II SA/Lu 195/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia SO (del.) Robert Hałabis, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działając z upoważnienia Burmistrza B. decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., Nr [...] odmówił przyznania zasiłku stałego J. S. Organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki dochodowej niezbędnej do przyznania zasiłku stałego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 30 listopada 2010r. organ ustalił, że J. S. mieszka wraz z matką H. P. w mieszkaniu składającym się z 1 pokoju, kuchni oraz łazienki, na podstawie umowy użyczenia zawartej z matką. H. P. jest w podeszłym wieku, ze względu na umiarkowany stopień niepełnosprawności wymaga opieki, wykonuje tylko pewne czynności życiowe samodzielnie, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w kwocie netto 797,82 zł. Pracownik socjalny ustalił również, że J. S. ponosi opłaty za mieszkanie, robi zakupy dla siebie i matki, dba o czystość w mieszkaniu, przygotowuje posiłki, pierze, załatwia sprawy urzędowe. Obie panie korzystają ze sprzętu gospodarstwa domowego jaki znajduje się w mieszkaniu. Wydatki miesięczne jakie ponosi odwołująca wynoszą ok. 340,00zł. J. S. od 1 kwietnia 2010r. otrzymywała dodatek mieszkaniowy w wysokości 143,36 zł przyznany dla 2-osobowego gospodarstwa domowego. Na podstawie powyższych danych organ przyjął, że J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką H. P. i osiągnęła dochód w wysokości 941,18 zł. Na dochód ten składała się emerytura matki w wysokości 797,82 zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 143,36 zł. W związku z tym organ ustalił, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki kryterium dochodowego na rodzinę, które wynosi 351,00 zł i odmówił jej żądanego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. wskazała, że organ I instancji dokonał niezgodnych z prawdą ustaleń faktycznych. Przede wszystkim zakwestionowała ustalenie organu, że prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Podniosła, że nie sporządza wspólnych posiłków z matką, nie robi wspólnych zakupów żywności i ubrań, matka nie korzysta z jej sprzętu AGD. Ponadto odwołująca powołała się na umowę kredytową zawartą przez H. P., w której napisane jest, że kredytobiorca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Powołała się również na umowę użyczenia lokalu mieszkalnego na 99 lat, z której wynika, że zobowiązana jest do płacenia za mieszkanie i światło. J.S. wskazała, że koszty utrzymania ponosiła jedynie z własnych dochodów uzyskiwanych z zasiłku stałego. Odwołująca wskazała także, że organ nieprawidłowo ustalił jej dochód, biorąc pod uwagę jedynie dochód z listopada, czy października 2010r. zamiast z czerwca 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] lutego 2011r. po rozpatrzeniu ww. odwołania J. S., stwierdziło, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe i utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia 14 grudnia 2010r. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że J. S. i H. P. są ze sobą spokrewnione oraz wspólnie zamieszkują i gospodarują. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego oznacza bowiem – zdaniem organu - wykonywanie wspólnie lub w uzgodnieniu, czynności życia domowego w postaci: korzystania z pomieszczeń domowych i sprzętu znajdującego się w domu, utrzymywania czystości, robienia zakupów, przyrządzania i spożywania posiłków, gospodarowania pieniędzmi. Poza tym na przyjęcie, że J. S. i H. P. wspólnie gospodarują wpływa także to, że odwołująca nie posiada stałego źródła dochodu, jak również stan zdrowia matki, który nie pozwala na samodzielne dokonywanie przez nią wielu czynności. Kolegium wskazało, że dochód odwołującej został ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji skoro wniosek wpłynął do organu w lipcu 2010r., uwzględniono dochody członków rodziny z czerwca 2010r. chociaż ostatni wywiad środowiskowy został przeprowadzony w listopadzie 2010r. Na dochód rodziny J. S. składała się emerytura netto matki w kwocie 797,82 zł i dodatek mieszkaniowy odwołującej w wysokości 143,36zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 351,00 zł. Tymczasem dochód skarżącej na osobę w rodzinie wynosi 470,59 zł i przekracza powyższą kwotę, co powoduje, że zasiłek stały nie może zostać jej przyznany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. S. podniosła, że tak samo jak jej matka potrzebuje pomocy, ponieważ obie miały orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Skarżąca wskazała, że zamierza zarejestrować się jako bezrobotna, co ma wskazywać na jej "gotowość do podjęcia pracy" i rezygnację z opieki nad matką, która od 29 grudnia 2010r. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga stałej opieki. Wyjaśniła również, że tak naprawdę ona nie jest wstanie zapewnić matce stałej opieki, bo jest osobą schorowaną. Ponadto podniosła argumenty, już powołane w odwołaniu od decyzji I instancji, wskazujące, że nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa z matką. Skarżąca wyjaśniła również, że uzyskiwany przez nią zasiłek stały, który pobierała do sierpnia 2010r. wystarczał na pokrycie kosztów jej utrzymania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skarżąca domagała się przyznania zasiłku stałego, zatem w rozpoznawanej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej albo pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444zł i niższa niż 30,00zł. W przypadku osoby w rodzinie zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust.2 pkt.2). Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi w gospodarstwie jednoosobowym 477,00zł, zaś na osobę w rodzinie 351,00zł w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 127, poz. 1055). Skarżąca w niniejszej sprawie kwestionuje przede wszystkim ustalenie organu, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką - H. P., co w konsekwencji ma wpływ na wysokość jej dochodu, który decyduje o przyznaniu zasiłku stałego. Zdaniem Sądu - wbrew twierdzeniom skarżącej – prawidłowa jest ocena organów, iż nie jest ona osobą samotnie gospodarującą, lecz tworzy wraz z matką rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy. Stanowisko to nie nosi znamion dowolności. Z art. 6 pkt 14 ustawy wynika, iż osoby spokrewnione ze sobą w myśl przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią "rodzinę" w rozumieniu ustawy, o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a także pozostają w związku faktycznym. Faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego (W. Maciejko (w:) W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, s. 72-73). Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie, albowiem skarżąca – jak wynika z ustaleń organu - mieszka wraz z matką H. P. w mieszkaniu składającym się z 1 pokoju, kuchni oraz łazienki, na podstawie umowy użyczenia zawartej z matką. Skarżąca ponosi opłaty za mieszkanie, robi zakupy, dba o czystość w mieszkaniu, przygotowuje posiłki, pierze, załatwia sprawy urzędowe. Matka skarżącej jest osobą w podeszłym wieku, która wymaga opieki, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności, a jej dochód stanowi emerytura w kwocie netto 797,82 zł. Skarżąca jest natomiast osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, może pracować tylko w warunkach pracy chronionej. J. S. od 1 kwietnia 2010r. otrzymywała dodatek mieszkaniowy w wysokości 143,36zł. Ponadto, jak wskazała skarżąca koszty miesięczne utrzymania mieszkania opiewają na kwotę ok. 340 zł. Mając na uwadze wskazane przez wnioskodawczynię dochody i wydatki, jakie ponosi w związku ze swoim utrzymaniem, to należy zauważyć, że J. S. nie ma dochodów pozwalających na partycypację we wszystkich opłatach mieszkaniowych. W związku z tym istnieje też wątpliwość, czy stać ją również na zakup żywności, a jeżeli nie, to oczywistym jest, iż żywi się wraz z matką (por. wyroki WSA: w Lublinie z dnia 17 marca 2011r., sygn. akt II SA/Lu 81/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach oraz w Bydgoszczy z dnia 3 grudnia 2008r., sygn. akt II SA/Bd 828/08, Lex nr 533317). Fakt bowiem, że skarżąca ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania z własnych dochodów, nie ma potwierdzenia w zgromadzonym materiale, z którego wynika, że skarżąca ponosi większe koszty utrzymania, niż wynosi jej dochód. Wszystkie ww. czynności przesądzają o tym, że matka wraz z córką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, pomimo, że nie jest to sytuacja zadowalająca dla wnioskodawczyni. Nie ulega wątpliwości także, iż skarżącej został przyznany dodatek mieszkaniowy, przy założeniu, że prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Świadczy to o tym, że strona w zależności od sytuacji, potrzeb i wymogów uznaje sprzeczne ze sobą twierdzenia, co podważa jej wiarygodność. W świetle art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Zasadne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, iż ta sama osoba nie może jednocześnie być uznana za osobę samotnie gospodarującą w rozumieniu przepisów ustawy i osobę prowadzącą gospodarstwo domowe z inną osobą w rozumieniu przepisów o dodatkach mieszkaniowych. Biorąc pod uwagę powyższe organy zasadnie przyjęły, że wnioskodawczyni prowadzi wspólnie z matką gospodarstwo domowe, a także prawidłowo odmówiły, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, przyznania skarżącej zasiłku stałego wskazując, iż dochód na osobę w jej rodzinie przekracza określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy kryterium dochodowe rodziny, wynoszące 351 zł. Dochód rodziny skarżącej stanowi bowiem emerytura matki w wysokości netto 797,82 zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie 143,36 zł – łącznie 941,18, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 470,59 zł. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy są złożone przez skarżącą na rozprawie kserokopie dwóch uchwał Rady Miejskiej w B. z dnia 28 marca 2000r., Nr XXV/212/2000 i z dnia 25 maja 2000r., Nr XXVIII/226/2000 w sprawie rozpatrzenia skarg J. S. na działalność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. (k. 38 i 39). Pomijając już fakt, że dotyczą one działalności OPS sprzed 11 lat, to w ich uzasadnieniach brak jest jakichkolwiek danych mogących podważyć prawidłowość przyjętych obecnie w zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych. Trzeba też zauważyć, że obie uchwały uznają skargi J. S. za bezzasadne. Z tych wszystkich względów należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów, dlatego skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).