II SA/Lu 146/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi S. S. reprezentowanej przez opiekuna prawnego M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Kierownik Miejski Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działający z upoważnienia Burmistrza K. decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił opiekunowi prawnemu uprawnionej S. S. w okresie świadczeniowym 2014/2015, tj. od dnia 1 października 2014 do dnia 30 września 2015r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku 25 lat i więcej, posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał, iż ustalenie prawa do świadczenia złożone zostało przez opiekuna prawnego ustanowionego dla pełnoletniej osoby uprawnionej do tego świadczenia, stąd zgodnie z obowiązującymi przepisami podstawą do ustalenia tego prawa stanowi w tym wypadku dochód ustalony wyłącznie dla osoby uprawnionej. Po ustaleniu tego dochodu jaki uzyskała osoba uprawniona (kwota 11595,72 zł netto), wysokość tego dochodu w przeliczeniu na kwotę przypadającą miesięcznie (kwota 966,31 zł) wobec przekroczenia kryterium dochodowego określonego przepisami prawa nie kwalifikuje opiekuna prawnego do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną. W odwołaniu od powyższej decyzji opiekun prawny uprawnionej - M. Z. wskazała na nieprawidłowości w ustaleniu dochodów, które w jej przekonaniu uprawnia ją do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nadto wskazała na swoją trudną życiowo sytuację oraz potrzebę świadczenia dla utrzymania budżetu rodzinnego . Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wyjaśnił, że prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest prawem uzależnionym od spełnienia kryterium dochodowego. Wynika to z funkcji zabezpieczeniowej tego świadczenia, polegającej na finansowym wspieraniu osób, które nie z własnej winy nie mogą uzyskać należnych im środków utrzymania, jakie zapewnia im art. 128 KRO w postaci alimentów. Przepis art. 9 ust. 12 ustawy normuje sytuację dochodową osób pozostających pod opieką opiekuna prawnego, w szczególności kuratora lub opiekuna ustanowionego przez sąd. Stosownie do tego przepisu, w przypadku, gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. Skoro tak to organ i instancji przyjął prawidłowo, iż dochód jaki uzyskała osoba uprawniona S. S. to kwota [...]zł brutto (kwota 11595,72 zł netto), a wysokość tego dochodu w przeliczeniu na kwotę przypadającą miesięcznie to kwota [...]zł. Kwota ta jednocześnie przekracza określone ustawą kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń alimentacyjnych. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) jest tzw. normą związaną i dlatego organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia z funduszu alimentacyjnego kierując się innymi przesłankami niż te, które wskazane zostały ściśle w przepisie definiującym dochód. Przekroczenie kryterium dochodowego, niespełnienie wymogu kryterium dochodowego rodziny oznacza, że prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje. Wówczas organ nie jest zobowiązany do badania pozostałych przesłanek korzystania z prawa do świadczenia (np. związanych ze stanem zdrowia), jeżeli miesięczny dochód po przeliczeniu na członka rodziny przekracza kwotę [...]zł. M. Ż. jako opiekun prawny S. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że jest opiekunem ustawowym córki S. S., sprawuję opiekę nad swym niepełnosprawnym dzieckiem, a także jest rodzicem i członkiem rodziny w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazała również na nieprawidłowość ustalenia dochodów, który w jej przekonaniu uprawnia ją do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca ponadto wskazała na swoją trudną życiowo sytuację oraz potrzebę świadczenia dla utrzymania budżetu rodzinnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zasady i tryb przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W myśl art. 2 pkt 11 ustawy osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jednak jedynie wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]zł (art. 9 ust. 2). Treść ostatniego z powołanych przepisów potwierdza zatem słuszność przekonania organów obu instancji, iż prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest prawem uzależnionym od spełnienia kryterium dochodowego. Niespełnienie tego wymogu oznacza, że prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje, a osoba składająca wniosek spotka się z decyzją odmowną. Organ nie jest przy tym zobowiązany do badania pozostałych przesłanek korzystania z prawa do świadczenia, jeżeli miesięczny dochód po przeliczeniu na członka rodziny przekracza kwotę 725 zł (zob. A. Korcz-Maciejko, A. B.: Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, 2. wydanie, W. 2014, str. 94-95). Inaczej mówiąc, skoro ustawodawca określił pewne kryteria, w tym wypadku wskazał jednoznacznie kwotę kryterium dochodowego, która nie może zostać przekroczona, aby wniosek o ustalenie prawa został pozytywnie załatwiony, to oznacza to, iż każde najmniejsze przekroczenie tegoż kryterium obliguje organ do odmowy ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego Przepisy cytowanej ustawy nie określają przy tym własnej definicji dochodu. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 4 ustawy, ilekroć jest w niej mowa o dochodzie, oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r, poz. 1456 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.". Analogiczne odesłanie w myśl art. 2 pkt 5 ustawy dotyczy definicji dochodu rodziny. Zatem dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r.). Z kolei dochód, w myśl art. 3 pkt 1 u.ś.r., oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, - deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, - inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in. alimenty na rzecz dzieci. Na gruncie niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że S. S. jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w rozumieniu powołanego na wstępie art. 2 pkt 11 ustawy. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., z którego wynika, że przeciwko dłużnikowi - ojcu S. S. – A. S. – toczy się postępowanie egzekucyjne w sprawie świadczenia alimentacyjnego na rzecz alimentowanej córki. Przy tym komornik wskazał, że egzekucja alimentów wypadła bezskutecznie (zał. Nr [...] do wniosku). W sprawie bezsporne jest też, że S. S. pozostaje pod opieką prawną swojej matki M. Ż.. W związku z powyższym w sprawie zastosowanie znajdzie art. 9 ust. 12 ustawy, zgodnie z którym w przypadku, gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. Wobec tego w tym przypadku nie można brać pod uwagę dochodu ani opiekuna prawnego ani innej osoby, z którymi osoba uprawniona ma ewentualnie zamieszkiwać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe. W rozpatrywanej sprawie decydujące znaczenie miało ustalenie dochodu uzyskanego przez osobę uprawnioną w roku 2013. Powodem odmowy przyznania opiekunowi prawnemu osoby uprawnionej wnioskowanego świadczenia było przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy. Na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego organy ustaliły bowiem, że dochód brutto osoby uprawnionej w 2013 r. wyniósł [...] zł. Po odliczeniu od osiągniętego dochodu składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1184,77 oraz należnego podatku w wysokości [...] zł ustalono, że dochód netto osoby uprawnionej w tym roku wyniósł – [...] zł, co po przeliczeniu odpowiada kwocie miesięcznej dochodu równej [...] zł. Podkreślić należy, że powyższe ustalenia zostały oparte na dokumentach przewidzianych w art. 15 ust. 4 ustawy jako załączniki do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, w tym przede wszystkim na zaświadczeniu o dochodach wydanym przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego (zał. Nr [...] do wniosku). W ocenie sądu stanowisko organu jasno przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, odzwierciedlone w materiale dowodowym, zasługuje na uwzględnienie wobec jednoznacznego ustalenia, iż przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak również wobec związanego charakteru decyzji podejmowanej w oparciu o art. 9 ustawy, co oznacza, iż organ administracji publicznej zobligowany jest do działania ściśle wedle reguł wynikających z obowiązujących w tej materii przepisów prawa i ustawodawca nie pozostawił żadnego marginesu dowolności w podejmowaniu decyzji. Z tych wszystkich względów stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że dochód osoby uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego przekracza kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy. Okoliczność ta determinowała natomiast konieczność odmowy przyznania świadczenia i nawet obiektywnie trudna sytuacja materialna rodziny S. S. nie pozwalała na wydanie w niniejszej sprawie odmiennego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku