II SA/Lu 219/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis - Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. U. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...]; II. przyznaje [...] L. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 292, 80 /dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/, w tym 52, 80 /pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ należnego podatku od towarów i usług oraz kwotę 17 /siedemnaście/ złotych tytułem poniesionych wydatków. Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 17, 18 i 23 § 1 w zw. z art. 23 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 ze zm.) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. po rozpoznaniu zażalenia J. U. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] o odmowie uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji nakazu rozbiórki budynku gospodarczego zrealizowanego samowolnie w miejscowości Z. Z akt sprawy wynika, że nakaz rozbiórki został orzeczony decyzją Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] J. U. zarzucał, że tytuł wykonawczy z dnia [...] jest przedwczesny, ponieważ obecnie toczą się postępowania sądowo - administracyjne "co do zasadności lub niezasadności o rozbiórce budynku gospodarczego" tj. "w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (sygn. akt II SA/Lu 855/05)" oraz "w sprawie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia". Podnosił ponadto, że nałożona przez organ egzekucyjny grzywna w celu przymuszenia (postanowieniem z dnia [...]) w wysokości 43 529,11 zł jest niewspółmierna do wartości przedmiotowego budynku gospodarczego nie przekraczającej 10 000 zł. J. U. wyjaśnił również, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej – ze względu na chorobę nie może nigdzie pracować, a na utrzymaniu ma troje uczących się dzieci. Budynek gospodarczy, którego rozbiórkę nakazano jest mu niezbędny do prowadzenia gospodarstwa, ponieważ przechowuje w nim sprzęt i maszyny rolnicze. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. odmówił uznania zgłoszonych zarzutów, stwierdzając, że decyzja nakazująca rozbiórkę była przedmiotem kontroli przez organ odwoławczy oraz Naczelny Sąd Administracyjny, który skargę oddalił, a w konsekwencji decyzja stała się ostateczna i podlega wykonaniu. Organ ubocznie wyjaśnił, że grzywna w celu przymuszenia jest najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym, natomiast jej wysokość – w tym przypadku - podlega ustaleniu w sposób sztywny, niezależnym od uznania organu. Argument dotyczący trudnej sytuacji materialnej zobowiązanego nie może natomiast stanowić przesłanki uwzględnienia zarzutów, gdyż grzywna nie ma charakteru kary, lecz jedynie środka przymusu, a więc w razie dobrowolnego wykonania nakazu rozbiórki można będzie się ubiegać o umorzenie grzywny. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. rozpoznając zażalenie podzielił stanowisko organu I instancji stwierdzając dodatkowo, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i przeprowadzone z zachowaniem wymaganego trybu, w szczególności zostało poprzedzone pisemnym upomnieniem. Skargę do sądu administracyjnego wniósł J. U., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący ponownie powołał się na toczące się przed "NSA w Warszawie" sprawy o sygn. akt "II SA/Lu 855/05 na postanowienie WINB w L. z dnia [...]" i "II SA/Lu 855/05 numer aktu zaskarżenia [...]". Zdaniem skarżącego, organ egzekucyjny przed podejmowaniem czynności egzekucyjnych powinien zapoznać się z tymi sprawami. Skarżący poinformował również, że w dniu 5 grudnia 2007r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, ponieważ przekazał całe gospodarstwo rolne wraz z przedmiotowym budynkiem gospodarczym na działce nr 1467 na rzecz syna K. T. U.; w chwili obecnej skarżący nie jest więc właścicielem tego budynku. Na potwierdzenie tej okoliczności skarżący załączył odpis aktu notarialnego umowy darowizny, rep. 5426/2007. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonego orzeczenia w zakresie jego zgodności z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione, które sąd administracyjny ma obowiązek uwzględniać z urzędu zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest na podstawie tytułu wykonawczego (art. 26 ustawy dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 ze zm.), zwanej dalej ustawą o egzekucji. W przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wskazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. (art. 28 a ustawy o egzekucji) "Jeżeli występuje następstwo prawne (czyli sprawa dotyczy praw zbywalnego lub dziedzicznego) obowiązek administracyjny przechodzi z mocy prawa na następcę prawnego zobowiązanego (art. 28 a ustawy o egzekucji w zw. z art. 30 § 4 kpa w zw. z art. 18 ustawy o egzekucji." (por. wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2005r., II SA/Wr 39/03) Prowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko osobie, która nie jest stroną postępowania jest niedopuszczalne i skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o egzekucji. W rozpatrywanej sprawie egzekucja dotyczy nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Obowiązek wykonania rozbiórki spoczywa – zgodnie z art. 52 ustawy dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) – na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego (...). Zazwyczaj podmiotem zobowiązanym do wykonania nakazu rozbiórki będzie właściciel, który zrealizował obiekt, dlatego – zgodnie z art. 28 a ustawy o egzekucji w administracji - w razie zbycia nieruchomości wraz z przeznaczonym do rozbiórki obiektem budowlanym, obowiązek wykonania nakazu rozbiórki przechodzi na nabywcę; w konsekwencji dalsze środki egzekucyjne powinny być - zasadniczo - stosowane wobec nowego właściciela po wystawieniu przeciwko niemu tytułu wykonawczego. W orzecznictwie wyrażono również pogląd, iż z uwagi na alternatywne wymienienie w art. 52 inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, nie jest wykluczone, że egzekucja może toczyć się dalej przeciwko dotychczasowemu właścicielowi – jest to jednak dopuszczalne tylko wówczas, gdy dotychczasowy właściciel jest nadal posiadaczem i zarządcą nieruchomości. (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2007r., II OSK 1070/05) Stanowisko takie wynika z faktu, że w postępowaniu egzekucyjnym chodzi o wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji, a nie o wykonanie decyzji w stosunku do osoby wymienionej w decyzji. W niniejszej sprawie nakaz rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr 1467 w miejscowości Z. został skierowany przeciwko jego właścicielowi, a jednocześnie inwestorowi – J. U. Ze złożonej do Sądu skargi wynika natomiast, że umową darowizny z dnia 5 grudnia 2007r. (a więc przed rozpatrzeniem zażalenia przez organ odwoławczy), skarżący przekazał całe gospodarstwo rolne wraz z przedmiotowym budynkiem gospodarczym synowi K. U. W świetle art. 28 a ustawy egzekucji w związku z art. 52 Prawa budowlanego, określającego podmioty zobowiązane do wykonania obowiązków określonych w art. 48, 49b, 50a i 51 Prawa budowlanego, w tym do wykonania nakazu rozbiórki, organ egzekucyjny powinien ustalić czy przekazanie gospodarstwa nie spowodowało zmiany osoby zobowiązanej do wykonania rozbiórki, a w konsekwencji czy nie zaistniała konieczność podjęcia czynności, o których mowa w art. 28 a ustawy o egzekucji w administracji w szczególności wystawienia nowego tytułu wykonawczego przeciwko K. U. Tylko w przypadku ustalenia, że pomimo formalnego przekazania gospodarstwa rolnego synowi, skarżący nadal je prowadzi, zarządzając przedmiotowym budynkiem gospodarczym przeznaczonym do rozbiórki, organ byłby uprawniony do podejmowania dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do skarżącego; w innym wypadku, organ egzekucyjny zobowiązany jest do prowadzenia egzekucji skierowanej wobec następcy prawnego i z jego majątku na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko niemu. Stosowanie środków egzekucyjnych przeciwko skarżącemu, bez wyjaśnienia czy nadal jest on posiadaczem i zarządcą przedmiotowego budynku gospodarczego jest więc niedopuszczalne. W razie bowiem bezspornego stwierdzenia, że skarżący nie prowadzi gospodarstwa, rozpoznawanie jego zarzutów w dotyczących postępowania egzekucyjnego skierowanego przeciwko niemu byłoby bezprzedmiotowe i podlegałoby umorzeniu. W dalszym postępowaniu egzekucyjnym organ uwzględni sytuację materialną aktualnego właściciela i w razie konieczności zastosuje środki egzekucyjne najmniej dla niego uciążliwe. Z tych względów zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy.