II SA/Lu 356/14

Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych – w zakresie wniosku K. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych p o s t a n a w i a I. przyznać K. J. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca na druku PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Żądanie przyznania prawa pomocy uzasadniła tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, z którym zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 i utrzymuje się z renty męża w kwocie [...] złotych brutto oraz swojej renty w kwocie [...] złotych brutto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...] złotych brutto. Wykonując wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżąca nadesłała decyzję ZUS dotyczącą renty męża, z której wynika, że wynosi ona [...] złotych brutto – [...] złotych netto, decyzję ZUS dotyczącą swojej renty, z której wynika, że wynosi ona [...] złotych brutto – [...] złotych netto. Skarżąca nadesłała również decyzję wymiarową dotyczącą podatku rolnego, z której wynika, że ma ono powierzchnię [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych oraz oświadczenie z dnia 18 maja 2014 r., w którym wymieniła rodzaj ponoszonych kosztów utrzymania koniecznego. Wynika z niego również, że koszty leczenia wynoszą miesięcznie [...] złotych, koszty zużycia energii elektrycznej, wody, wywozu śmieci, zużycia gazu wynoszą miesięcznie [...] złotych a na wyżywienie skarżącej i jej męża pozostaje miesięcznie kwota [...] złotych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 50 złotych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od tego postanowienia skarżąca wniosła, w przewidzianym to tego terminie (data stempla pocztowego), sprzeciw. Wyjaśniła w nim, że nie osiąga żądnych dochodów z gospodarstwa rolnego, gdyż stan zdrowia jej i męża nie pozwala na jego uprawę. Nie posiada też żadnych maszyn rolniczych. Wraz z mężem utrzymuje się jedynie z renty. W związku z tym nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. Wykonując wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżąca nadesłała fakturę VAT z dnia 28 czerwca 2014 r. płatności za gaz opiewającą na kwotę [...] złotych oraz paragon zapłaty tej kwoty, potwierdzenie wpłaty w dniu 21 maja 2014 r. kwoty [...] złotych za zużycie energii elektrycznej, asygnatę za drewno z dnia 29 maja 2014 r. opiewającą na kwotę [...] złotych oraz paragon potwierdzający wpłatę tej kwoty, asygnatę na drewno z dnia 22 maja 2014 r. opiewającą na kwotę [...] złotych oraz paragon potwierdzający wpłatę tej kwoty, pokwitowanie wpłaty kwoty [...] złotych za podatek rolny oraz potwierdzenie dokonania opłaty w kwocie [...] złotych za wywóz nieczystości. Jednocześnie skarżąca oświadczył, że innych rachunków i faktur nie posiada gdyż ich nie zbiera. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do unormowania art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem skutkiem wniesienia przez skarżącą sprzeciwu jest to, że jej wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. W takim przypadku przez Sąd. Przepis art. 199 p.p.s.a. ustanawia zasadę, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie mają osoby, które na mocy art. 239 p.p.s.a zostały zwolnione od tego obowiązku oraz te, którym przyznano prawo pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Skarżąca wnosząc o zwolnienie w całości od kosztów sądowych wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl unormowania art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zarówno skarżąca jak i jej mąż posiadają stałe źródła dochodu. Mąż skarżącej otrzymuje rentę w kwocie [...] złotych brutto – [...] złotych netto zaś ona w kwocie [...] złotych brutto – [...] złotych netto. Łącznie miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...] złotych brutto – [...] złotych netto. Ponadto skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych. Choć twierdzi, że nie osiąga z niego dochodów to sam fakt posiadania majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć przynajmniej w części wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 38/13 czy postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1120/13 – publikowane CBOSA). Skarżąca nie wykazała zaś, aby jej gospodarstwo rolne było obciążone na rzecz innych podmiotów. Ponadto mieć należy na uwadze to, że z samego faktu nie uprawiania przez skarżącą gospodarstwa rolnego, nie można wywieść, iż posiadanie go nie ma znaczenia do oceny zasadności winsoku o przyznanie prawa pomocy. Niepełne wykorzystanie posiadanego przez skarżącą majątku odczytywać należy bowiem jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do prowadzenie postępowania sądowego. Taka okoliczność nie może być traktowana jako uzasadniająca przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 532/13 - CBOSA). Niemniej w sprawie nie można pominąć faktu wysokości dochodów gospodarstwa domowego skarżącej i ponoszonych przez nią stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. Skarżąca oświadczyła, że miesięcznie na leczenie wydaje kwotę [...] złotych zaś na wyżywienie siebie i męża kwotę [...] złotych. Z nadesłanych dokumentów wynika zaś, że tytułem opłaty za energię elektryczną płaci kwotę [...] złotych, za gaz kwotę [...]złotych, za wywóz nieczystości kwotę [...] złotych. Łącznie zatem tytułem stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego skarżąca ponosi wydatki w wysokości [...] złotych. Jednocześnie skarżąca wykazała, że w maju 2014 r. na asygnaty na drewno wydała kwotę [...] złotych (22 i 29 maja 2014 r.). Zatem wydała ona kwotę wyższą od stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego i jedynie o [...] złotych niższą od miesięcznych dochodów netto jej gospodarstwa domowego. Oznacza to, że bądź ma ona inne, nieujawnione źródła dochodu bądź, iż uzyskiwane przez nią dochody pozwalają jej na zaoszczędzenie kwot, które służą opłaceniu asygnaty na drzewo. Środki te mogą też pochodzić z zaciąganych pożyczek. Każdy z tych przypadków oznacza jednak, że skarżąca dysponuje możliwością zgromadzenia środków finansowych potrzebnych na opłacenie asygnaty. Przyjmując, że środki przeznaczone przez skarżącą na opłacenie asygnaty pochodzą z czynionych przez nią oszczędności bądź zaciągniętej pożyczki, skarżąca musi miesięcznie odkładać kwotę [...] złotych, czy to celem zaoszczędzenia czy spłaty pożyczki. Skoro więc skarżąca bez narażenia siebie i męża może miesięcznie zaoszczędzić kwotę [...] złotych to tym bardziej bez narażania siebie i męża na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego może ponosić opłaty sądowe w kwocie nie wyższej każdorazowo od 50 złotych. Na możliwość taką wskazuje również porównanie wysokości miesięcznych dochodów netto jej gospodarstwa domowego od wykazanych stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.