II SA/Lu 239/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), Powiatowy Inspektor N. B. w K. odmówił nakazania H. G., W. A., B. N. i G. C. wykonania rozbiórki budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym Z. przy ul. [...] w K.. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania B. S.. B. S. wniosła skargę na tę decyzję, zarzucając naruszenie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 103 ust. 2 tej ustawy i § 12 ust. 2 oraz § 235 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.) poprzez przyjęcie, że budynek gospodarczy, którego dotyczy zaskarżona decyzja, może być usytuowany w granicy z należącą do niej nieruchomością. W związku z powyższym skarżąca zażądała uchylenia decyzji organu drugiej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które sąd wziął pod uwagę z urzędu, dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Wadliwość wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć organów obu instancji wynika z faktu, iż zostały one podjęte w postępowaniu, w którym przymiot strony przyznany został osobie nieżyjącej. Jak wynika z akt sprawy, za stronę przedmiotowego postępowania organ pierwszej instancji uznał M. K., współwłaściciela działki nr [...] sąsiadującej z działką nr [...], czemu dał wyraz w wykazie stron załączonym do wydanej w dniu [...] grudnia 2014 r. decyzji. Organ przesłał M. K. przedmiotową decyzję, którą odebrał dorosły domownik (k. 163 akt organu pierwszej instancji). M. K. jako stronie postępowania, została również przesłana decyzja organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r. Przesyłka zawierająca odpis tej decyzji została jednak zwrócona nadawcy w dniu [...] lutego 2015 r. z adnotacją: "adresat zmarł" (k. 67 akt organu drugiej instancji). W toku postępowania sądowego w niniejszej sprawie zwrócono się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. o nadesłanie skróconego odpisu aktu zgonu M. K.. W odpowiedzi kierownik urzędu nadesłał żądany dokument (k. 66 akt sądowych), z którego wynika, że M. K. nie żyje od dnia [...] listopada 2013 r., co oznacza, że zmarł jeszcze przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji. Prowadzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie żyje i wydanie w stosunku do niej decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. [...] Lex nr 82653; z dnia 20 września 2002 r., sygn. [...], OSP 2004/3/33, Lex nr 83698; z dnia 11 marca 2008 r., sygn.. [...], Lex nr 505429, czy też z dnia 30 września 2009 r., sygn.. [...], Lex nr 595138). Należy bowiem zauważyć, że jeśli stroną postępowania jest osoba fizyczna, o jej prawach czy obowiązkach można orzec, jeśli ma zdolność prawną. Ta ostatnia na gruncie art. 8 Kodeksu cywilnego powstaje co do zasady wraz z urodzeniem oraz kończy się wraz ze śmiercią osoby. Przymiot strony przysługujący osobie fizycznej wygasa zatem wraz z jej śmiercią, a to oznacza, że nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale także, że decyzja ta nie może, z powodu braku możliwości fizycznego jej doręczenia, wywołać odpowiednich skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1187/11, Lex nr 1260058). Podkreślić należy, że na ocenę zaistnienia powyższej wady procesowej nie ma wpływu to, czy organy wiedziały o śmierci strony postępowania oraz, czy ich ewentualna niewiedza była zawiniona, czy też nie (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 140/11, Lex nr 1149167; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2011 r., sygn.. akt I SA/Wa 2406/10, Lex nr 1150790). Skoro zatem w przedmiotowej sprawie wśród osób, w stosunku do których skierowane zostały decyzje organów obu instancji, znalazła się osoba nieżyjąca, rozstrzygnięcia te uznać należy za obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co czyni koniecznym stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W związku z tym sąd nie miał podstaw do dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w dyspozycji art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę, organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę powyższe ustalenia i właściwie określi strony postępowania, którym zapewni udział w postępowaniu i do których skieruje podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W związku z powyższym sąd orzekł jak w sentencji.