II SA/Lu 327/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości wniosku o przyznanie zasiłku celowego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 21 marca 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpoznaniu zażalenia A. T. utrzymało w mocy postanowienie z dnia 15 lutego 2011 r., wydane z upoważnienia Burmistrza A przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A., przekazujące Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie, jako organowi właściwemu, wniosek A. T. o przyznanie zasiłku celowego do wysokości 6.000 zł dla osób i rodzin poszkodowanych w wyniku powodzi 2010 r. (druga fala powodziowa). Organ odwoławczy podzielił ustalenia i stanowisko organu pierwszej instancji, że miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest Lublin, a nie P., gmina A., dlatego wniosek należało przekazać na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. właściwemu organowi w Lublinie. O miejscu zamieszkania w Lublinie, a nie w P. świadczą, zdaniem organów następujące okoliczności: zameldowanie na pobyt stały w Lublinie, posiadanie mieszkania o powierzchni 60 m2 w Lublinie przy ul. M. B., zamieszkiwanie co najmniej przez chłodniejszy okres roku w Lublinie, pobieranie świadczeń rentowych w Lublinie, odbieranie korespondencji w Lublinie, opłacanie rachunków w Lublinie, korzystanie z usług opieki medycznej w Lublinie, przechowywanie dokumentacji medycznej w Lublinie, niskie rachunki za energię elektryczną w P., a także niefigurowanie w spisie wyborców w P. Wprawdzie A. T. posiada w P. gospodarstwo rolne wraz ze stosownym sprzętem do jego prowadzenia i w związku z wykonywanymi pracami okresowo tam przebywa, to jednak nie jest to okoliczność wystarczająca do uznania, iż P. jest jej miejscem zamieszkania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie wniosła A. T. domagając się jego uchylenia. Zdaniem skarżącej fakt, że jest zameldowana na pobyt stały w Lublinie nie przesądza, iż jej miejscem zamieszkania jest Lublin. Również pozostałe podnoszone przez organy administracji okoliczności nie uzasadniają przyjęcia, że jej miejscem zamieszkania jest Lublin. Skarżąca zarzuciła, że organy nie uwzględniły wyjaśnień świadków mieszkających w P., ani faktur wystawionych przez punkt skupu płodów rolnych, ani też zaświadczenia sołtysa P. i oświadczenia właściciela miejscowego sklepu spożywczego o dokonywanych przez nią w tym sklepie zakupach, co potwierdza jej miejsce zamieszkania w P. Skarżąca podkreśliła, iż nie jest możliwe prowadzenie dużego gospodarstwa rolnego (o pow. 2,87 ha, w tym 0,64 ha upraw sadowniczych) i posiadanie jednocześnie miejsca zamieszkania oddalonego o 85 km. Jej zdaniem małe zużycie energii elektrycznej wynoszące ok. 15 zł dziennie nie świadczy o tym, że w P. nie zamieszkuje. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Jednym z podstawowych obowiązków organów administracji publicznej jest przestrzeganie z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 kpa), bowiem rozpoznanie sprawy przez organ niewłaściwy skutkuje nieważnością postępowania (art. 156 § 1 pkt 1 kpa). W przypadku, gdy organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uzna się za niewłaściwy w sprawie, ma on obowiązek – w myśl art. 65 § 1 kpa – niezwłocznie przekazać to podanie do organu właściwego, przy czym do dnia 11 kwietnia 2011 r., a więc również w dacie wydania zaskarżonego postanowienia – przekazanie następowało w drodze postanowienia, na które przysługiwało zażalenie, natomiast obecnie, z mocy art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18), przekazanie ma charakter czynności materialno – technicznej, przy czym organ ma obowiązek zawiadomić o tym wnoszącego podanie. W świetle art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, właściwość miejscową gminy (do której zadań należą sprawy z zakresu pomocy społecznej) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, w rozumieniu art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż na "zamieszkanie" składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola (zamiar) stałego pobytu, przy czym elementy te muszą występować łącznie. Ani więc sam zamiar stałego pobytu, ani samo tylko przebywanie w danej miejscowości - nie stanowią o "zamieszkaniu" – tylko bowiem takie przebywanie w danej miejscowości, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów świadczy o "zamieszkaniu" (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08, niepubl. oraz wyroki SN z dnia 7 czerwca 1983 r., II UR 4/84, OSP 1984, nr 12, poz. 265; M. Pazdan (w:) System prawa prywatnego. Prawo cywilne - część ogólna, t. I, pod red. M. Safjana, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2007, s. 996). W rozpoznawanej sprawie organy administracji prawidłowo uznały, że miejscem zamieszkania skarżącej, w powyższym rozumieniu, jest Lublin, nie zaś P. Wprawdzie bowiem przez znaczną część roku skarżąca przebywa w P., gdzie prowadzi wraz z mężem swoje gospodarstwo rolne, ale z przebywaniem tym nie wiąże się zamiar stałego pobytu – w P. nie koncentrują się bowiem jej interesy osobiste i majątkowe. Słusznie organy podkreśliły, że na fakt stałego zamieszkania i zameldowania w Lublinie wskazała wprost sama skarżąca w wywiadzie środowiskowym z dnia 30 czerwca 2010 r. – w Lublinie wraz z mężem posiada ona własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 60 m2, położone przy ul. M. B., tam też kierowana jest do niej korespondencja oraz wypłacane są co miesiąc świadczenia emerytalne; również z wyjaśnień skarżącej wynika, iż w Lublinie opłaca ona stałe rachunki za media, korzysta z usług opieki medycznej oraz przechowuje dokumentację medyczną. Ponadto, z zestawienia wystawionego przez zakład energetyczny wynika, że w okresie od marca 2008 r. do czerwca 2010 r. za energię elektryczną w P. skarżąca zapłaciła łącznie 172,44 zł, co – jak słusznie stwierdziły organy – stanowi bardzo małą kwotę i świadczy o tym, że w tym okresie skarżąca bardzo rzadko korzystała z energii. Okoliczność ta dodatkowo wskazuje na to, że skarżąca tam nie zamieszkuje, ponieważ stałe zamieszkiwanie wiąże się nierozerwalnie z koniecznością korzystania z energii elektrycznej. Wbrew zarzutom skargi, organ uwzględnił zeznania kilkunastu świadków (H. S. B. N., M. W., K. W., T. W., Ł. W., S. W., A. P., L.J., J. K., Z. K., J. K.), którzy zostali przesłuchani w sprawie, ale z uwagi na to, że wskazywali oni tylko ogólnie, że skarżąca okresowo (wiosna – jesień) "przebywa" w P. w związku z prowadzeniem tam gospodarstwa rolnego, to zasadnie organy uznały, że z wyjaśnień tych nie wynika, by tam skupiało się centrum życiowe skarżącej, pozwalające uznać, że tam jest jej miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 28 kc. Ze zgromadzonych dowodów wynika więc, że skarżąca przebywa w P. wyłącznie wtedy, gdy jest to konieczne ze względu na prowadzenie gospodarstwa rolnego - w pozostałym okresie skarżąca wraca natomiast wraz z mężem do Lublina, który – ze względu na doniosłość spraw, które tam załatwia - zasadnie został uznany przez organy obu instancji za jej miejsce zamieszkania. Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów, natomiast skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych podlega oddaleniu z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)