II SA/Lu 289/18

3 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2017 r., znak: [...], w przedmiocie świadczenia wychowawczego - w zakresie wniosku I. C. o przywrócenie terminu do złożenia skargi postanawia odmówić I. C. przywrócenia terminu do złożenia skargi. 17 lutego 2018 r. I. C. złożyła skargę do Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2017 r., znak: [...], w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując, że uchybienie tego terminu wynikało z choroby skarżącej oraz dzieci, a także "innych rozlicznych obowiązków" (k. 4 akt sądowych). Postanowieniem z 17 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy, zaś Okręgowa Rada Adwokacka w L. pismem z 5 czerwca 2018 r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu pełnomocnika dla skarżącej – w osobie adwokata J. F.. Zarządzeniem z 11 czerwca 2018 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi oraz podania daty ustania przyczyny uchybienia tego terminu. W piśmie z 3 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że nie jest w stanie wykonać powyższego wezwania Sądu, gdyż skarżąca nie poinformowała go o okolicznościach wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi oraz nie wskazała daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej zwrócił się o zwolnienie go z pełnienia tej funkcji. W piśmie z 11 sierpnia 2018 r., doprecyzowanym pismem z 17 września 2018 r., skarżąca wniosła o zmianę osoby pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Zgodnie zaś z art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być zatem oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja, zawierająca pouczenie o sposobie i trybie złożenia skargi na tę decyzję do Sądu, została doręczona skarżącej 9 stycznia 2018 r. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., upływał zatem 8 lutego 2018 r. (zob. k. 11 i 25v akt administracyjnych drugiej instancji). Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu powyższego terminu. Jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu, skarżąca upatruje podstaw do uwzględnienia swego żądania w "chorobie swojej oraz dzieci", a także w konieczności podejmowania przez nią "innych rozlicznych obowiązków" (k. 4 akt sądowych). W ocenie Sądu, nie można uznać, że powyższe okoliczności uniemożliwiały skarżącej – w sposób obiektywny – złożenie w ustawowym terminie skargi. Niewątpliwie obowiązkiem skarżącej, tak jak każdej osoby należycie dbającej o własne interesy, było takie pokierowanie swoim działaniem, by z zachowaniem terminu dokonać opisanej wyżej czynności procesowej. Oczywiste jest więc, że nawet jeśli skarżąca, będąc chora, wykonywała "inne rozliczne obowiązki", to co do zasady miała obowiązek takiego zorganizowania podejmowanych przez siebie zajęć, by w terminie ustawowym wnieść skargę do Sądu. Okoliczność ta nie może zatem uzasadniać uwzględnienia jej wniosku o przywrócenie terminu, niezależnie od tego, że skarżąca nie wskazała, jakie obowiązki uniemożliwiły dochowanie przez nią terminu. Ponadto wymaga podkreślenia, że podnoszona przez skarżącą okoliczność, jaką jest choroba jej oraz dzieci, nie daje podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Wprawdzie strona nie musi wykazać okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu, ale uprawdopodobnienie tych okoliczności nie może ograniczać się wyłącznie – tak, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – jedynie do samego stwierdzenia ich zaistnienia. W ocenie Sądu, wyjaśnienia skarżącej złożone w tej kwestii są mgliste i ogólnikowe, albowiem nie wskazuje ona ani charakteru tych schorzeń, ani okresu ich trwania. W orzecznictwie przyjmuje się przy tym, że co do zasady choroba strony bądź jej pełnomocnika nie może być uznana za przeszkodę w dochowaniu terminu. Strona nie wskazała zaś żadnych okoliczności, które uniemożliwiałyby – w sposób obiektywny – złożenie przez nią skargi w terminie. Zauważyć też trzeba, że również ustanowiony dla skarżącej – w ramach prawa pomocy – profesjonalny pełnomocnik, odpowiadając na wezwanie Sądu nie był w stanie uprawdopodobnić braku winy skarżącej w uchybieniu omawianego terminu. Nie można więc przyjąć, że w związku z chorobą skarżącej i jej dzieci wystąpiły takie nadzwyczajne okoliczności, które nie pozwoliły jej wnieść skargi w terminie ustawowym. Należy również podkreślić, że – jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym oraz w literaturze – przywrócenie terminu ma charakter zupełnie wyjątkowy i nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a więc może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej (por. przykładowo: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 738/09, 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OZ 776/16 oraz 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OZ 1941/17; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Komentarz do art. 86, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, SIP Legalis, nb. 4). Z art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że strona nie udowadnia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, lecz musi je uprawdopodobnić. Uprawdopodobnienie nie jest jednoznaczne z udowodnieniem. Składając wniosek o przywrócenie terminu można zatem powoływać się na środki dowodowe nieprzewidziane w p.p.s.a., jak np. oświadczenie pisemne świadka. Istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o prawdopodobieństwie tych faktów, na które powołała się strona wnosząca o przywrócenie terminu, a przekonanie winno opierać się na obiektywnych przesłankach wynikających z zawartych we wniosku twierdzeń. Uprawdopodobnienie jest wprawdzie wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, jednakże nie oznacza to, że przekonanie sądu opierać się może wyłącznie na twierdzeniach strony, zwłaszcza, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – twierdzenia te były bardzo ogólnikowe i pozbawione jakiejkolwiek istotnej treści. Skarżąca reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie uprawdopodobniła istnienia takich okoliczności, a zatem brak było podstaw do przywrócenia uchybionego przez nią terminu. Ubocznie należy zauważyć, że jakkolwiek skarżąca złożyła wniosek o zmianę osoby pełnomocnika z urzędu, to nie budzi wątpliwości, że do czasu rozpatrzenia tego wniosku przez właściwy organ samorządu zawodowego, pełnomocnik skarżącej zobowiązany jest do reprezentowania jej w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.