II SA/Lu 317/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania kopii mapy ewidencyjnej - w zakresie sprzeciwu skarżącego od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 317/16 p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący P. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. W formularzu wniosku PPF wyjaśnił, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] zł i utrzymuje się z renty rolniczej ojca w kwocie [...] zł netto, renty rolniczej matki w kwocie [...] zł netto oraz dochodów uzyskiwanych z uprawy gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, wynoszących miesięcznie [...] zł netto – łączny miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł netto. Skarżący jest ponadto właścicielem 1 ha lasu, obory, stodoły oraz dwóch sztuk bydła. Do stałych kosztów utrzymania koniecznego skarżący zaliczył koszty utrzymania gospodarstwa domowego oraz koszty utrzymania gospodarstwa rolnego, tj. koszty energii elektrycznej – [...] zł na kwartał ([...] zł na miesiąc), wody – [...] zł na dwa miesiące ([...] zł na miesiąc), internetu – [...] zł ma miesiąc, telefonu [...] zł na miesiąc, konserwacji maszyn rolniczych – [...] zł rocznie oraz podatku rolnego – [...] zł rocznie. Postanowieniem z dnia 14 października 2016 r. starszy referendarz odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, stwierdzając, że skarżący nie wykazał, aby poniesienie kosztów ustanowienia z wyboru radcy prawnego dla sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej spowodowało uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Minimalna stawka wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego z wyboru dla sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej wynosi [...] złotych (§14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz.U. z 2015r., poz. 1804). Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] zł netto, natomiast stałe miesięczne koszty utrzymania – [...] zł ([...] zł – energia, [...] zł – woda, [...] – internet, [...] zł – telefon). Do kosztów tych referendarz nie zaliczył natomiast kosztów konserwacji maszyn rolniczych oraz podatku rolnego, stwierdzając, że stanowią one koszty produkcji rolnej, a nie utrzymania gospodarstwa domowego. W konsekwencji referendarz ustalił, że po poniesieniu wymienionych przez skarżącego miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego do dyspozycji skarżącego i jego rodziny pozostaje kwota [...] zł, która – zdaniem referendarza – pozwala skarżącemu na ustanowienie radcy prawnego z wyboru bez narażenia siebie i rodziców na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Ponadto referendarz zwrócił uwagę na to, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych - już sam fakt posiadania nieruchomości wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, o ile nieruchomości mogą być przeznaczone na pozyskanie środków niezbędnych na poniesienie kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1120/13, z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1517/13, z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1599/13, z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 51/14, z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14 czy z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt I FZ 375/14 – wszystkie publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Niewątpliwie grunty rolne czy też las mogą być wykorzystane dla pozyskania środków finansowych, chociażby jako zabezpieczenie pożyczki (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt I FZ 375/14). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658) – rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 (a więc i postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi) sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. (...) Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpatrując zatem sprzeciw skarżącego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego jest prawidłowe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zaś w zakresie całkowitym – czego domagał się skarżący – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 2), a więc gdy nie ma żadnych środków na te koszty. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe w wyjątkowych przypadkach, gdy sytuacja osoby ubiegającej się o pomoc, z przyczyn od niej niezależnych, graniczy z ubóstwem, a więc gdy osoba ta nie jest w stanie ponosić wydatków na zaspokojenie swoich najistotniejszych potrzeb. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że każda osoba wszczynająca postępowanie powinna się liczyć z wydatkami na ten cel (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., sygn. akt I CZ 99/1980 (publ. LEX nr 8257). Przyznanie przez sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć zatem charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Udzielenie bowiem prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011 r. o sygn. akt I FZ 26/11). W ocenie Sądu, prawidłowo stwierdził starszy referendarz sądowy, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle zgromadzonych materiałów, w tym dokumentów przedstawionych przez skarżącego na żądanie referendarza, nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie we własnym zakresie ustanowić radcy prawnego, którego wynagrodzenie – jak wskazał starszy referendarz sądowy - na tym etapie wynosi 360 złotych (§14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz.U. z 2015r., poz. 1804). Miesięczny dochód rodziny skarżącego, po odliczeniu wykazanych przez niego koniecznych miesięcznych wydatków wynosi bowiem ok. [...] a więc skarżący może – bez narażania rodziny na znaczny uszczerbek – ponieść koszt ustanowienia radcy prawnego. Natomiast okoliczność prowadzenia przez skarżącego innych postępowań i związanych z nimi wydatkami, na co wskazuje skarżący w sprzeciwie, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż postępowania te już się zakończyły. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd bierze zaś pod uwagę aktualną sytuację strony, w tym aktualne obciążenia finansowe strony związane np. z innymi sprawami sądowymi. Sprzeciw nie zasługuje więc na uwzględnienie, dlatego Sąd na podstawie art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.