II SA/Lu 364/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 21 lutego 2024 r. nr SKO.41/5179/OS/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. M. S. (strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 21 lutego 2024 r., znak: SKO.41/5179/OS/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy. Decyzją z 21 lipca 2023 r., znak: OPS/8123-1/002787/23/13/2682 Prezydent Miasta Puławy odmówił stronie przyznana zasiłku okresowego w lipcu 2023 r. w kwocie 1500 zł. Orzeczenie zawierało pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia. Zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2023 r. W dniu 24 sierpnia 2023 r. skarżący złożył osobiście w organie pierwszej instancji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że jest alergikiem i nie posiada leków zmniejszających dolegliwości, gdyż nie uzyskał w tym zakresie wsparcia organu pierwszej instancji. Ze względu na fakt, że sprawy są dla niego zawiłe, wymagające zwiększonego zaangażowania i koncentracji, stan zdrowia nie pozwalał mu na podjęcie działań. Poza tym czekał na odpowiedź w sprawie przekazania kontraktu socjalnego. Dodatkowo skarżący wskazał, że zmuszony był pisać odwołanie na komputerze, a z uwagi na jego awarię nie miał dostępu do części napisanych odwołań od decyzji organu I instancji. Ponadto doszło również do awarii drukarki. Sporządzenie odwołań było możliwie dopiero w dniu 23 sierpnia 2023 r. po ustąpieniu problemów zdrowotnych i siły wyższej uniemożliwiającej dotrzymanie ww. terminu. W tych okolicznościach powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 21 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 21 lipca 2023 r. W ocenie Kolegium strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w rozumieniu art. 58 k.p.a. w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania informując, że przyczyną niedotrzymania terminu były dolegliwości alergiczne, awaria komputera i drukarki, a stan taki trwał do 23 sierpnia 2023 r. Zdaniem organu odwoławczego strona nie wykazała, aby w okresie, w którym biegł termin do wniesienia odwołania nie miała możliwości skorzystania w tym zakresie z pomocy rodziców, z którymi pozostaje w stałym kontakcie i korzysta w szerokim zakresie z ich wsparcia. Kolegium stwierdziło, że fakt awarii komputera i drukarki nie przemawia za tym, że wnioskodawca nie miał możliwości odręcznego sporządzenia odwołania. Dodatkowo kolegium zwróciło uwagę, że z adnotacji służbowej sporządzonej w trybie art. 72 k.p.a. w dniu 23 sierpnia 2023 r. przez referenta MOPS [...] w tym dniu skarżący zgłosił się do sekretariatu MOPR [...], prosząc o zarejestrowanie składanych dokumentów z datą wsteczna tj. 22 sierpnia 2023 r. Opóźnienie tłumaczył awarią komputera. W związku z niekorzystnym dla strony przebiegiem sytuacji w dniu 23 sierpnia 2023 r. nie złożył żadnych dokumentów w sekretariacie Ośrodka. Skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Kolegium zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - błędne niezastosowanie art. 58 k.p.a. w związku ze złożeniem odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie odwołania w terminie 7 dni od ustania przyczyn niemożności, złożenia odwołania nie z jego winy; - błędne niezastosowanie art. 59 § 2 k.p.a. w związku z art. 58 § 2 k.p.a. polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji w związku z niezasadnym przyjęciem, że miał uchybić terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu; - błąd w ustaleniach faktycznych, że w okresie od marca do września nie miał objawów alergicznych i astmy i, że w związku z tym nie doświadczył ich skutków. Jednak ze składanych zaświadczeń lekarskich do wniosków o świadczenia z pomocy społecznej wynika jasno, że rozpoznano u skarżącego alergię i astmę, na które jest przewlekle leczony farmakologicznie; - błąd w ustaleniach faktycznych przejawiający się w błędnym ustaleniu przez organ MOPS [...] w zaskarżonym orzeczeniu odmawiającym przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie wnioskowanego zasiłku, że skarżący pozostaje na utrzymaniu swoich rodziców; - naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz błędną ocenę materiału dowodowego również nieuwzględnienie zaświadczeń lekarski składanych razem z wnioskami oświadczenia z pomocy społecznej, z których wynika, że skarżący leczy się farmakologicznie na alergię i astmę; - nieuwzględnienie załączonych do wniosku dokumentów dotyczących skarżącego, które to dokumenty jednoznacznie wskazują na jego trudną sytuację zdrowotną; - naruszenie art. 11 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego; - naruszenie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.) poprzez niewłaściwą interpretację, że osobom nie należy pomagać, jeśli potrzebują pomocy i nie są w stanie sami przezwyciężyć trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi strona opisała swoją sytuację życiową, a także podniosła zarzuty dotyczące rozstrzygnięć wydawanych przez organ pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego Kolegium przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie wzięło pod uwagę dolegliwości, z którymi się zmaga w wyniku alergii i astmy, co szeroko wpływa na jego funkcjonowanie w codziennym życiu, tym bardziej na niemożność złożenia odwołań od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, "p.p.s.a."). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania zasiłku okresowego. Jest ono postanowieniem formalnym co oznacza, że ocena jego legalności ogranicza się wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania administracyjnego dotyczących przywracania terminów do dokonania czynności procesowej (w tym wypadku do złożenia środka zaskarżenia). W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja z 21 lipca 2023 r. wydana z up. Prezydenta Miasta Puławy została odebrana przez stronę 8 sierpnia 2023 r., co potwierdza data otrzymania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Przedmiotowa decyzja zawierała pouczenie, w którym organ wskazywał, że stronie przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. W tej konkretnej sprawie termin do złożenia odwołania upłynął 22 sierpnia 2023 r. Natomiast jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu, skarżący odwołanie od decyzji złożył 24 sierpnia 2023 r., czyli po upływie terminu do jego wniesienia. Skarżący wraz z odwołaniem złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, motywując go swoim stanem zdrowia spowodowanym – alergią i astmą, a także awarią komputera i drukarki. Przesłanki przywrócenia terminu zostały określone w art. 58 k.p.a. i są to cztery warunki, które muszą zostać spełnione łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu, drugą – wniesienie prośby o przywrócenie terminu, trzecią - konieczność dochowania 7 – dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś czwartą - dopełnienie czynności, dla której określony był termin. W świetle powołanego wyżej przepisu osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić brak swej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). Strona nie jest zatem obowiązana w postępowaniu o przywrócenie terminu do udowodnienia braku swej winy, wystarczy jedynie że uprawdopodobni zaistnienie powyższej okoliczności. Przedmiotem uprawdopodobnienia jest zatem okoliczność braku winy. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreśla się przy tym, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Wskazać także należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa wyżej musi mieć charakter nagły. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Jak wynika z powyższego, fakt choroby nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu, w tym sensie, że schorzenie musi stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć (por. postanowienia NSA: z 25 listopada 2011 r., II FZ 643/11 i z 24 lutego 2012 r., II FZ 858/11). Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. Jakkolwiek stan chorobowy, czy przebywanie nawet na zwolnieniu lekarskim, mogą w określonych okolicznościach faktycznych uzasadniać przywrócenie terminu procesowego, to powyższe przesłanki oceniane są zawsze indywidualnie, tj. z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący w tym konkretnym przypadku nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 21 lipca 2023 r. nastąpiło bez jego winy. A zatem przesłanka warunkująca przywrócenie terminu nie została spełniona. Odnosząc się do twierdzeń strony jeszcze raz podkreślić należy, że sam fakt choroby, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Jak już wyżej wskazano, w przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób w jej dokonaniu. Tymczasem zauważyć należy, że stan zdrowia skarżącego powodowany przez alergię i astmę nie miały charakteru nagłego lecz charakter ciągły (przewlekły), na co wskazywał sam skarżący w toku postępowania administracyjnego. Stan ten nie uniemożliwia mu funkcjonowania i podejmowania czynności, w tym składanie pism w toczących się z jego wniosków postępowań i wizyt w organie pierwszej instancji. Przede wszystkim skarżący nie uprawdopodobnił nagłego, nieprzewidzianego pogorszenia stanu zdrowia w dniu upływu terminu do złożenia odwołania. Należy także zauważyć, że nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. W tym miejscu podkreślić należy, że podjęcie czynności związanych ze sporządzeniem i złożeniem odwołania nie musiało być dokonywane osobiście przez skarżącego lecz także przez członków rodziny. Wskazać należy, że również kwestia awarii komputera i drukarki nie mogła stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W myśl art. 128 k.p.a., odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Nadto odwołanie może być następnie w toku postępowania przed organem odwoławczym uzupełnione co do argumentacji. W przedmiotowej sprawie w sytuacji awarii komputera i drukarki wystarczającym dla zachowania terminu do złożenia odwołania było jego odręczne napisanie i złożenie w organie. Tym samym z przytoczonych przez skarżącego okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu nie sposób wywieść przekonania, iż istniały niezależne od niego okoliczności, które uniemożliwiały mu złożenie w terminie odwołania. W tych uwarunkowaniach uznać należy, że Kolegium mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny właściwie oceniło, że skarżący nie spełnił przesłanek określonych w art. 58 k.p.a., które jak już wyżej podniesiono powinny być spełnione łącznie. Uznać bowiem należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie uprawdopodobnił braku niezależnej przeszkody uniemożliwiającej mu wniesienia odwołania we właściwym terminie. Godzi się też zauważyć, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest bowiem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok WSA w Gdańsku z 21 lutego 2024 r. II SA/Gd 733/23). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 lutego 2024 r. II SA/Kr 1583/23). W realiach niniejszej sprawy taka sytuacja ponad wszelką wątpliwość nie miała miejsca. Jeszcze raz podkreślić należy, że Sąd nie neguje problemów zdrowotnych skarżącego, jednakże jak wskazano wyżej nie wykazał on by choroby, na które niewątpliwie zapadł uniemożliwiają mu zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Organowi odwoławczemu nie sposób również zarzucić naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zaskarżone postanowienie oparte jest na zgromadzonym do podjęcia rozstrzygnięcia materiale dowodowym, a ocena sformułowana została w granicach tzw. swobodnej oceny dowodów. Nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, tj. obowiązku stania na straży praworządności, podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Podkreślić należy, że zasada ta nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego, czy też nie oznacza obowiązku wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jego żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych. Podniesione przez skarżącego zarzuty stanowią w istocie polemikę z prawidłowymi ustaleniami i oceną prawną Kolegium, które dało wyraz w uzasadnieniu postanowienia sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Również Sąd, działając z urzędu nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Sąd uwzględniając powyższe oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.