II SA/Lu 18/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie bezzwrotnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy odmówił przyznania I. B. pomocy w formie bezzwrotnego zasiłku w wysokości powyżej 20 000,00 złotych, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zawiązanych z remontem budynku mieszkalnego położonego w miejscowości W. K., zniszczonego w wyniku powodzi. Organ wyjaśnił, że budynek ten został odziedziczony przez stronę po rodzicach, ona sama jednak w nim nie zamieszkiwała. Jest zameldowana oraz przebywa w budynku mieszkalnym należącym do rodziców męża, gdzie zajmują pierwsze piętro. W związku z zalaniem także tego domu, jej teściowie również otrzymali pomoc finansową. Organ wyjaśnił, że zgodnie z zasadami udzielania pomocy osobom poszkodowanym przez powódź w 2010r., określonymi w piśmie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2010 r. (SVS-1744/2010) pomoc w formie zasiłku celowego przysługuje właścicielom budynków mieszkalnych lub lokali mieszkalnych, posiadaczom spółdzielczego własnościowego prawa do takich nieruchomości, posiadaczom spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokali mieszkalnych. Zasiłki mogą też otrzymać najemcy, jeśli uzyskają zgodę właściciela na prace remontowe. Wyrażenie przez właściciela budynku lub lokalu mieszkalnego zgody na przeprowadzenie remontu przez najemcę wyklucza jego prawo do ubiegania się o pomoc na ten cel. Zasiłek celowy w wysokości do 100 tys. zł jest przeznaczony na przeprowadzenie prac remontowo-budowlanych. Udzielona pomoc nie może przekroczyć wysokości szkód wyrządzonych przez powódź w danym budynku lub lokalu mieszkalnym. Osoba, która otrzymała pomoc na remont lub odbudowę domu lub lokalu mieszalnego jest zobowiązana do przedstawienia faktur i rachunków na potwierdzenie poniesionych na ten cel wydatków. W przypadku nie przedstawienia odpowiednich dokumentów, przedstawienia ich na kwotę niższą niż kwota przyznanego zasiłku celowego albo przeznaczenia pomocy niezgodnie z przeznaczeniem pomoc ta będzie podlegała zwrotowi na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zaznaczył przede wszystkim, że godnie z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) przy orzekaniu członkowie składów orzekających kolegium są związani wyłącznie przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Stąd też powołane przez organ I instancji pismo MSWiA, jako akt kierownictwa wewnętrznego, nie mogło być wiążące przy rozpoznaniu odwołania. Niemniej jednak decyzję Wójta uznano za prawidłową. Organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że ocena okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jak i samo jego przyznanie, a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu pozostawiono swobodnej ocenie organu. Także organ odwoławczy uznał zasadność tezy według której stronie nie przysługuje świadczenie na remont, ponieważ przed powodzią w zniszczonym budynku nie zamieszkiwała i nie prowadziła gospodarstwa domowego. Wynika to stąd, że świadczenia pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowawczego, a mają charakter jedynie doraźnej pomocy. Strona może natomiast dochodzić rekompensaty za poniesione szkody z ubezpieczenia majątkowego lub na zasadach ogólnych dochodząc odszkodowania od odpowiednich organów. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lipca 2008 r. (IV /GI182/08, LEX nr 509562), że "w przypadku zdarzenia losowego, pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć (m.in. usunąć zaistniałe zniszczenia). W tej sytuacji - zdaniem organu - samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, nadto z nieruchomości tej korzysta w inny sposób niż zamieszkiwanie w niej, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej pomocy". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. B. wskazała, że ustalenia obu organów są błędne. Przede wszystkim podniosła, że sprawa jej nie została potraktowana indywidualnie, lecz powiązano ją ze sprawą T. B. oraz, że organ niewłaściwie ustalił fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa z rodziną jej męża. Skarżąca podniosła, że ona i jej rodzina tylko i wyłącznie mieszka w domu teściowej, za jej przyzwoleniem, gdyż do tej pory nie mieli możliwości zamieszkać osobno. Wyjaśniła, że celem jej było przeprowadzenie się do otrzymanego przez rodziców gospodarstwa. Jednak było to niemożliwe ze względu na prowadzone w nim prace porządkowe, które uniemożliwiły zamieszkanie tam z 4 letnim dzieckiem. Wskazała także, że organ nie wziął pod uwagę, iż budynek w wyniku ekspertyzy budowlanej, został przeznaczony do rozbiórki przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175 , poz. 1362 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), bądź klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Treść tego przepisu oparta jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że do organu udzielającego pomocy należy ocena okoliczności faktycznych powoływanych przez stronę jako uzasadniających jej przyznanie. Podkreślić przy tym trzeba, że jakkolwiek uznanie administracyjne nie pozwala wprawdzie organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, to jednak również nie nakazuje mu spełnienia każdego wniosku i w żądanym zakresie. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie oraz czytelne uzasadnienie podjętej decyzji przekonuje, że organy granic uznania administracyjnego nie przekroczyły. Bezspornym w sprawie jest, że przedmiotowy dom wraz z gospodarstwem rolnym skarżąca otrzymała w drodze darowizny od rodziców na podstawie aktu notarialnego z dniu 14 kwietnia 2010r. Jak wynika z ustaleń organów administracyjnych, opartych przede wszystkim na wywiadach środowiskowych przeprowadzonych w dniach 22 czerwca i 8 lipca 2010r., skarżąca w domu tym nie zamieszkiwała. Wraz z mężem i dzieckiem mieszka natomiast w budynku teściów, gdzie zajmują jedno piętro, są zameldowani i prowadzą własne gospodarstwo domowe. Jest oczywistym, czego zdaje się nie zauważać skarżąca, że analizując okoliczności sprawy organy winny mieć na uwadze także cel pomocy społecznej, jakim jest wspieranie, a nie wyręczanie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz umożliwienia im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Słusznie podkreśla się przy tym subsydiarność pomocy państwa, przejawiającą się w dopuszczeniu interwencji organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie ma możliwości samodzielnego przezwyciężania trudności życiowych. Skoro skarżąca domagała się przyznania pomocy finansowej na remont budynku mieszkalnego, trudno odmówić racji organom, dowodzącym, że miała ona i nadal ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a zatem ich interwencja nie jest niezbędna. W tym zakresie sąd podziela argumentację prezentowaną w powołanym przez Kolegium wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lipca 2008r. ( IV SA/GL 182/08 LEX nr 509562, por. także wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 grudnia 2010r., II SA/Ke 673/10 oraz z dnia 29 grudnia 2010r., II SA/Ke 686/10 ). Bez znaczenia jest przy tym, jak podnosi skarżąca, że w budynku przebywa jedynie za zezwoleniem teściów i z konieczności, jak również to, że dopiero planowała przenieść się do darowanego jej budynku. Trafnie również zauważono, że pomoc ze środków pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowawczego, ale, jak już wspomniano, mieści się jedynie w kategoriach niezbędności. W świetle powyższych uwag bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje powoływanie się przez skarżącą na fakt całkowitego zniszczenia budynku i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazująca jego rozbiórkę. Nie jest także zrozumiały zarzut skargi, upatrujący wadliwości decyzji w powiązaniu sytuacji skarżącej z przyznaniem pomocy finansowej jej teściowej. W żadnym razie organy rozpoznające sprawę nie uzależniały przyznania pomocy skarżącej od sytuacji innych osób. Trudno także dopatrzeć się w treści decyzji, aby jedynym powodem odmowy udzielenia pomocy był fakt jej przyznania właścicielom budynku, w którym zamieszkuje. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.