpatrzone w całości. Zważyć bowiem należy, że wnioskujący, który zaskarżył decyzję wydaną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym udzielenia wsparcia w ramach pomocy społecznej zwolniony jest od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawcy ani przyznać tego, co i tak przysługuje mu z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. Pozostaje jedynie uznanie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w tym zakresie za bezprzedmiotowe. Takie postępowanie podlega zaś umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy trzeba stosować na zasadzie analogii (pkt 1 sentencji). W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadzało się do zbadania podstaw ustanowienia pełnomocnika z urzędu, tj. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W tym natomiast zakresie ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Dlatego też może ono zostać przyznane wyłącznie osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 niepubl.). Mając powyższe na uwadze w zestawieniu z sytuacją dochodową i majątkową skarżącego należało stwierdzić, że wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego związanych z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. W szczególności niskie dochody, brak oszczędności oraz wartościowych składników majątku, które mogłyby być spieniężone na pokrycie kosztów sądowych, pozwalają na stwierdzenie, że nie jest on w stanie z posiadanych środków pokryć tych kosztów, co uzasadnia uwzględnienie wniosku w tym zakresie (pkt 2 sentencji). Zapadłe orzeczenie oznacza, że skarżący zwolniony jest w niniejszym postępowaniu sądowym od kosztów sądowych, jak również przyznano mu adwokata, bez obowiązku ponoszenia przez niego kosztów zastępstwa procesowego. Mając zatem na uwadze powyższe, referendarz sądowy działając na podstawie ww. przepisów orzekł jak na wstępie.