II SA/Lu 311/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi W. S. – K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę. Wnioskiem z dnia 11 grudnia 2007r. W. S.-K. domagała się zwrotu nieruchomości o powierzchni 878 m2 położonej przy ulicy P. w N. Podała, że powyższa nieruchomość stanowi część nieruchomości o powierzchni 3625m2, której właścicielami byli jej rodzice i która została wywłaszczona orzeczeniem z dnia [...] 1973 r. Użytkownikiem wywłaszczonej nieruchomości stała się Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], która miała ją przeznaczyć pod zabudowę mieszkaniową. Do dziś jednak działka o numerze geodezyjnym 170/2 nie została zabudowana, co oznacza, że stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Pismem z dnia 13 czerwca 2008 r. wniosek został rozszerzony o całą działkę oznaczoną obecnie numerem 503/9. Decyzją z dnia [...] Starosta odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 503/9 o powierzchni 2678m2 stanowiącej własność Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. W uzasadnienie decyzji wyjaśniono, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...], z dnia [...] przejęto na własność Skarbu Państwa za odszkodowaniem od J. S. i M. S. dwie działki o numerach 134/2 i 134/3 o łącznej powierzchni 3941m2 położone w N. przy ulicy P. z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego. Obecnie działka objęta wnioskiem jest oznaczona numerem 503/9 i ma powierzchnię 2678 m2. Na mocy decyzji Burmistrza z dnia [...], nr [...] przysługujące Spółdzielni Mieszkaniowej [...] zostało przekształcone w prawo własności. Na działce wybudowano bloki mieszkalne i urządzenia infrastruktury osiedlowej. Organ stwierdził, że zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrotowi podlegają jedynie nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, jeśli stały się zbędne na cel określony w wywłaszczeniu. Ponieważ działka opisana we wniosku stanowi własność Spółdzielni Mieszkaniowej nie ma podstaw do jej zwrotu. Rozpoznający odwołanie stron postępowania Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i postępowanie pierwszej instancji umorzył. Organ odwoławczy zaznaczył, że już aktem notarialnym z dnia [...] 1974r. rep. [...] wywłaszczone działki nr 134/2 i 134/3 zostały oddane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w N., a prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej [...] w dniu [...] 1974r. Natomiast decyzją z dnia [...] Burmistrz przekształcił przysługujące Spółdzielni prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej nr 503/9 w prawo własności. Organ stwierdził, że stosownie do art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeśli nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 1998r. W tym przypadku prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej w dniu [...] 1974r., co przesądza o bezprzedmiotowości postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a w konsekwencji prowadzi do jego umorzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. S. – K. dowodziła, że art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, na który powołały się organy administracji publicznej nie powinien mieć w sprawie zastosowania. Podkreśliła, że działka jest w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej, a jej właścicielem pozostaje Urząd Miasta i Gminy. W decyzji podaje się natomiast, że prawo użytkowania wieczystego zostało przekształcone 29 lutego 2008r. Pomiędzy tymi datami istnieje zatem rozbieżność. Skarżąca podkreśliła, że do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności doszło w czasie, gdy było prowadzone postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Podniosła, że nie została o tym powiadomiona, mimo, że była stroną w sprawie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. W ocenie skarżącej nie budzi wątpliwość, że działka stała się zbędna na cel wywłaszczenia określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wywłaszczona nieruchomość została bowiem przeznaczona, zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu, nie pod realizację spółdzielczych budynków mieszkalnych, a pod budowę infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Obecnie na działce znajduje się budynek handlowy, który Spółdzielnia wynajmuje prywatnym przedsiębiorcom, śmietnik, część jej w ogóle nie jest zagospodarowana, a nieusunięta z fundamentów pryzma ziemi doprowadza do zalewania północnej ściany zabytkowego obiektu A/843 znajdującego się poniżej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U z 2004r. Nr 261, poz.2603 ze zmianami) roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed 1 stycznia 1998r.) na nieruchomości tej ustanowiono, na rzecz osoby trzeciej, prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W wyroku z dnia 27 lutego 2007r. (I OSK 544/06 LEX nr 362099) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przepis ten jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Z samej istoty więc tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Z tego wynika, że art. 229 tej ustawy ma zastosowanie, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie, czyli w dniu 1 stycznia 1998 r. (art. 242 tej ustawy). Z akt sprawy wynika, że działki 134/2 i 134/3 stanowiące własność J. T. S., M. S. i R. S. zostały wywłaszczone na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] 1973r. (k.37.t.I akt). Następnie na mocy aktu notarialnego z dnia [...] 1974r. (k. 39 t. I akt) powyższe nieruchomości objęte księgą wieczystą nr [...] zostały przekazane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w N. Prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej nr [...] w dniu [...] 1974r. (k.40 i 41 t. I akt k.283 t. II akt ). Skoro wywłaszczoną nieruchomość oddano w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (1 stycznia 1998 r.) i prawo to ujawniono w księdze wieczystej, poprzedni właściciel w rozumieniu art.229 ustawy o gospodarce nieruchomościami utracił roszczenie domagania się zwrotu tej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co oznaczało konieczność umorzenia postępowania w sprawie ( wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2001r. I SA 250/00 Legalis, wyrok NSA z dnia 1 marca 2002r. I SA 1963/00 Legalis ). Bez znaczenia jest, podnoszona w skardze okoliczność, że do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz spółdzielni doszło już w trakcie toczącego się postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Decydującym dla sprawy jest bowiem przekazanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie data przekształcenia tego prawa w prawo własności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie podzielany jest także pogląd, według którego w razie spełnienia przesłanek wynikających z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ocena pozytywnych przesłanek zwrotu nieruchomości jest niedopuszczalna. Słusznie zwraca się bowiem uwagę, że kwestie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie mogą mieć wpływu na rozstrzygniecie. Oznacza to, że nawet istnienie pozytywnych przesłanek wynikających z art.136 § 3 wspomnianej ustawy nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z dnia 15 maja 2009r. I OSK 722/08 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2008r. I OSK 948/07 Legalis, wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2008r. I OSK 1010/07 Legalis). Z tych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.