II SA/Lu 232/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Asesor sądowy Marcin Małek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 30 czerwca 2021 r. nr GN-V.7536.19b.2021.MJC w przedmiocie niezwłocznego zajęcie części nieruchomości I. oddala skargę, II. przyznaje [...] J. Ł. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 30 czerwca 2021r., nr GN-V.7536.19b.2021.MJC po rozpatrzeniu odwołania K. O. utrzymał w mocy decyzję Starosty Łukowskiego z dnia 25 lutego 2021r., znak: G.6821.15.2020 w sprawie zezwolenia Spółce P. . na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oznaczonej jako działki nr ewid.[...], [...] i [...], położone w miejscowości A., gmina Ł., należące do K. O. - w zakresie zgodnym z decyzją Starosty Łukowskiego z dnia 23 lutego 2021r. o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości poprzez zezwolenie Spółce P. na przebudowę w granicach wymienionych działek napowietrznej sieci elektroenergetycznej 110 kV w związku z realizacją inwestycji pod nazwą "Projekt i przebudowa linii 110 kV relacji GPZ R. P. - GPZ Ł." oraz w sprawie nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek Spółki P. z siedzibą w L. z dnia 8 września 2020 r. obejmujący żądanie: 1) udzielenia zezwolenia na realizację na w/w działkach skarżącego inwestycji polegającej na przebudowie napowietrznej sieci elektroenergetycznej 110 kV relacji GPZ R. P. - GPZ Ł. przebiegającej przez te działki, obejmującej: wymianę przewodów linii napowietrznej na części działki nr [...] o pow. 0,0328 ha oraz umieszczenie na części tej działki o pow. 0,1418 ha na czas trwania robót terenowych związanych z przebudową sieci, tymczasowej linii elektroenergetycznej, wymianę przewodów linii napowietrznej na części nieruchomości nr [...] o pow. 0,0500 ha oraz umieszczenie na jej części o pow. 0,2138 ha tymczasowej linii elektroenergetycznej, a także wymianę przewodów linii napowietrznej na części nieruchomości nr [...] o pow. 0,0352 ha oraz umieszczeniu na jej części o pow. 0,1497 ha tymczasowej linii elektroenergetycznej, w tym udzielenie zezwolenia na wstęp na nieruchomości w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano-montażowych oraz innych czynności związanych z budową w/w napowietrznej linii elektroenergetycznej wraz z demontażem dotychczasowej linii na tym odcinku; 2) udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie tej części nieruchomości oraz o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020r., poz. 1919 ze zm.), dalej jako "u.g.n.". Uzasadniając wniosek Spółka [...] podniosła, że obecny stan techniczny użytkowanej linii wysokiego napięcia wymaga podjęcia działań inwestycyjnych, także w celu ochrony zdrowia i życia osób zamieszkujących w pobliżu istniejącej linii elektroenergetycznej. Decyzją z dnia 23 lutego 2021r. Starosta Ł. ograniczył sposób korzystania z opisanej części nieruchomości, a wskazaną na wstępie decyzją z dnia 25 lutego 2021r. zezwolił Spółce P. na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości, nadając jednocześnie tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję tego organu. W uzasadnieniu Wojewoda przytoczył treść art. 124 ust. 1a u.g.n. i art. 108 § 1 k.p.a.i stwierdził, że w niniejszej sprawie Spółka P. wykazała ważny interes społeczny i gospodarczy uzasadniający udzielenie jej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie spornych działek skarżącego. Spółka wykazała, że realizowane przez nią przedsięwzięcie jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów u.g.n., gdyż ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu, ma znaczenie ponadlokalne i jest niezbędne, aby poprawić bezpieczeństwo i niezawodność dostaw energii elektrycznej. Realizacja planowanej inwestycji zwiększy pewność zasilania oraz ułatwi przeciwdziałanie skutkom poważnych awarii systemu energetycznego, jakie mogą być następstwem różnych zdarzeń losowych. Wobec braku polubownego załatwienia spawy z właścicielem objętych przedmiotowym wnioskiem działek, uzyskanie rygoru natychmiastowej wykonalności pozwoli Spółce na zrealizowanie zadania w terminie. Ponadto przebudowa linii elektroenergetycznej jest podstawowym przedmiotem działalności Spółki P. będącej operatorem systemu przesyłowego i ciążą na niej obowiązki wynikające z ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. - Prawo energetyczne m.in. w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej na terenie całego kraju, a opóźnienie w realizacji inwestycji, w tym nieterminowe oddanie linii do eksploatacji, mogłoby zostać uznane za naruszenie tych obowiązków. W związku z tym Wojewoda Lubelski uznał, że zaistniały przesłanki do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, a rygor natychmiastowej wykonalności służyć będzie interesowi społecznemu interesowi inwestora. Organ dodał, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa własności nieruchomości. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych (np. wystąpienie o pozwolenie na budowę, prace geodezyjne), ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu, mimo że decyzja ograniczająca własność (prawo rzeczowe) nie jest jeszcze ostateczna lub wykonalna (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2016r., I OSK 1990/15). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. O. domagał się uchylenia powyższej decyzji. W obszernym uzasadnieniu podnosił szereg zarzutów dotyczących przesłanek udzielenia Spółce P. zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowych działek skarżącego w celu realizacji inwestycji pn. "Projekt i przebudowa linii 110 kV relacji GPZ R. P. - GPZ Ł." – takie same zarzuty podnosił w niemal identycznej skardze na decyzję Wojewody Lubelskiego z tego samego dnia tj. z 30 czerwca 2021r., nr GN-V.7536.19b.2021.MJC (sprawa o sygn. akt II SA/Lu 999/21). Podnosił więc, że rokowania nie doszły do skutku z winy inwestora. Spółka P. nie przedstawiła mu bowiem żadnych propozycji (warunków) w zakresie wynagrodzenia szkód i uciążliwości wiążących się z wykonywaniem tych robót, m.in. operatu szacunkowego. Zaproponowane warunki dotyczyły służebności przesyłu, a nie zgody na wykonanie na jego działkach prac w ramach spornej inwestycji. Przedstawiona kwota 2310 zł za służebność przesyłu ustanowiona na nieograniczony czas stanowi nieadekwatne wynagrodzenie w stosunku do stopnia uciążliwości wybudowanej linii. Skarżący zakwestionował, by w ogóle konieczne było (ze względu na zakres realizowanej inwestycji) ograniczenie sposobu korzystania z jego nieruchomości oraz ustanowienie na niej służebności przesyłu, gdyż ograniczenia bardzo mocno ingerują w jego własność poprzez brak możliwości dowolnego użytkowania nieruchomości np. w zakresie uprawy krzewów wieloletnich np. borówki, sadów, itp., czy budowy budynków gospodarczych; mają też wpływ na cenę ewentualnej sprzedaży nieruchomości. Skarżący przedstawił też obszernie zasady nadawania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podkreślając, że rygor traci znaczenie, gdy decyzja staje się ostateczna. Poza tym rygor może być nadany tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. Niezwłoczne wdrożenie decyzji w życie będzie niezbędne wówczas, gdy nie można się obejść w danym czasie bez natychmiastowego wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Organ administracji działa wobec tego w sytuacji, która ma znamiona stanu nagłej konieczności administracyjnej. Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne (wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2006 r., I OSK 116/06), a tym bardziej hipotetyczne. "A contrario należy przyjąć, że wówczas gdy w sprawie nie występuje takie realne zagrożenie dla wskazanych wartości, brak jest podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrolując w takim zakresie zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że nie narusza ona obowiązujących przepisów, a więc skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 124 ust. 1 u.g.n. - starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z kolei zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. - w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja dotyczy zezwolenia Spółce [...] na niezwłoczne zajęcie nieruchomości należących do skarżącego, oznaczonych jako działki nr ewid.[...], [...] i [...], położone w miejscowości A., gmina Ł., należące do K. O. - w zakresie zgodnym z decyzją Starosty Łukowskiego z dnia 23 lutego 2021r. o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości poprzez zezwolenie Spółce P. na przebudowę w granicach wymienionych działek napowietrznej sieci elektroenergetycznej oraz nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 124 ust. 1 a u.g.n i jest ściśle związana z wcześniejszą decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Należy podkreślić, że choć obie decyzje dotyczą tej samej inwestycji, to jednak wydawane są w odrębnych postępowaniach i na podstawie innych przesłanek - inne okoliczności decydują o wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a inne o zezwoleniu na niezwłoczne zajecie tej samej nieruchomości w celu realizacji danej inwestycji. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny. Dla zastosowania tego przepisu ma znaczenie tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., nie zaś jej wykonalność, skuteczność czy prawidłowość. Istotne jest więc tylko, aby decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości weszła do obrotu prawnego. Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Analizuje natomiast czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma zatem charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających. (tak: wyrok NSA z dnia 8 marca 2017r., sygn. akt I OSK 2418/16). Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza ponadto, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. (tak: wyroki NSA: z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 64/19 i z 13 lipca 2021r., sygn. akt I OSK 2611/20). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ organ I instancji decyzją z dnia 23 lutego 2021r. – na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. - ograniczył skarżącemu sposób korzystania z jego działek poprzez zezwolenie Spółce P. na przebudowę napowietrznej sieci elektroenergetycznej, Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 30 czerwca 2021r. utrzymał tę decyzję w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 marca 2022r., sygn. akt II SA/Lu 999/21 oddalił skargę K. O. na tę decyzję. W dacie wydania przez organ I instancji decyzji w niniejszej sprawie tj. na podstawie art. 124 ust.1a u.g.n. funkcjonowała już w obrocie prawnym decyzja tego organu z 23 lutego 2021r. wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. (decyzja ta, mimo jej zaskarżenia, nie została dotychczas uchylona). W świetle przedstawionych poglądów sądów administracyjnych dotyczących wykładni art. 124 ust. 1 a u.g.n. i jego związanego charakteru, należy stwierdzić, że wydanie zaskarżonej decyzji było zasadne. Argumentacja skarżącego dotycząca przebiegu rokowań, wysokości odszkodowania, czy w ogóle potrzeby dokonywania przebudowy sieci na odcinku obejmującym jego działki, nie miała żadnego znaczenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, w konsekwencji również Sąd rozpatrując niniejszą skargę do tych zarzutów w tej sprawie się nie odnosił. Organ zasadnie uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 108 § 1 k.p.a., które - w świetle art. 124 ust. 1a u.g.n. – usprawiedliwiały wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie spornych działek skarżącego i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności. Stosownie do art. 108 § 1 k.p.a., decyzji może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Sąd w pełni podziela argumenty organów w zakresie wystąpienia w sprawie interesu społecznego, ważnego interesu gospodarczego i wyjątkowo ważnego interesu inwestora. Sporna inwestycja realizuje cel publiczny, ma znaczenie ponadlokalne, jest inwestycją liniową, wymaga znacznych nakładów finansowanych, każde opóźnienie naraża inwestora na znaczne straty i stwarza ryzyko niezrealizowania projektu. Przebudowa spornej sieci napowietrznej zwiększy bezpieczeństwo użytkowania spornej sieci i zabezpieczy przed awariami. W związku z tym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, Sąd nie dopatrzył się naruszenia obowiązujących przepisów. Skarga podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wydane zostało na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).