II SA/Lu 259/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 28 grudnia 2022r., znak: SKO.1090/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z 28 grudnia 2022r., znak: SKO.1090/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Janowa Lubelskiego z 13 kwietnia 2022r., znak: 000230/SP/04/2022, którą odmówiono K. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. F. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. F. z 22 marca 2022r. Organy ustaliły, że M. F. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 9 lipca 2021r., z którego wynika, że jest niepełnosprawna w stopniu znacznym od 17 maja 2018r., a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Orzeczenie wydano do 31 lipca 2024r. Również skarżący K. F. dysponuje orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 30 lipca 2020r., którym został zaliczony do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności, ze wskazaniem, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 lipca 2020r., zaś daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Orzeczenie wydano do 30 lipca 2022r. Ustalono, że K. F. pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z decyzją ZUS znak: 1/20/003094563; legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS, z którego wynika, że jest częściowo niezdolny do pracy do 31 marca 2023r. Odmawiając przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, organy obu instancji zgodnie uznały, że zachodzi przesłanka negatywna, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2022r., poz. 615 – dalej powoływanej jako "u.ś.r."), tzn. skarżący pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 79a k.p.a. poinformowało pełnomocnika skarżącego o możliwości wyboru świadczenia (art. 27 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.) oraz wezwało do złożenia stosownych dokumentów tj. decyzji organu rentowego o zawieszeniu prawa do renty, jednak skarżący nie wystąpił o zawieszenie tego prawa, oświadczając, że prawo do renty przysługuje mu do 31 marca 2023r. Dodać należy, że jako podstawę odmowy przyznania świadczenia, organ I instancji wskazał ponadto, że nie została spełniona przesłanka wieku powstania niepełnosprawności, wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Stanowiska tego nie podzieliło jednak Kolegium wyjaśniając, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., TK 38/13, fakt powstania niepełnosprawności M. F. po ukończeniu wieku określonego w tym przepisie, nie stanowi przeszkody przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. F., reprezentowany przez adwokat M. B., domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając ich wydanie z naruszeniem: 1) art. 7 k.p.a., 8 § 1 k.p.a., 77 k.p.a., 78 § 1 k.p.a., 80 k.p.a, 107 § 3 k.p.a., 108 k.p.a poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego; przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy; niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji; 2) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia go prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt. SK 2/17 uznał, że przepis ten w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 z Konstytucją RP. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika skarżącego, błędne jest stanowisko organów, że skarżący powinien zrezygnować z prawa do otrzymywania renty (złożyć wniosek o jej zawieszenie). Pełnomocnik uważa, że w świetle powołanego wyroku TK, przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczącego zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego z innymi świadczeniami (np. z emeryturą), nie stosuje się do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej uznanego za niekonstytucyjny przepisu o 6 miesięcy uznając, że wydanie wyroku SK 2/17 będzie skutkowało koniecznością poczynienia przez Skarb Państwa znacznych nakładów na wypłatę świadczeń pielęgnacyjnych dla osób pobierających rentę. Jednocześnie w tym terminie prawodawca nie wprowadził w u.ś.r. żadnych regulacji ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy; nie dodał także świadczenia pielęgnacyjnego do katalogu świadczeń, które powodują automatyczne zmniejszenie (zawieszenie) emerytur i rent (zob. art. 104 ust. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS. Powyższe świadczy o tym, że intencją TK i prawodawcy było umożliwienie pobierania jedocześnie świadczenia pielęgnacyjnego i renty z tytułu niezdolności do pracy. Forsowanie potrzeby "wyrównania" sytuacji opiekuna-rencisty (z tytułu częściowej niezdolności do pracy), a zwłaszcza zmuszanie go do rezygnacji z renty, w istocie niweczy skutki wyroku SK 2/17, którego sentencja jest jednoznaczna. Pełnomocnik dodał, że sytuacja faktycznego uprzywilejowania pewnych grup podmiotów nie jest niczym nowym na gruncie przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to w pełnej wysokości w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, względnie niepodejmowania zatrudnienia, mogą przecież uzyskać osoby uzyskujące nawet znaczne dochody ze źródeł innych, niż w skazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., w tym dochody z kapitału, z papierów wartościowych, z najmu nieruchomości, majątkowych praw autorskich itp. W polskim prawie świadczenie pielęgnacyjne nie jest co prawda uregulowane w kategoriach państwowego wynagrodzenia za pracę na rzecz niepełnosprawnego (stanowiąc raczej rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia), niemniej - jakkolwiek by świadczenie to kwalifikować - dotyczy ono zawsze porównywalnego wysiłku i wyrzeczeń opiekuna wobec niepełnosprawnego. W tym ujęciu przyznanie opiekunowi - renciście (z tytułu częściowej niezdolności do pracy) pełnego świadczenia pielęgnacyjnego nie jawi się jako drastyczne uprzywilejowanie. Opiekun ten, tak jak inne osoby zajmujące się niepełnosprawnymi w warunkach określonych art. 17 u.ś.r., rezygnuje bowiem z zatrudnienia, którego przecież legalnie (posiadając rentę) mógł się podjąć i tak jak inni - aktywnie wspiera niepełnosprawnego (tak: WSA w Poznaniu z 4 listopada 2021r., sygn. akt II SA/Po 402/21 i z dnia 1 kwietnia 2022r., sygn. akt IV SA/Po 159/22; zob. także wyrok NSA z 11 sierpnia 2022r., sygn. akt I OSK 2052/21). Stanowisko, zgodnie z którym w razie zbiegu emerytury ze świadczeniem pielęgnacyjnym konieczne jest jej zwieszenie, nie ma więc zastosowania do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (tak: wyrok WSA w Gliwicach z 19 sierpnia 2022r., sygn. akt II SA/Gl 603/22). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz.259), dalej jako "p.p.s.a."- sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi przepisami. Kontrolując skargę w takim zakresie Sąd stwierdził, że nie jest ona zasadna. Kolegium nie dokonało bowiem błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyjmując, że w razie zbiegu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i prawa do świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest dokonanie wyboru jednego świadczenia, gdyż nie jest dopuszczalne jednoczesne ich pobieranie. Organy przytoczyły treść mających zastosowanie w sprawie przepisów, Sąd dla porządku przytacza je ponownie: Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. – "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: (...) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" (art. 17 ust. 1 pkt 4), z tym, że "świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym" (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a). Przepis ten (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.) był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który we wskazanym przez pełnomocnika skarżącego wyroku z 26 czerwca 2019r., sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257) stwierdził, że "w zakresie, w jakim stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Zdaniem pełnomocnika skarżącego, skoro Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wyłączył z tego przepisu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to znaczy, że osoba, która posiada prawo do takiej renty może jednocześnie mieć przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Zdaniem Sądu w składzie niniejszym, stanowisko to nie jest trafne. Problem sprowadza się do właściwej interpretacji spornego wyroku TK o sygn. SK 2/17. Należy zatem podnieść, że wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym oraz, że został wydany przez TK nie w ramach odpowiedzi na pytanie prawne, lecz w wyniku rozpatrywania skargi konstytucyjnej. Obie te okoliczności wskazują na konieczność szczególnie wnikliwej interpretacji tego wyroku i jego uzasadnienia z uwzględnieniem kontekstu systemowego regulacji, której on dotyczy, by prawidłowo odczytać intencję Trybunału. W sytuacji wyroków zakresowych, "orzeczenie TK dotyczy niekonstytucyjności w "pewnym zakresie", dochodzi do uchylenia tylko pewnego fragmentu normy, uznanego za niekonstytucyjny, w pozostałym zakresie natomiast Trybunał utrzymuje stan prawny. Stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności powoduje oczywiste trudności w wykładni systemowej regulacji, pozostającej po orzeczeniu Trybunału. Powstaje bowiem praktyczna i trudna dla oceny skutków kwestia znaczenia i konsekwencji "usunięcia" fragmentu regulacji" (zob. na ten temat M. Jackowski, ROZDZIAŁ TRZECI Następstwa prawne wyroku TK dla podmiotu, który złożył skargę konstytucyjną [w:] Następstwa wyroków Trybunału Konstytucyjnego w procesie sądowego stosowania prawa, Warszawa 2016., https://sip.lex.pl nr 369419789). Podobne wątpliwości dostrzegł NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2022r., sygn. akt I OSK 247/22 i - co należy podkreślić – odnosiły się one wprost do spornego wyroku SK 2/17: "wyroki zakresowe pociągają za sobą pewne komplikacje w procesie stosowania prawa, rozszczepianie regulacji prawnej w drodze orzeczenia niekonstytucyjności na część zgodną i niezgodną z Konstytucją narusza jej konstrukcję całościową i może jej nadać taki kształt, który jest całkowicie nieadekwatny do intencji prawodawcy (...)". Dodać należy, że do wyroku SK 2/17 zostało zgłoszone zdanie odrębne. Trudności w jego interpretacji wynikają nie tylko z jego zakresowego charakteru, ale również z tego, że został wydany na skutek skargi konstytucyjnej. Postępowanie ze skargi konstytucyjnej "uznaje się za tryb, który zmierza w pierwszej kolejności do ochrony wolności i praw człowieka, a dopiero później do eliminacji z porządku prawnego aktów prawnych sprzecznych z konstytucją. (...) Skarga konstytucyjna, niezależnie od tego, że prowadzi do wydania powszechnie obowiązującego orzeczenia, ma na celu przede wszystkim ochronę interesów jednostki". W związku z tym, "wprawdzie sformułowanie przez wnoszącego taką skargę zarzutu niezgodności przepisów z konstytucją jest najważniejszym elementem treściowym skargi, jednakże nie chodzi o zarzut jakiejkolwiek niezgodności, ale o wskazanie sposobu, w jaki kwestionowany przepis narusza unormowania konstytucyjne stanowiące podstawę podmiotowych praw skarżącego (...). Wyrok uwzględniający skargę ma zatem na celu nie tylko usunięcie hierarchicznej niezgodności norm, lecz przede wszystkim stanowi środek ochrony praw i wolności. W sytuacji, gdy TK rozstrzyga o zasadności skargi konstytucyjnej, jego judykat {wyrok} jest nie tylko orzeczeniem o zgodności norm, ale przede wszystkim decyzją o usunięciu naruszenia prawa lub wolności skarżącego. Podzielając zarzut skarżącego, orzeka w celu udzielenia mu ochrony". (zob. M. Jackowski.....j.w.). Przy dokonywaniu wykładni spornego wyroku TK o sygn. SK 2/17 nie można zatem pominąć, że został on wydany przede wszystkim jako środek ochrony konstytucyjnego prawa skarżącej, który wywodziła ona z art. 71 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji. Skarżąca pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i jednocześnie opiekowała się niepełnoprawnym dzieckiem, w związku z czym nie mogła podjąć dodatkowego zatrudnienia. Organ odmówił jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pobieranej renty, pomimo tego, że świadczenie pielęgnacyjne było dla niej korzystniejsze – znacznie wyższe niż renta. W związku z powyższym dokonując rekonstrukcji normy prawnej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. po wyroku SK 2/17 należy wyjaśnić, że Trybunał badał zgodność z Konstytucją tylko tego fragmentu spornego przepisu, który obejmuje rencistów o częściowej niezdolności do pracy (wyznaczonego granicami skargi konstytucyjnej), a ponadto tylko to, czy w sytuacji skarżącej (takiej, w jakiej znalazła się skarżąca) doszło do naruszenia jej konstytucyjnego prawa podmiotowego. Z analizy uzasadnienia wyroku wynika, że w istocie badanie zgodności spornego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.śr. z Konstytucją było bardzo ograniczone. Przede wszystkim Trybunał podzielił stanowisko skarżącej, że w związku z tym, że sprawuje ona faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym synem, jej prawo podmiotowe wynikające z art. 71 Konstytucji, zaktualizowało się: "Świadczenie pielęgnacyjne jest {bowiem} jednym z instrumentów realizowania przez ustawodawcę obowiązku wyznaczonego w art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji. Obowiązek ten dotyczy osób o słabszych niż przeciętne zdolnościach adaptacyjnych do nowych warunków społecznych. W świetle tych okoliczności, zdaniem Trybunału, ograniczenie możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna, który ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ale jednocześnie pracy nie podejmuje z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, stanowi przejaw niewłaściwego zinterpretowania przez ustawodawcę nałożonego nań konstytucyjnego obowiązku wsparcia osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka". Natomiast gdy chodzi o badanie przez TK zgodności tego przepisu z art. 32 ust. 1 Konstytucji, to miało ono charakter jedynie pomocniczy – Trybunał orzekł o {zakresowej} niezgodności art. 71 ust. 1 zdanie drugie [jedynie] w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). (3.3.). W tej kwestii Trybunał wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne pełni funkcję kompensacyjną, bowiem ma częściowo rekompensować zarobek utracony - na skutek rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Prawo do tego świadczenia zabezpiecza rodzinę przed negatywnymi finansowymi skutkami sprawowanej przez nich koniecznej opieki nad bliskimi. Jednocześnie zauważył, że w świetle obowiązujących przepisów osoby mające ustaloną rentę z tytułu częściowej (a nie całkowitej) niezdolności do pracy, także mogą podejmować zatrudnienie, choć względu na stan zdrowia oczywiście w ograniczonym zakresie. W związku z tym, mogą one także zrezygnować z tego zatrudnienia, m.in. gdy zachodzi konieczność sprawowania opieki nad niepełnoprawnym członkiem rodziny. "Ich sytuacja jest więc podobna do sytuacji opiekunów, którzy są zdrowi i nie mają tym samym prawa do renty, lecz również rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dorosłą osobą niepełnosprawną." (3.3.3.). W konsekwencji Trybunał potwierdzając naruszenie konstytucyjnego prawa podmiotowego skarżącej wynikającego – zdaniem Trybunału - z art. 71 ust. 1 Konstytucji, stwierdził tylko to, że w sytuacji skarżącej, mającej ustaloną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, rezygnującej z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnoprawnym dzieckiem, odmowa przyznania jej prawa do (wyższego) świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiła naruszenie jej prawa podmiotowego. Z tego wynika, że zdaniem Trybunału, przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. nie może być rozumiany w ten sposób, że bezwzględnie pozbawia osoby pobierające rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wbrew przekonaniu pełnomocnika skarżącego, Trybunał nie stwierdził w żadnym miejscu spornego wyroku, by za dopuszczalne uznał on jednoczesne pobieranie renty (z tytułu częściowej niezdolności do pracy) i świadczenia pielęgnacyjnego w pełnych wysokościach. Przeciwnie – Trybunał podkreślając wyłącznie kompensacyjną (a nie premiującą) funkcję świadczenia pielęgnacyjnego, w kilku miejscach wspomina o faktycznym zróżnicowaniu wysokości świadczenia pielęgnacyjnego i renty (3.3.5., 3.2.2.) i wskazuje, że granice pomocy społecznej państwa "wyznaczają inne podlegające ochronie wartości konstytucyjne takie jak równowaga budżetowa (...). Trybunał mając na względzie wynikające z Konstytucji zobowiązanie Państwa do wspierania rodzin w trudnych sytuacjach stwierdził, że "bez względu na intensywność oddziaływania czynników, które mogą hamować dążenie do zaspokojenia uzasadnionych potrzeb socjalnych (np. finansowych), ustawowa realizacja konstytucyjnego prawa socjalnego nie może nigdy uplasować się poniżej minimum wyznaczonego przez istotę danego prawa (zob. wyrok o sygn. SK 22/99)". Trybunał wprost odwołał się zatem do jakiegoś minimalnego zabezpieczenia finansowego takich osób. Trybunał dostrzegając, że "realna wysokość renty (...) może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego" i "brak jest (...) rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty" uznał, że "sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia [pielęgnacyjnego]".(3.3.5.) W tym kontekście stwierdził, że "wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna - rencistę świadczenia pielęgnacyjnego (...) stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnoprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) {podkreślenie Trybunału}, jeżeli świadczenia tego nie pobierają". (3.3.4.). Trybunał wyraźnie zatem oddzielił kwestię zasadności przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rencistom od kwestii wysokości tych świadczeń, uznając za niezgodne z Konstytucją wyłącznie bezwzględne pozbawienie w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. rencistów o częściowej niezdolności do pracy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bo w praktyce oznaczałoby to, że rencista nie ma prawa ubiegać się o takie świadczenie, nawet jeśliby renty nie pobierał. Poza tym warto zauważyć, że w toku badania skargi konstytucyjnej przez Trybunał zostało zaprezentowane stanowisko przedstawiciela Sejmu (4.2.), którego zdaniem, "art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji nie wymaga przyznania opiekunom-rencistom prawa do kumulacji świadczenia rentowego (z tytułu częściowej niezdolności do pracy) oraz świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej ich wysokości, jednakże wyklucza zasadność całkowitego pozbawienia ich tego świadczenia". Wyraził on jednocześnie przekonanie, że "z punktu widzenia konstytucyjności zaskarżonego rozwiązania prawnego uzasadnione byłoby co najwyżej zróżnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu opiekowania się niepełnosprawnymi krewnymi, o tyle, o ile nie prowadziłoby do całkowitego wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych. W szczególności zróżnicowanie to mogłoby polegać na stosunkowym (uwzględniającym wartość przyznanej renty) obniżeniu kwoty tego świadczenia". Z przedstawionej przez TK w uzasadnieniu argumentacji wynika, że Trybunał podzielił to stanowisko. Na tle tego wyroku zrodziła się potrzeba rekonstrukcji przez sądy administracyjne tej części normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która nie została wyeliminowana omawianym wyrokiem z porządku prawnego jako niekonstytucyjna. Konieczność rekonstrukcji dotyczy przede wszystkim tego, czy również pozostałe osoby wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., którym przysługują prawa z zabezpieczenia społecznego, mają co do zasady prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz tego, jak powinien postąpić organ, jeśli osoby te, w tym także renciści, złożą wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Odpowiadając na tę potrzebę, ukształtowała się ostatecznie linia orzecznicza, zgodnie z którą, podobnie jak rencistów z częściową niezdolnością do pracy należy traktować także emerytów, którzy – tak jak renciści o częściowej niezdolności do pracy, mogą i są w stanie, pomimo przyznanej emerytury, w pewnym zakresie podejmować prace zarobkowe. "Wynika to wprost z unormowań przepisów art. 103 i 103a ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewidujących, że osoba, która osiągnęła wiek emerytalny nie ma obowiązku rozwiązania stosunku pracy i może nadal pozostawać w zatrudnieniu u tego samego pracodawcy (co skutkuje zawieszeniem prawa do emerytury), jak również pobierając świadczenie emerytalne może ona podjąć dodatkowe zatrudnienie. Osiągnięcie wieku emerytalnego nie wyłącza zatem ze swej istoty możliwości pozostawania w zatrudnieniu i uzyskiwania dochodów z tego tytułu". (zob. wyrok NSA z sygn. akt I OSK 1303/22 i powołane tam liczne orzecznictwo). Zdaniem sądów, za wyłączeniem emerytów z kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 5 lit a u.ś.r., a więc pozbawionych bezwzględnie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, przemawia konstytucyjna zasada równości (art. 32 ust. 1), na którą również "pomocniczo" wskazywał TK w spornym wyroku. W orzecznictwie ponadto ukształtowała się linia orzecznicza dotycząca tego, jak powinien postąpić organ w sytuacji zbiegu emerytury/renty ze świadczeniem pielęgnacyjnym. W tym miejscu należy wyjaśnić, że ustawodawca uregulował tę kwestię w art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewidując prawo wyboru jednego z nich, ale przepis ten odnosi się tylko do niektórych ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r., a pomija zbieg ze świadczeniami z systemu zabezpieczeń społecznych wymienionymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w dacie wejścia w życie u.ś.r. świadczenia wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a były wyższe, niż świadczenie pielęgnacyjne, a zatem wprowadzone ustawowo rozwiązanie było pierwotnie korzystniejsze dla strony). Powołany przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. stał się wzorcem do wypracowania stanowiska, że w razie zbiegu tych świadczeń ze świadczeniem pielęgnacyjnym (które obecnie jest znacznie wyższe) strona powinna dokonać wyboru świadczenia poprzez złożenie wniosku do organu emerytalnego o zawieszenie prawa do emerytury czy renty (stosownie do art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) i złożenie organowi pomocy społecznej decyzji tego organu o wstrzymaniu wypłaty emerytury/renty (zob. wyrok NSA z 15 marca 2023 r., I OSK 1280/22 i wskazane w nim orzecznictwo). Sąd ma świadomość, że w orzecznictwie prezentowane jest również odmienne stanowisko, dopuszczające jednoczesne pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i świadczenia pielęgnacyjnego w pełnych wysokościach, co argumentowane jest redakcją omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 2/17 i wyłącznie jego językową wykładnią. Niezależnie od poprawności systemowej spornego wyroku (zob. zdanie odrębne do niego), w świetle art. 190 Konstytucji, sporny wyrok jest aktem powszechnie obowiązującym, a zatem wszystkie podmioty prawa, w tym Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę, są nim związane. W ocenie Sądu, wyroku tego nie można odczytywać jedynie literalnie. Z przedstawionej analizy jego uzasadnienia wynika, że Trybunał badał w nim zgodność normy prawnej wykluczającej z zabezpieczenia finansowego (rekompensaty) rencistów (o częściowej niezdolności do pracy, a więc w ograniczonym podmiotowo zakresie), zmuszonych do rezygnacji z dodatkowego dochodu (zarobkowania) na rzecz opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Badaną normą nie była natomiast dopuszczalność ewentualnego premiowania (nagradzania) za sprawowanie takiej opieki osób, które już wcześniej z innych powodów zrezygnowały z zatrudnienia, czego wyrazem byłaby możliwość równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i innych świadczeń z zabezpieczenia społecznego w pełnych wysokościach. Ani analizowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., ani żaden inny przepis u.ś.r. nie zawiera bowiem normy premiującej takie działanie. "W ramach ustawy o świadczeniach rodzinnych funkcjonuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych". (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 21 października 2021r., sygn. akt III SA/Gd 739/21). W świetle przedstawionych wywodów, organ odwoławczy prawidłowo poinformował skarżącego o prawie wyboru jednego ze świadczeń poprzez zwrócenie się do FUS o zawieszenie renty. W związku z tym, że skarżący nie skorzystał z tego prawa, organ zasadnie odmówił przyznania świadczenia. W tym miejscu warto zauważyć, że w orzecznictwie wskazuje się, że "pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem TK powinna być ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego, funkcjonalnego". (zob. wyrok NSA z 22 listopada 2022r., sygn. akt I OSK 247/22). Takiej reakcji jednak ustawodawca dotychczas nie podjął, a zatem do czasu zmian legislacyjnych sporny art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. podlega wykładni ukształtowanej w orzecznictwie sądowym. Dodać należy, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo stwierdził, że organ I instancji błędnie zastosował przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem wobec treści wyroku TK z dnia 21 października 2014r., sygn. K 38/13, przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., a zatem oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Dodać należy, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na wniosek organu o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i brak sprzeciwu skarżącego.