II SA/Lu 246/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii żądanych dokumentów oddala skargę. W piśmie z dnia 4 października 2012 r. M. B. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o wydanie kserokopii pism znajdujących się w aktach sprawy nr [...], dotyczącej rozbudowy budynku mieszkalnego stanowiącego własność A. K., zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości S., gmina P. Żądanie to dotyczyło następujących dokumentów: - pisma A. K. z dnia [...] maja 2012 r., - pism Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. oraz z dnia [...] lipca 2012 r., skierowanych do Urzędu Gminy w P. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odmówił wydania M. B. żądanych dokumentów. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ I instancji powołał się na treść art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. oraz stwierdził, że z przepisu tego wynika, iż sporządzanie notatek czy odpisów z akt sprawy pozostawiono stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego celu środków. Organ administracji publicznej zobowiązano natomiast do umożliwienia przeglądania akt i sporządzania z nich notatek lub odpisów, lub też wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył K. B., działający w sprawie jako pełnomocnik M. B. W zażaleniu tym stwierdził, że organ I instancji, odmawiając wydania wnioskodawczyni żądnych kserokopii dokumentów, naruszył prawo, gdyż dokumenty te nie zawierają klauzuli "tajne" lub "ściśle tajne". Strona podkreśliła, że jej wniosek dotyczył "zwykłych odpisów a nie uwierzytelnionych", a ich uzyskanie jest jej niezbędne, by mogła brać czynny udział w prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] – zaskarżonym w niniejszej sprawie – [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. B., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko wyrażone w niniejszej sprawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], iż z treści art. 73 § 1 k.p.a. wynika, że sporządzanie odpisów z akt sprawy pozostawiono stronie, natomiast organ administracji zobowiązano do umożliwienia przeglądania tych akt i sporządzania z nich notatek i odpisów w lokalu organu administracji w obecności pracownika tego organu. Zdaniem organu II instancji, ustawodawca w przepisie tym zawarł zatem wyraźne rozgraniczenie obowiązków urzędu i uprawnień strony. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zarówno M. B. jak i jej pełnomocnik wielokrotnie korzystali z prawa wglądu do akt, co potwierdzają notatki służbowe sporządzone przez organ I instancji. W piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. M. B. zwróciła się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o uzupełnienie powyższego postanowienia, wskazując, że jest ono nieprecyzyjne. Strona domagała się od organu poszerzenia argumentacji przemawiającej za utrzymaniem w mocy postanowienia pierwszoinstancyjnego, ze wskazaniem podstawy prawnej oraz dowodów, na których organ odwoławczy oparł swe stanowisko, jak też przyczyn, w powodu których innym dokumentom odmówił mocy dowodowej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. organ II instancji odmówił uzupełniania swojego postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. uznając, że jest ono kompletne. W tej sytuacji M. B. w dniu 22 lutego 2013 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., domagając się jego uchylenia oraz uchylenia utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji. Skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie narusza zasadę szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego. W jej ocenie rozstrzygnięcie to ma charakter złośliwy i w sposób celowy utrudnia działanie strony. Skarżąca stwierdziła, że organy nadzoru budowlanego naruszyły w niniejszej sprawie jej prawo do uzyskania informacji na temat zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, co stanowi uchybienie przepisom art. 9 i art. 10 k.p.a. Podkreśliła również, że jej wolą nie było uzyskanie uwierzytelnionych odpisów wskazanych pism, co świadczy o dowolności ustaleń organów obu instancji. Zdaniem strony, regulacja art. 73 k.p.a. ma za zadanie zapewnić rzeczywiste funkcjonowanie zasady jawności postępowania wobec strony. Sporządzanie kopii pism z akt sprawy za pomocą kserokopiarki należy natomiast zaliczyć do pojęcia udostępniania akt w rozumieniu art. 73 § 1 k.p.a. Aby odmówić wydania stronie kserokopii żądanych dokumentów, muszą być – w ocenie skarżącej – spełnione przesłanki z art. 74 § 1 k.p.a., które zachodzą wtedy, gdy akta sprawy zawierają informacje niejawne opatrzone klauzulą "tajne" lub "ściśle tajne", a także inne akta, które organ administracji publicznej wyłączył z uwagi na ważny interes państwowy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wypada wskazać, że pomimo, iż zaskarżone postanowienie zostało skarżącej doręczone w dniu 14 grudnia 2012 r. (potwierdzenie odbioru – k. 3 akt adm. II inst.), a skargę na nie skarżąca złożyła w dniu 22 lutego 2012 r., przedmiotową skargę uznać należy za wniesioną z zachowaniem trzydziestodniowego terminu, określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." Skarżąca w dniu 19 grudnia 2012 r. złożyła bowiem do organu odwoławczego wniosek o uzupełnienie zaskarżonego postanowienia. W świetle zaś art. 111 § 1b i § 2 w zw. z art. 126 k.p.a., w przypadku wydania postanowienia o uzupełnieniu lub odmowie uzupełnienia postanowienia, termin do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenie lub ogłoszenia,. Wydane przez organ II instancji postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. o odmowie uzupełnienia zaskarżonego postanowienia z dnia [...] grudnia 2012 r. zostało natomiast doręczone skarżącej w dniu 23 stycznia 2013 r. (k. 9 akt adm. II inst.). Zatem wnosząc skargę w dniu 22 lutego 2013 r. skarżąca zachowała termin do dokonania tej czynności, w związku z czym przedmiotowa skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Rozpoznając skargę w taki sposób Sąd doszedł jednak do przekonania, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają bowiem prawa. Przedmiotem żądania skarżącej, wyrażonego we wniosku z dnia 4 października 2012 r., było przekazanie jej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] kserokopii wskazanych dokumentów, wchodzących w skład akt prowadzonej przez ten organ sprawy, dotyczącej rozbudowy budynku mieszkalnego stanowiącego własność A. K., zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości Stawki, w której skarżąca uczestniczy jako strona postępowania. W toku postępowania skarżąca wielokrotnie podkreślała, że wniosek ten dotyczy "zwykłych" odpisów wskazanych dokumentów, a nie odpisów uwierzytelnionych. Stosownie do art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (art.73 § 1a k.p.a.). Powyższy przepis wyraża zasadę powszechnego dostępu strony do akt sprawy – z wyjątkiem określonym w art. 74 § 1 k.p.a. – w każdym stadium postępowania i nakłada na organ administracji publicznej obowiązek umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów. Należy jednak mieć na uwadze, iż przepis ten nie nakłada na organ administracji obowiązku wykonywania, nawet odpłatnie, kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczania ich stronie, gdyż utrwalenie wiadomości zawartych w aktach administracyjnych w postaci notatek lub odpisów jednoznacznie powierza stronie, bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne. (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2005 r., sygn. akt GSK 898/04, LEX nr 190721 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 831/12). Strona– zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a. – może żądać od organu wydania jej z akt sprawy odpisów określonych dokumentów, ale tylko w formie uwierzytelnionej i o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. Skoro zatem w niniejszej sprawie przedmiotem żądania skarżącej były "zwykłe", a nie uwierzytelnione przez organ kserokopie wskazanych dokumentów z akt sprawy, to skarżąca nie mogła obarczać organu obowiązkiem wykonania tych kserokopii oraz przesłania ich na jej adres, lecz w celu wejścia w ich posiadanie powinna sporządzić je samodzielnie. Obowiązkiem organu było natomiast jedynie zapewnienie jej możliwości wykonania żądanych odpisów w siedzibie organu. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie, wynikające z art. 73 § 1 k.p.a. uprawnienie skarżącej do wglądu do akt oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, było prawidłowo realizowane i skarżąca z uprawnienia tego kilkakrotnie korzystała, jak chociażby w dniach: 9 sierpnia 2011 r., 12 października 2011 r., 26 października 2011 r., czy też 11 stycznia 2012 r., kiedy to skarżącej w siedzibie organu zapewniono możliwości wglądu do akt, a następnie "na miejscu" uzyskała ona kserokopie wybranych dokumentów, w tych aktach zawartych. Końcowo wypada wskazać, że w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do wykonania przez organ odpisów dokumentów wskazanych we wniosku strony z dnia 4 kwietnia 2012 r. i przesłania ich na jej adres, również w formie uwierzytelnionej. Jak już bowiem wyżej wskazano, w świetle art. 73 § 2 k.p.a. strona może żądać wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów pod warunkiem, że wykaże, iż jest to uzasadnione jej ważnym interesem. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został natomiast przez skarżącą spełniony. Nadto należy podkreślić, że wydanie skarżącej kserokopii żądanych dokumentów – niezależnie od oceny charakteru zawartych w nich informacji – nie mogło zostać spełnione również w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz.1198 ze zm.), dalej jako "u.d.i.p.". Skoro bowiem skarżąca domagała się kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w której ma ona przyznany status strony, to właściwym dla niej trybem dostępu do tych dokumentów jest tryb uregulowany w art. 73 k.p.a., co w świetle art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza możliwość zastosowania tej ustawy. Dostęp do akt postępowania administracyjnego, na podstawie przepisów u.d.i.p., ograniczony jest bowiem do podmiotów nie będących stronami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt I OSK 194/08, LEX nr 516808 oraz postanowienie NSA dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 790/12, LEX nr 1295815). Z powyższych względów orzeczoną w niniejszej sprawie przez organy nadzoru budowlanego odmowę wydania skarżącej kserokopii żądanych dokumentów z akt sprawy dotyczącej rozbudowy budynku mieszkalnego stanowiącego własność A. K., zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości S., uznać należy za zgodną z prawem. Mając to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.