II SA/Lu 219/12
WyrokWSA w Lublinie2012-05-24
Skład orzekający: Jerzy Dudek, Grażyna Pawlos-Janusz, Maria Wieczorek-Zalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że budynek garażowy z częścią gospodarczą, wybudowany przed 1 stycznia 1995 r., stanowi samowolę budowlaną, co uzasadnia nakaz rozbiórki jego części, pomimo braku w archiwach pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że budynek wybudowany przed 1 stycznia 1995 r. stanowi samowolę budowlaną, jedynie na podstawie braku pozwolenia na budowę w archiwach. Zniszczenie lub zaginięcie dokumentacji nie przesądza o samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy przepisy obowiązujące w czasie budowy nie obligowały do długoterminowego archiwizowania dokumentów. Niewyjaśnienie tej kwestii stanowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, uzasadniające uchylenie decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki części gospodarczej budynku garażowego, który zdaniem organów nadzoru budowlanego został wybudowany samowolnie. Skarżący kwestionowali ustalenie samowoli budowlanej, wskazując na brak pozwoleń na budowę w archiwach, co było spowodowane krótkim okresem ich przechowywania przez organy. Organy obu instancji utrzymały w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając budynek za samowolę budowlaną i naruszający plan miejscowy pod względem powierzchni zabudowy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta. Zasądzono koszty postępowania od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi G. N. oraz A. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta z dnia [...] r. znak: [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących G. N. oraz A. N. kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 12 stycznia 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], po rozpoznaniu odwołania G. i A. małżonków N. oraz M. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...] z dnia 14 listopada 2011 r., nr [...], nakazującej G. i A. małżonkom N. doprowadzenie budynku garażowego z częścią gospodarczą, położonego na działkach nr ewid. "x" i "y", przy ul. [...] w [...], do stanu zgodnego z przepisami, poprzez rozbiórkę pomieszczenia gospodarczego – utrzymał w mocy tę decyzję.
Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następujących okolicznościach sprawy:
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...], na skutek pisma M. G. z dnia 17 października 2009 r.
W wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu 27 listopada 2009 r. organ pierwszej instancji ustalił, że na działce nr ewid. "x" przy ul. [...] w [...], stanowiącej współwłasność G. i A. małżonków N., położony jest murowany parterowy budynek garażowy, o wymiarach 4,19 m x 9,10 m, usytuowany w linii istniejącego ogrodzenia, oddzielającego tę działkę od działki nr ewid. "y", należącej do M. G. W części gospodarczej tego budynku, od strony działki nr ewid. "y", znajduje się otwór okienny.
Organ pierwszej instancji pismem z dnia 27 stycznia 2010 r. wystąpił do Urzędu Miasta [...] o udzielenie informacji, w którym roku naniesiono na mapy geodezyjne przedmiotowy budynek.
Pismem z dnia 22 lutego 2010 r. Koordynator Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Urzędu Miasta [...] poinformował, iż w 1972 r. dokonano po raz pierwszy pomiaru geodezyjnego wskazanego budynku.
W związku z tym pismem oraz mając na uwadze rozbieżności dotyczące daty realizacji przedmiotowego budynku w zeznaniach świadków i w piśmie M. G. organ nadzoru budowlanego pismami z dnia 17 i 21 stycznia 2010 r. zwrócił się do Urzędu Miasta [...] z prośbą o wyjaśnienie, czy w 1983 r. lub wcześniej zostało udzielone pozwolenie na budowę wskazanego obiektu.
Urząd Miasta [...] pismami z dnia 21 stycznia 2010 r. oraz z dnia 1 lutego 2010 r. poinformował, że w materiałach archiwalnych Urzędu Miasta brak jest dokumentów dotyczących pozwoleń na budowę z roku 1983 i lat wcześniejszych, a tym samym nie ma dokumentów potwierdzających udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku.
W oparciu o te ustalenia PINB Miasta [...] decyzją z dnia 5 marca 2010 r., wydaną na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, odmówił wydania G. i A. małżonkom N. nakazu rozbiórki spornego budynku.
Decyzja ta została uchylona w całości przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w dniu 30 kwietnia 2010 r., a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na niezapewnienie wszystkim stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz z powodu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji decyzją z dnia 14 października 2010 r. odmówił nakazania G. i A. małżonkom N. rozbiórki wskazanego obiektu w oparciu o art. 52 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane.
WINB w [...] uchylił tę decyzję w całości decyzją z dnia 29 listopada 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, iż orzekając w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego zrealizowanego samowolnie przed dniem 1 stycznia 1975 r., czyli pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane, nie stosuje się przepisów tej ustawy, lecz przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Organ odwoławczy zobowiązał organ pierwszej instancji do ustalenia, czy przepisy Prawa budowlanego z 1961 r., obowiązujące w dacie realizacji budynku, wymagały uzyskania pozwolenia na jego budowę. Ponadto organ ten wyjaśnił, iż ocena zgodności wskazanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., winna być dokonywana według stanu prawnego aktualnego w chwili orzekania o rozbiórce lub legalizacji samowoli budowlanej, a nie w dacie jej popełnienia.
Decyzją z dnia 14 listopada 2011 r. PINB Miasta [...], na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, nakazał współwłaścicielom spornego budynku doprowadzenie tego obiektu do stanu zgodnego z przepisami, poprzez rozbiórkę pomieszczenia gospodarczego.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż inwestor A. N. podczas oględzin w dniu 27 listopada 2009 r. ani w toku całego postępowania nie przedłożył pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu. Oznacza to, że sporny obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę. W związku z tym, iż budynek ten zrealizowano przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w niniejszej sprawie, w myśl art. 103 ust. 2 tejże ustawy, należało zastosować przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46 ze zm.), który obowiązywał w czasie budowy obiektu, przed przystąpieniem do wykonania przedmiotowego obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę.
Działka nr ewid. "x", na której zlokalizowano przedmiotowy budynek, zgodnie z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia 28 grudnia 2001 r., leży w obszarze oznaczonym symbolem "[...]MN[...]", przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną, na którym, zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 lit. "e" cytowanej uchwały, dopuszcza się realizację budynku gospodarczego i garażu o wysokości 1 kondygnacji i łącznej powierzchni zabudowy nie przekraczającej 30 m2. Sporny budynek garażowy z częścią gospodarczą posiada wymiary zewnętrzne 4,19 m x 9,10 m, łączna jego powierzchnia wynosi więc ponad 38 m2.
Budynek ten nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Otwór okienny w ścianie części gospodarczej (od strony działki nr ewid. "y") narusza przepisy techniczno-budowlane.
W związku z tym, że obiekt ten nie spełnia wymogów przepisów o planowaniu przestrzennym w zakresie powierzchni dopuszczalnej jego zabudowy, nakazano jego współwłaścicielom, w oznaczonym terminie, rozbiórkę części gospodarczej (zawierającej okno) dobudowanej do budynku garażowego, w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Po wykonaniu nakazu rozbiórki obiekt, jak wyjaśnił PINB, będzie miał powierzchnię zabudowy 29,46 m2, a więc będzie zgodny z powołanymi zapisami planu miejscowego. Ze względu na okres zimowy termin wykonania rozbiórki części gospodarczej wyznaczono do końca czerwca 2012 r.
Odwołania od powyższej decyzji złożyli G. i A. małżonkowie N. oraz M. G. Współwłaściciele spornego budynku zarzucili, iż w sprawie brak było podstaw do wydania nakazu rozbiórki tego budynku, a właścicielka działki nr ewid. "y" podniosła, że lokalizacja spornego obiektu narusza jej prawo własności.
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 12 stycznia 2012 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podkreślając, że podniesione w odwołaniach zarzuty nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Organ stwierdził, iż jakkolwiek sporny obiekt wzniesiony został przez poprzedniego właściciela działki nr ewid. "x", to G. i A. małżonkowie N., uzyskując prawo własności tej nieruchomości, weszli w prawa i obowiązki z tą nieruchomością związane, a zatem zasadnie skierowany został do nich nakaz doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem. Częściowe usytuowanie budynku na sąsiedniej nieruchomości, należącej do M. G., może być podstawą dochodzenia przez nią roszczeń w postępowaniu cywilnym, a nie przed organami nadzoru budowlanego. Trafnie stwierdził organ pierwszej instancji, iż najbardziej wiarygodną datą budowy omawianego budynku jest rok 1972 r. bądź lata wcześniejsze, albowiem, jak wynika z akt sprawy, w tymże roku dokonano pomiaru geodezyjnego tego obiektu.
Skargę do Sądu na powyższą decyzję złożyli G. i A. małżonkowie N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji tej skarżący zarzucili naruszenie:
1. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez oddalenie wniosku skarżących o zawieszenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie;
2. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak należytego wyjaśnienia, czy zostało wydane pozwolenie na budowę spornego budynku garażowego, w sytuacji gdy, jak wynika z akt sprawy, pozwolenia na budowę wydawane w okresie realizacji tego obiektu były archiwizowane przez właściwe organy tylko 5 lat;
3. art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., poprzez wadliwe wydanie nakazu rozbiórki omawianego budynku.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli dodatkowo o dopuszczenie przez Sąd dowodów z wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów oraz z fragmentu mapy zasadniczej terenu ulic R. i T. w [...], na okoliczność, iż na nieruchomościach sąsiednich w stosunku do nieruchomości skarżących pobudowane są budynki gospodarcze i garażowe, których powierzchnia przekracza 30 m2.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Nie wszystkie zarzuty skargi były jednak zasadne.
Należy podkreślić, iż wbrew twierdzeniom skarżących zaskarżona decyzja nie narusza art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nakazującego zawieszenie postępowania administracyjnego w przypadku wystąpienia zagadnienia wstępnego.
Przepis ten stanowił podstawę prawną postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...] z dnia 23 września 2011 r., nr [...], wydanego w toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Postanowieniem tym organ pierwszej instancji, po rozpoznaniu wniosku skarżących z dnia 25 sierpnia 2011 r. o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia działek nr nr ewid. "y" i "x", odmówił zawieszenia postępowania.
Rozstrzygnięcie postępowania rozgraniczeniowego nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie dotyczącej doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Ponadto skarżący nie złożyli zażalenia na wskazane postanowienie i stało się ono ostateczne. Powyższy zarzut jest więc niezasadny.
Trafne były natomiast pozostałe zarzuty skarżących.
W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Organy administracji publicznej, zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.
W ocenie Sądu organy administracji nie wyjaśniły należycie wszystkich okoliczności sprawy i nie ustaliły w tej sprawie stanu faktycznego, naruszając tym samym powołane przepisy art. art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy te nakazując rozbiórkę części gospodarczej przedmiotowego budynku nie ustaliły bowiem w sposób niebudzący wątpliwości, że budynek ten zrealizowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że przedmiotowy budynek został zrealizowany przed dniem 1 stycznia 1995 r., to jest przed wejściem w życie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.).
W przypadku samowolnej budowy przedmiotowego obiektu miałyby do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). W świetle bowiem art. 103 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r., do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Ustęp 2 tego artykułu przewiduje zaś, że przepisu art. 48 (dotyczącego nakazu rozbiórki), stanowiącego odpowiednik art. 37 ustawy z 1974 r., ale wprowadzającego bardziej surowe warunki legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z 1994 r. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przewidziane w art. 103 ust. 2 odesłanie do przepisów dotychczasowych powoduje, że skutki samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 r. należy likwidować używając środków prawnych przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego obowiązującego przed tą datą, nadal więc muszą być stosowane przepisy Prawa budowlanego z 1974r. w takim zakresie, jak to jest niezbędne dla realizacji zastrzeżenia wynikającego z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. (por. Z. Niewiadomski (w:) Prawo budowlane. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 865-866; wyrok SN z dnia 3 września 1997 r., III RN 33/97, OSNP 1998, nr 6, poz. 168, uchwała NSA z dnia 26 listopada 2001 r., OPS 4/01, ONSA 2002, nr 2, poz. 58).
Ustawa z 1974 r. w art. 28 ustanawiała jako zasadę prowadzenie robót budowlanych na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego przez właściwy organ. Brak pozwolenia powodował skutek w postaci orzeczenia nakazu rozbiórki (art. 37), ale dopiero wówczas, gdy stwierdzono, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że do budowy zakończonej przed wejściem w życie ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. w zakresie skutków samowoli budowlanej stwierdzonej obecnie zastosowanie mają przepisy poprzedniej ustawy z 1974 r., a w szczególności art. 37.
W świetle powyższego, skoro bezspornym jest, że budowa przedmiotowego budynku garażowego z częścią gospodarczą, stanowiącego własność skarżących, została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., to w świetle art. 103 ust. 2 tejże ustawy należało stosować przepisy poprzedniej ustawy z 1974 r. Przepisy Prawo budowlane z 1974 r. mają bowiem zastosowanie także do obiektów powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy – stosownie do regulacji zawartej w jej art. 71 (wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002 r., SA/Bk 1487/01, niepubl.).
Merytoryczne zakończenie tej sprawy było jednak przedwczesne, skoro organy nadzoru budowlanego nie wykazały ponad wszelką wątpliwość, iż przedmiotowy budynek garażowy z częścią gospodarczą wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę. O samowolnej realizacji tego obiektu nie może przesądzać sam fakt nieodnalezienia w archiwach właściwego miejscowo organu administracji architektoniczno-budowlanej oryginału decyzji o pozwoleniu na budowę oraz to, że obecny właściciel tego obiektu nie posiada tejże decyzji.
Brak tych dokumentów nie uprawniał organów do przesądzenia o uznaniu przedmiotowego budynku za samowolę budowlaną. Należy bowiem podkreślić, iż, jak słusznie podnieśli skarżący, przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 i z 1965 r. Nr 13, poz. 91) ani przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. nie obligowały inwestora, ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją tego obiektu, a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez okres 5 lat.
Skoro przepisy obowiązujące w czasie realizacji inwestycji nie obligowały inwestora, ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją tego obiektu, a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez okres 5 lat, to z faktu, że nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę danego obiektu budowlanego nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Taki wniosek byłby przedwczesny również w obecnym stanie prawnym, bowiem nawet gdyby z jakiś przyczyn nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego zrealizowanego pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r., dopuszczalne byłoby dowodzenie wszelkimi innymi dowodami, że obiekt ten nie został samowolnie wzniesiony. Zarówno w świetle przepisów Prawa budowlanego 1974 r., jak i Prawa budowlanego z 1994 r., zniszczenie lub zaginięcie dokumentacji związanej z konkretnym obiektem budowlanym nie spowoduje, że stanie się on samowolą budowlaną, jeżeli w rzeczywistości wzniesiono go na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2008 r., II SA/Wr 45/08 oraz dwa wyroki NSA z dnia 17 września 2009 r., II OSK 1394/08 i II OSK 1395/08 – niepublikowane).
Organ odwoławczy, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w toku postępowania odwoławczego nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego odnośnie tej kwestii, przyjmując, że została ona należycie wyjaśniona przez organ pierwszej instancji.
Stanowiska tego nie sposób podzielić.
Zgodnie z wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności sprawa administracyjna winna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, co oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest kontrola prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 84; wyrok NSA z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95).
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązany był więc dokonać wnikliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych i wyjaśnić wskazaną wyżej sporną okoliczność. W szczególności organ ten winien był rozważyć, czy w takim przypadku nie było konieczne uzupełnienie postępowania dowodowego, np. poprzez przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem skarżących (art. 89 i nast. k.p.a.) bądź ich przesłuchanie w charakterze stron postępowania (art. 86 k.p.a.). Kwestii tej jednak, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy nie oceniał.
Rozstrzygnięcie wątpliwości w tym zakresie ma zasadnicze znaczenie dla sprawy. W przypadku bowiem stwierdzenia, że przedmiotowy budynek nie stanowi samowoli budowlanej zastosowanie w niniejszej sprawie miałyby przepisy obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a nie przepisy ustawy z 1974 r.
Z powodu niewyjaśnienia powyższej kwestii decyzje organów obu instancji naruszają nie tylko powołane wyżej przepisy prawa procesowego i materialnego, lecz również § 107 § 3 k.p.a., nakładający na organy administracji obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek, jakimi kierowały się podejmując określone rozstrzygnięcie.
Należy również podkreślić, iż nawet gdyby organy nadzoru budowlanego ustaliły w niniejszej sprawie, że przedmiotowy budynek garażowy z częścią gospodarczą zrealizowany został samowolnie, to – w ocenie Sądu – za daleko idące było nakazanie rozbiórki jego części gospodarczej. Rozbiórka tej części wskazanego budynku nie jest jedynym możliwym rozwiązaniem mającym na celu doprowadzeniu omawianego obiektu do stanu zgodnego z zapisami aktualnie obowiązującego planu miejscowego, to jest do powierzchni nieprzekraczającej 30 m2.
Wskazane naruszenia przepisów prawa uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Poz. 270), zwanej dalej: "p.p.s.a.", gdyż nie ulega wątpliwości, że uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji Sąd, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., uchylił także decyzję tego organu, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy przez organy administracji.
Rozpoznając ponownie sprawę organy nadzoru budowlanego uwzględnią wszystkie przedstawione wyżej uwagi. Organy te zobowiązane będą przede wszystkim przeprowadzić wnikliwie postępowanie dowodowe w celu niebudzącego wątpliwości ustalenia, czy przedmiotowy budynek, powstały przed dniem 1 stycznia 1995 r., został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę, czy też stanowi samowolę budowlaną. W tym zakresie organy nadzoru budowlanego winny mieć na względzie, iż z faktu nieodnalezienia oryginału decyzji o pozwoleniu na budowę wskazanego budynku garażowego z częścią gospodarczą nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej.
Nie przesądzając zatem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wskazać należy, że gdyby okazało się, iż sporny budynek zrealizowano samowolnie, to nakładając na właścicieli obiektu określone obowiązki, organy powinny uwzględnić również konieczność doprowadzenia do stanu zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi ściany przedmiotowego obiektu, położonej od strony działki nr ewid. "y", w której znajduje się otwór okienny.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze, albowiem, w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a., przedmiotem uzupełniającego postępowania dowodowego prowadzonego przez Sąd mogą być wyłącznie dowody mające istotne znaczenie dla sprawy. Fakt, iż na nieruchomościach sąsiednich w stosunku do nieruchomości skarżących pobudowane są budynki gospodarcze i garażowe, których powierzchnia przekracza 30 m2 nie ma jakiegokolwiek wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy.
Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło