II SA/Lu 131/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na uchwałę Rady Miasta z dnia 29 kwietnia 2021 r., Nr 903/XXVIII/2021 w przedmiocie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi p o s t a n a w i a odrzucić skargę. B. S. – skarżący w niniejszej sprawie, pismem z 24 stycznia 2022 r. wniosła do tut. Sądu skargę na uchwałę Rady Miasta z dnia 29 kwietnia 2021 r., Nr 903/XXVIII/2021 w przedmiocie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podniósł, że uchwała ta narusza interes prawny jego i jego rodziny oraz ich prawo do bezpiecznego życia, poprzez nałożenie obowiązków finansowych niewspółmiernie wysokich do możliwości przeciętnej dużej rodziny prowadzącej jedno gospodarstwo domowe z powodu trudnych warunków materialnych. Jego zdaniem Rada Miasta w sposób świadomy, celowy w ramach tej uchwały przyjęła metodę ustalenia i naliczania opłat za odbiór odpadów komunalnych najbardziej niekorzystną dla dużych rodzin, godząc w ich bezpieczeństwo finansowe, a co za tym idzie bytowe. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy L. wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi. Jednocześnie podniosła, że zaskarżona uchwała podlegała już kontroli tut. Sądu, który stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej jako p.p.s.a.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. W sprawie bezsporne jest, że skarga została wywiedziona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm., dalej w skrócie u.s.g.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego, przy czym od dnia 1 czerwca 2017 r. nie obowiązuje wymóg poprzedzenia skargi wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa (vide: art. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że naruszenie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., to naruszenie subiektywnie pojmowanego interesu prawnego, które jest powiązane z nieprzestrzeganiem norm prawa powszechnie obowiązującego. W kontekście przedmiotowej sprawy najważniejsze jednak jest, że przywołanego przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił (ust. 2). Powyższe przepisy ustalają zatem zasadę ograniczonego zakresu weryfikacji uchwał i zarządzeń wydawanych przez organy gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej, przy czym ograniczenie to odnosi się właśnie do podmiotów uprawnionych do wszczynania postępowania sądowego, skoro okazuje się, iż wydanie orzeczenie przez sąd administracyjny w sprawie, wyłącza już dopuszczalność kolejnych zaskarżeń. Można więc - z pewnym uogólniającym uproszczeniem - zakładać, że regułą jest jednorazowa sądowa weryfikacja uchwał i zarządzeń organów gminy, w trybie określonym w art. 101 u.s.g. Taki model sądowej kontroli ogólnych aktów prawnych wydawanych przez organy gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej uzasadniony jest ze względu na przywołane na wstępie zasady wykonywania kontroli przez sąd administracyjny, który sprawuje tę kontrolę pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany granicami skargi. W przedmiotowej sprawie przeszkodą dla merytorycznego rozpoznania skargi B. S. stanowi fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 12 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 567/21 oddalił skargę innego podmiotu wniesioną na ww. uchwałę, którą zaskarżono wówczas w całości. Wyrok ten jest prawomocny. Tym samym prawidłowość kwestionowanej obecnie przez skarżącego przedmiotowej uchwały została przesądzona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu, o którym mowa powyżej, co stanowi negatywną przesłankę do wydania ponownie orzeczenia w tym przedmiocie. Złożenie nowej skargi przez innego skarżącego nie znosi tej przeszkody, ponieważ tut. Sąd już wypowiedział się co do meritum sprawy, a zastosowanie kryterium podmiotowego do badania dopuszczalności skargi nie zmienia tej okoliczności. Istotne jest bowiem brzmienie wyroku, tj. oddalenie skargi – co świadczy o rozstrzygnięciu merytorycznym. Jak się podnosi w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 212/19, lex nr 2656496) powaga rzeczy osądzonej, o której stanowi norma art. 101 ust. 2 u.s.g., dotyczy sprawy, w której sąd administracyjny rzeczywiście orzekał i skargę oddalił, z wyłączeniem oceny naruszeń indywidualnych praw poszczególnych podmiotów. Konsekwencją tego jest związanie sądu orzekającego o legalności aktu prawa miejscowego, po jego wcześniejszej kontroli sądowej ze skargi innego podmiotu, tymi ocenami wyroku oddalającego skargę na ten akt, które odnoszą się do ustaleń dotyczących praw i obowiązków ogółu jego adresatów oraz obowiązek sądu rozpoznania tych zarzutów, które mając charakter indywidualny nie mogły być przedmiotem rozpoznania sądu wcześniej orzekającego o legalności aktu, o którym mowa. To oznacza, że jeżeli o legalności aktu prawa miejscowego orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił, to sąd ten orzekając później, ze skargi innego podmiotu, jest związany dokonanymi wcześniej ocenami w zakresie, o którym mowa, a kolejną skargę może rozpoznać jedynie w granicach, w jakich nie była rozpoznawana wcześniej, to jest naruszenia indywidualnego interesu skarżącego. Analiza przedmiotu zaskarżenia obu skarg nie budzi wątpliwości, że dotyczy tej samej uchwały. Z uwagi na przedmiot uchwały nie można również mówić, że narusza ona indywidualny interes skarżącego, który należałoby ocenić w ramach ponownej oceny zaskarżonego aktu. Oczywiste zatem jest, że w sprawie mamy do czynienia ze szczególnym przypadkiem powagi rzeczy osądzonej. A zatem skarga na tę uchwałę jest niedopuszczalna, mimo że została wniesiona przez inny podmiot i nie zachodzi tożsamość skarżących (zob.: J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, wyd. LexisNexis, komentarz do art. 54). Podsumowując, należało uznać, że istnienie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 567/21, którym oddalono skargę kwestionującą w całości zaskarżoną obecnie uchwałę – tworzy stan powagi rzeczy osądzonej i czyni złożoną skargę w tej sprawie niedopuszczalną, co uzasadnia jej odrzucenie. Mając to na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2 u.s.g.