II SA/Lu 245/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., znak: SKO. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania K. H., reprezentowanego przez adwokata M. Ż., od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy U. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. z dnia [...] sierpnia 2021r., znak: [...] o odmowie przyznania mu (na wniosek z 16 sierpnia 2021r.) świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką C. H., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 3, ust. 3d oraz art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm.), dalej jako "u.ś.r." uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało K. H. świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo: od dnia [...] grudnia 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś od dnia [...] stycznia 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji było to, że nie został spełniony warunek art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność matki skarżącego istnieje od 1998r, a więc powstała po przekroczeniu przez nią kryterium wieku, określonego w tym przepisie oraz to, że skarżący pobiera zasiłek dla opiekuna, co wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu pełnomocnik skarżącej zarzucał niewłaściwą interpretację art. 17 ust. 1b u.ś.r. powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, a także błędne zastosowanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. dotyczącego możliwości dokonania wyboru jednego ze świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło odwołanie wydając zaskarżoną decyzję. W obszernym uzasadnieniu Kolegium przedstawiło w pierwszej kolejności podstawy prawne rozstrzygnięcia, przytaczając treść odpowiednich przepisów. Za bezsporne Kolegium uznało to, że matka skarżącego – C. H., ma 99 lat, jest wdową i legitymuje się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 1998 r. o stwierdzeniu stałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji od tego dnia. Kolegium podzieliło zarzuty skargi, że okoliczność powstania niepełnosprawności matki skarżącego po upływie okresów, o których mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie ma znaczenia, gdyż stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym wyrokiem, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego powinno odbywać się z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na datę powstania niepełnosprawności matki skarżącego była więc błędna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło ponadto, że decyzją z dnia [...] grudnia 2021r. uchylono za zgodą strony decyzję z [...] czerwca 2014 r. i decyzję z [...] listopada 2018 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku dla opiekuna. Z treści uzasadnienia ww. decyzji wynika, że jej uchylenie nastąpiło od dnia [...] grudnia 2021 r. W konsekwencji Kolegium ustaliło, że skarżący spełnia przesłanki przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność sprawowania przez niego opieki nad matką została potwierdzona podczas wywiadu środowiskowego, podczas którego ustalano ponadto, że C. H. ma 99 lat, jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, długotrwale i przewlekle chorą (choroby wieku starczego). Jej stan zdrowia nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie. Syn pomaga jej w przygotowaniu posiłków, przy czynnościach codziennej toalety, utrzymaniu w czystości odzieży i bielizny osobistej i innych. C. H. wymaga całodobowej opieki, dlatego K. H. nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W związku z tym, Kolegium mając na względzie treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1 grudnia 2021 r. tj. od miesiąca, kiedy nie występował zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzją z [...] grudnia 2021 r. uchylono za zgodą strony decyzje przyznające K. H. zasiłek dla opiekuna. Określając wysokość świadczenia Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 17 ust. 3 u.ś.r. w związku z obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 (M.P.2020.1031), świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia 1 stycznia 2021 r. przysługuje w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś w związku z obwieszczeniem z 27 października 2021 r. (M.P.2021.1021) - od dnia 1 stycznia 2022r. w wysokości [...] zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. H., reprezentowany przez adwokata M. Ż., domagał się uchylenia decyzji Kolegium w zakresie daty początkowej przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego tj. za okres od 1 sierpnia 2021r. Zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" i art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. Podniósł, że dokonał wyboru świadczenia, a więc nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się bowiem począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jego zdaniem nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo że wyraźnie oświadczył, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego został przez skarżącego wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że sąd stosownie do swojej kognicji kontroluje zgodność z prawem m.in. decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Przedmiotem żądania skarżącego, wyrażonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną mamą. Wniosek ten podlegał rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (powoływanej wyżej jako u.ś.r.), w szczególności jej art. 17. W przedmiotowej sprawie Kolegium przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne prawidłowo oceniając, że spełnił on wszystkie przesłanki do jego uzyskania. Kwestią sporną pozostaje wyłącznie istnienie przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., a w konsekwencji - od kiedy świadczenie powinno być przyznane skarżącemu. Zdaniem Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącemu dopiero od 1 grudnia 2021r., a więc od miesiąca, w którym wydano decyzję uchylającą decyzje przyznające skarżącemu inne świadczenie tj. zasiłek dla opiekuna. Skarżący podnosi natomiast, że przedmiotowe świadczenie powinno zostać mu przyznane od miesiąca złożenia wniosku tj. od 1 sierpnia 2021r. W ocenie Sądu stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku dla opiekuna. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Potwierdzeniem powyższego jest treść normy prawnej zawartej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., która wprost potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z jego wyborem. Przywołane unormowania mają jeden wspólny cel w postaci uniemożliwienia kumulatywnego pobierania świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Nie jest więc możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżący posiadał jednocześnie prawo do zasiłku dla opiekuna, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Wbrew zarzutom skargi, powyższe stwierdzenie w żaden sposób nie stoi w sprzeczności z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r., który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Odnosząc się do treści tego przepisu, należy wskazać, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i zasiłku dla opiekuna, warunkiem przyznania nowego świadczenia jest nie tylko rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, lecz zmaterializowanie się tego oświadczenia w postaci ustania dotychczasowego prawa. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r. II SA/Ol 995/19 oraz z 28 września 2021 r., II SA/Ol 718/21). Bezsporne jest, że prawo skarżącego do zasiłku dla opiekuna ustało dopiero z końcem okresu, w którym pobierała ten zasiłek, tj. 1 grudnia 2021r. W niniejszej sprawie oznaczało to, że dopiero od dnia 1 listopada 2021 r. skarżącemu nie przysługiwało prawo do zasiłku dla opiekuna i dopiero od tej daty przestała istnieć negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Kolegium słusznie więc przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne od tej daty, gdyż nie było możliwe przyznanie mu spornego świadczenia za okres wcześniejszy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 24 ust. 2 u.ś.r. są więc niezasadne. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.