I OSK 140/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-12-09

Skład orzekający: Wojciech Chróścielewski, Małgorzata Pocztarek, Monika Nowicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej, o której organ nie posiadał informacji o zgonie, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji?
Ratio decidendi
Skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej, niezależnie od tego, czy organ posiadał wiedzę o jej zgonie, stanowi rażące naruszenie prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą śmierci, co uniemożliwia prowadzenie postępowania administracyjnego i wydawanie decyzji wobec osoby nieżyjącej.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Infrastruktury oraz poprzedzającej ją decyzji, które dotyczyły odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. Powodem było skierowanie obu decyzji do osoby zmarłej. Minister Infrastruktury w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując, że organ nie posiadał wiedzy o śmierci strony w momencie wydawania decyzji, a korespondencję odbierał pełnomocnik. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Infrastruktury.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek NSA Monika Nowicka Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 614/10 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 października 2010 r., I SA/Wa 614/10, po rozpoznaniu skargi T. S. , stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] wydanych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Minister Infrastruktury zaskarżoną decyzją po rozpatrzeniu wniosku T. S. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. w części orzekającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Gdańsku z dnia 29 czerwca 1959 r. nr SWS.IIw.-1/5/59 o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Gdyni oraz uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. w części orzekającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 29 stycznia 1960 r. nr SWS.1/5/59 o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość i umorzył postępowanie administracyjne w tej części. Na decyzję Ministra Infrastruktury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. S. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podtrzymał w całości zarzuty zawarte w złożonych wnioskach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stwierdził, że skarga jest zasadna, chociaż z innych względów niż w niej podniesiono. Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji obarczone są one wadą, którą na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej – p.p.s.a.) Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, gdyż zachodzą przesłanki określone w art. 156 k.p.a. dające podstawę do stwierdzenia nieważności tych decyzji. Minister Infrastruktury prowadził bowiem postępowanie czyniąc jego stroną osobę nieżyjącą w dacie wydawania przez niego decyzji. Takie naruszenie prawa nie daje Sądowi żadnego wyboru i powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (wyrok NSA z 27 marca 2009 r., II OSK 151/09 i wyrok WSA w Warszawie z 23 maja 2007 r. IV SA/Wa 532/07). Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zgodnie zaś z treścią art. 109 § 1 k.p.a. organ doręcza stronom na piśmie zapadłą w sprawie decyzję administracyjną. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron postępowania administracyjnego ma, w świetle art. 156 § 1 k.p.a., szczególne znaczenie, także z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia stwierdzenie nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego. W razie śmierci strony w toku postępowania administracyjnego organ prowadzący postępowanie powinien rozważyć, czy uprawnienie lub obowiązki, których dotyczy postępowanie, mają charakter osobisty, czy rzeczowy lub majątkowy. W zależności od tej oceny organ administracyjny wyda decyzję o umorzeniu postępowania w przypadku uprawnień lub obowiązków osobistych, bądź też w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych do zajęcia miejsca dotychczasowej strony wezwie jej następców prawnych (art. 30 § 4 k.p.a.). W przypadku zaś, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą wskazane w art. 30 § 5 k.p.a. okoliczności, a postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, to należy zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest bowiem jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji doręczanie wyłącznie takim osobom decyzji. Jeżeli zaś organ administracji wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 30 § 4 i 5 k.p.a., art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. bądź art. 105 k.p.a., czy też skierował decyzję do osoby zmarłej, to wadliwość takiej decyzji pozwala na ewentualne jej uchylenie, jeżeli jest ona badana w trybie odwoławczym, zaś sądowi administracyjnemu dokonującemu kontroli legalności pozwala na stwierdzenie nieważności takiego rozstrzygnięcia. Skierowanie decyzji do zmarłej strony - osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83, LEX 10693; z 14 listopada 2001 r., I SA 2462/99, LEX 82653 i inne). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania, ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu nadzorczym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, że Minister Infrastruktury skierował zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2010 r., jak i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] lutego 2008 r. do zmarłej w dniu 27 czerwca 2005 r. T. M. T. –B. W rozpoznawanej sprawie uczestnikami postępowania i adresatami powyższych decyzji winni być następcy prawni zmarłej, której okoliczność śmierci nie była prawdopodobnie znana organowi w dacie wydawania tych decyzji. Nie zmienia to jednak faktu, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu oraz rozstrzygnięcie je poprzedzające skierowane zostały do osoby już nieżyjącej. Oznacza to, że Minister nieprawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie, przez co naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4 i 5, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 109 k.p.a., które to naruszenie prawa daje podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych skierowania decyzji do osoby zmarłej. Zmarły nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest prowadzenie go wobec osób żyjących. Skoro w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy przyjąć, że są one obarczone wadą nieważności. Skierowane zostały bowiem do osoby niebędącej stroną w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, ugruntowany jest już pogląd, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej, która w chwili wydania decyzji nie miała już przecież przymiotu strony, jest wadliwością decyzji powodującą stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a). Stwierdzenie takich wad formalnych postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej – p.p.s.a.) sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W skardze kasacyjnej Minister Infrastruktury, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie, tj. - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż skierowanie decyzji w okolicznościach niniejszej sprawy do osoby zmarłej jest rażącym naruszeniem prawa, 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, bowiem uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. - poprzez sformułowanie w uzasadnieniu nieuzasadnionych wniosków w sposób wybiórczy traktujący materiał dowodowy jak również braku odniesienia się do istotnych okoliczności sprawy, wykluczających wykładnię realizowaną przez Sąd, b. art. 133 § 1 p.p.s.a.- poprzez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego uwzględnionego w uzasadnieniu decyzji organu, c. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżona decyzja jest obarczona wadą nieważności. W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że jak wynika z odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 8 lipca 2005 r., VII Ns 1177/05, T. M. T. –B. zmarła w dniu 27 czerwca 2005 r., a więc przed wydaniem decyzji nadzorczej z dnia [...] lutego 2008 r. Jednak w toku prowadzonego postępowania do organu nie wpłynęła informacja ojej zgonie ani od pełnomocnika ani od pozostałych stron, nie ujawnił się też żaden ze spadkobierców. Postępowanie spadkowe po zmarłej T. M. T. –B. zakończyło się wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku już w dniu [...] lipca 2005 r., a L. K. i M. B. –P. ujawnione i zostały jako spadkobiercy zmarłej strony dopiero przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w piśmie z dnia 20 kwietnia 2010 r. złożonym przez adwokata A. C. do którego dołączono odpis postanowienia z dnia 8 lipca 2005 r. W ocenie organu niezasadny jest zarzut rażącego naruszenia prawa wynikający ze skierowania decyzji do osoby zmarłej, skoro w dacie jej wydania organ nie miał informacji o śmierci strony, a wiedzę taką uzyskał dopiero w trakcie prowadzonego postępowania sądowego. Korespondencję kierowaną do Teodory M. T. –B. przez cały czas odbierał profesjonalny pełnomocnik - adwokat A. C. który nie poinformował organu o jej zgonie. Naruszenie wynikające z braku informacji nie powinno być zatem kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, skoro nie wpływa ono na kształt rozstrzygnięcia. Za rażące naruszenie prawa zdaniem organu może być uznane takie naruszenie, którego organ miał pełną świadomość lub wiedzę, jak również w sytuacji, gdy wpływa to na treść rozstrzygnięcia. Żadna z powyższych sytuacji nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, a zatem wnioski Sądu w tym zakresie nie są prawidłowe. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r., I OSK 129/10, brak dokonania czynności doręczenia decyzji administracyjnej osobie, która zmarła w trakcie toczącego się postępowania, nie będąc jednocześnie jedyną jego stroną oraz faktyczne doręczenie decyzji następcy prawnemu zmarłej strony, skutkuje tym, że nie można przyjąć, aby decyzja dotknięta była wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem organu powyższa konkluzja ma zastosowanie również w niniejszej sprawie, gdyż były pełnomocnik zmarłej strony o treści podejmowanych czynności, w tym wydaniu decyzji ostatecznej przez organ wiedział i jej nie kwestionował. Wszelka korespondencja była kierowana do fachowego pełnomocnika, który miał możliwość podjęcia stosownych działań. Również obecnie został on umocowany do prowadzenia przedmiotowej sprawy przed WSA w Warszawie przez jednego ze spadkobierców T. M. T. –B. – p. L. K. Nadto - kwestia ewentualnego pominięcia pozostałych stron w przedmiotowym postępowaniu, mogłaby być rozważna jako przesłanka wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zaś jako przesłanka stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponadto należy stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Strona, która nie brała udziału w postępowaniu (jako następca zmarłej strony) ma zagwarantowane prawo do ochrony swoich praw, jeśli w zaistniałych okolicznościach na naruszenie nie miała wpływu. Nie należy ryzykiem pomyłki obciążać organu administracji. Organ prowadzący postępowanie administracyjne w wielu przypadkach nie ma możliwości pozyskania informacji o śmierci strony, a tym samym niezasadne jest twierdzenie, że wówczas rażąco naruszył prawo tym bardziej, gdy nie narusza to praw stron postępowania. Wskazano, iż w uzasadnieniu Sąd nie odniósł się do istotnej okoliczności, że dopiero w postępowaniu przed Sądem ujawniony został fakt śmierci strony. Powyższe potwierdza, że Sąd ograniczył swoje wnioskowanie jedynie do kwestii skierowania decyzji do osoby zmarłej, uznając, że naruszenie to dyskwalifikuje całą decyzję. Zdaniem organu okoliczności sprawy potwierdzają prawidłowe działanie organu, a wybiórcza ocena materiału dowodowego skutkowała błędnymi wnioskami i uniemożliwiła merytoryczną ocenę orzeczenia organu. Z powyższych przyczyn zarzut w pkt 2a jest zasadny. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby Sąd prawidłowo ocenił cały materiał dowodowy musiałby uznać, że nie ma naruszeń przepisów, a w związku z tym powinien był oddalić skargę. W ocenie organu zaskarżonym wyrokiem naruszono również art. 133 § 1 p.p.s.a., skoro nie odniesiono się w nim do zgromadzonego materiału dowodowego i całokształtu okoliczności sprawy, ograniczając rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie jedynie do okoliczności śmierci strony. Tym samym Sąd nieprawidłowo rozpatrzył zebrany materiał dowody, a sporządzone uzasadnienie nie odpowiada wymaganiom prawa, co uzasadnia podniesiony zarzut wskazany w pkt 2b. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ administracji został pozbawiony wskazówek, co do kierunku dalszego postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy sprawa toczy się od wielu już lat. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, które co do zasady nie zostały zakwestionowane w skardze kasacyjnej zarówno decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r., jak i decyzja ją poprzedzająca z dnia [...] lutego 2008 r. zostały skierowane do zmarłej w dniu 27 czerwca 2005 r. T. M. T. –B. Tego rodzaju sytuacja była już przedmiotem oceny w orzecznictwie, na które powołano się w zaskarżonym wyroku. W wyroku z dnia 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83 NSA stwierdził, że "Skierowanie do osoby zmarłej decyzji zobowiązującej do właściwego zagospodarowania gruntów rolnych stanowi rażące naruszenie prawa i daje podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 207 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". Stanowisko powyższe znalazło następnie swoje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 14 listopada 2001 r., I SA 2462/99, w którym Sąd wyraził pogląd, że "Prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności". Podobnie orzekł NSA również w wyrokach z dnia 20 września 2002 r., I SA 428/01 (niepubl.), z dnia 11 marca 2008 r., I OSK 1959/06 (niepubl.) czy z dnia 30 września 2009 r., I OSK 1429/08 (LEX nr 595138). Trafne zatem jest stanowisko Sądu I instancji, według którego zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i decyzją ją poprzedzająca dotknięte są wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu, który stwierdzałby, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, jednak wynika to z samej konstrukcji pojęcia strony (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, s. 183) i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 k.p.a.). Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji. Decyzja taka rażąco naruszałaby prawo. Na ocenę o zaistnieniu wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy też nie. Powołany przepis w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Należy ponadto zauważyć, że to organ jest zobowiązany ustalić występujące w sprawie strony postępowania. Nie ma znaczenia również podniesiona w skardze kasacyjnej okoliczność, że korespondencja skierowana do zmarłej strony postępowania była odbierana przez pełnomocnika. Rozstrzygające znacznie ma jedynie fakt, że decyzja została skierowana do zmarłej strony niezależnie od tego, przez kogo była on reprezentowana i kto odbierał za nią podjęte w sprawie decyzje. W takiej sytuacji podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należało uznać za pozbawiony podstaw. Nie można podzielić poglądu Ministra Infrastruktury, według którego w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, ale okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Rzeczywiście, osoby, które bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu, mogą skorzystać z przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednak okoliczność ta nie tożsama ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Możliwość skorzystania przez następców prawnych, którzy z racji tego następstwa stali się dysponentami praw materialnych i powinni od początku brać udział w postępowaniu jako strony, nie usuwa wadliwości w postaci rażącego naruszenia prawa, związanego ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. polega na niebraniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, a nie na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej. Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 141 § 4 i 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego należy wskazać, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji powinna przebiegać w określonej kolejności. W pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i postępowania, które ją poprzedziło, z punktu widzenia wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę zbędną. W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić stwierdzenie tej nieważności przez wojewódzki sąd administracyjny, niezależnie od jakichkolwiek okoliczności (T.Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, LexisNexis 2004, s. 307-308). Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., sąd ma obowiązek przedstawienia zarzutów podniesionych w skardze, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i skoncentrowanie się na kwestiach mających znaczenie w sprawie nie stanowi uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2007 r., I OSK 634/06, LEX nr 320607). Przedstawiając zatem wyjaśnienie podstawy prawnej stwierdzenia nieważności decyzji i wyjaśniając przyczyny dla których nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. Z powyższych względów skoro skarga kasacyjna okazała się być oparta na nieusprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło