II SA/Lu 366/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. M. S. (dalej jako "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 lutego 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 21 lipca 2023 r., znak: [...] Prezydent Miasta P. odmówił stronie przyznana zasiłku celowego na pokrycie opłat za mieszkanie w kwocie 655 zł w miesiącu lipcu 2023 r. oraz zwrotu pokrytych kosztów za opłaty mieszkaniowe za wcześniejsze miesiące. Orzeczenie zawierało pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia. Zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2023 r. (k. 30 akt adm.). W dniu 24 sierpnia 2023 r. skarżący złożył osobiście w organie I instancji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek, skarżący wskazał, że jest alergikiem i nie posiada leków zmniejszających dolegliwości, gdyż nie uzyskał w tym zakresie wsparcia organu I instancji. Ze względu na fakt, że sprawy są dla niego zawiłe, wymagające zwiększonego zaangażowania i koncentracji, stan zdrowia nie pozwalał mu na podjęcie działań. Poza tym czekał na odpowiedź w sprawie przekazania kontraktu socjalnego. Dodatkowo skarżący wskazał, że zmuszony był pisać odwołanie na komputerze, a z uwagi na jego awarię nie miał dostępu do częściowo napisanych odwołań od decyzji organu I instancji. Ponadto doszło również do awarii drukarki. Sporządzenie odwołania było możliwie dopiero w dniu 23 sierpnia 2023 r. po ustąpieniu problemów zdrowotnych i siły wyższej uniemożliwiającej dotrzymanie terminu. Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 21 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 21 lipca 2023 r. W ocenie Kolegium strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w rozumieniu art. 58 k.p.a. w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu odwoławczego strona nie wykazała, aby w okresie, w którym biegł termin do wniesienia odwołania, nie miała możliwości skorzystania z pomocy rodziców, z którymi pozostaje w stałym kontakcie i korzysta w szerokim zakresie z ich wsparcia. Kolegium stwierdziło, że fakt awarii komputera i drukarki również nie przemawia za uwzględnieniem wniosku, ponieważ wnioskodawca miał możliwość odręcznego sporządzenia odwołania. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że z adnotacji służbowej sporządzonej w trybie art. 72 k.p.a. w dniu 23 sierpnia 2023 r. przez referenta MOPS w P. wynika, że w tym dniu M. S. zgłosił się do sekretariatu MOPR w P., prosząc o zarejestrowanie składanych dokumentów z datą wsteczną tj. 22 sierpnia 2023 r. Opóźnienie tłumaczył awarią komputera. W dniu 23 sierpnia 2023 r. nie złożył żadnych dokumentów w sekretariacie organu (k. 31). W skardze na postanowienie Kolegium skarżący zarzucił: 1) błędne niezastosowanie art. 58 k.p.a. w związku ze złożeniem odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie odwołania w terminie 7 dni od ustania przyczyn niemożności złożenia odwołania nie z jego winy; 2) błędne niezastosowanie art. 59 § 2 k.p.a. w związku z art. 58 § 2 k.p.a. polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w związku z niezasadnym przyjęciem, że miał uchybić terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu; 3) błąd w ustaleniach faktycznych, że w okresie od marca do września nie miał objawów alergicznych i astmy i, że w związku z tym nie doświadczył ich skutków. Jednak ze składanych zaświadczeń lekarskich do wniosków o świadczenia z pomocy społecznej wynika jasno, że rozpoznano u skarżącego alergię i astmę, na które jest przewlekle leczony farmakologicznie; 4) błąd w ustaleniach faktycznych przejawiający się w ustaleniu w decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej, że skarżący pozostaje na utrzymaniu swoich krewnych tj. rodziców; 5) naruszenie przepisów prawa administracyjnego tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz błędną ocenę materiału dowodowego, w tym nieuwzględnienie zaświadczeń lekarskich składanych z wnioskami o świadczenia z pomocy społecznej, z których wynika, że skarżący leczy się farmakologicznie na alergię i astmę; 6) nieuwzględnienie załączonych do wniosku dokumentów dotyczących skarżącego, które jednoznacznie wskazują na jego trudną sytuację zdrowotną; 7) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 11 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego; 8) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.) poprzez niewłaściwe przyjęcie, że osobom nie należy pomagać, jeśli potrzebują pomocy i nie są w stanie same przezwyciężyć trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi opisał swoją sytuację życiową, a także podniósł zarzuty dotyczące rozstrzygnięć wydawanych przez organ I instancji. Zdaniem skarżącego Kolegium przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie wzięło pod uwagę dolegliwości, z którymi się zmaga w wyniku alergii i astmy, co szeroko wpływa na jego funkcjonowanie w codziennym życiu, zwłaszcza na niemożność złożenia odwołań od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przedmiotem sporu jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Jest to rozstrzygnięcie formalne, co oznacza, że ocena jego legalności ogranicza się wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania administracyjnego dotyczących przywracania terminu do dokonania czynności procesowej (w tym wypadku do złożenia środka zaskarżenia). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 21 lipca 2023 r. została odebrana przez stronę w dniu 8 sierpnia 2023 r., co potwierdza data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Przedmiotowa decyzja zawierała pouczenie, w którym organ wskazywał, że stronie przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. W tej sprawie termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 22 sierpnia 2023 r. Natomiast, jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu, skarżący odwołanie od decyzji złożył w dniu 24 sierpnia 2023 r., czyli po upływie terminu do jego wniesienia. Skarżący wraz z odwołaniem złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, motywując go stanem zdrowia spowodowanym chorobami – alergią i astmą, a także awarią komputera i drukarki. Przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. muszą zostać spełnione łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, drugą – wniesienie prośby o przywrócenie terminu, trzecią - konieczność dochowania siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminy, zaś czwartą - dopełnienie czynności, dla której określony był termin. W świetle powołanego przepisu osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić brak swej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). Strona nie jest zatem obowiązana w postępowaniu o przywrócenie terminu do udowodnienia braku swej winy, wystarczy jedynie że uprawdopodobni zaistnienie powyższej okoliczności. Przedmiotem uprawdopodobnienia jest zatem okoliczność braku winy. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreśla się przy tym, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa wyżej musi mieć charakter nagły. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne takie, jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagła choroba strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Jak wynika z powyższego, fakt choroby nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu w tym sensie, że schorzenie musi stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć (por. postanowienia NSA: z 25 listopada 2011 r., II FZ 643/11 i z 24 lutego 2012 r., II FZ 858/11). Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. Jakkolwiek stan chorobowy czy nawet przebywanie na zwolnieniu lekarskim mogą w określonych okolicznościach faktycznych uzasadniać przywrócenie terminu procesowego, to powyższe przesłanki oceniane są zawsze indywidualnie, tj. z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 21 lipca 2023 r. nastąpiło bez jego winy. A zatem kluczowa przesłanka warunkująca przywrócenie terminu nie została spełniona. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, należy podkreślić, że sam fakt choroby nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Jak już wyżej wskazano, w przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy osób trzecich. Tymczasem stan zdrowia skarżącego powodowany przez alergię i astmę nie miały charakteru nagłego, lecz charakter ciągły (przewlekły), na co wskazywał sam skarżący w toku postępowania administracyjnego. Stan ten nie uniemożliwia mu funkcjonowania i podejmowania czynności, w tym składania pism w toczących się z jego wniosków postępowań i wizyt w organie I instancji. Przede wszystkim skarżący nie uprawdopodobnił nagłego, nieprzewidzianego pogorszenia stanu zdrowia w dniu upływu terminu do złożenia odwołania. Nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia, a w konsekwencji przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Podjęcie czynności związanych ze sporządzeniem i złożeniem odwołania nie musiało być dokonywane osobiście przez skarżącego, lecz mogło być dokonane przez któregoś z członków jego rodziny. Również podnoszona przez skarżącego kwestia awarii komputera i drukarki nie mogła stanowić przesłanki przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W myśl art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Nadto odwołanie może być w toku postępowania przed organem odwoławczym uzupełnione co do argumentacji. W przedmiotowej sprawie w sytuacji awarii komputera i drukarki wystarczającym dla zachowania terminu do złożenia odwołania było jego odręczne napisanie i złożenie w organie. Z przytoczonych przez skarżącego okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu nie sposób wywieść, że istniały niezależne od niego okoliczności, które uniemożliwiały mu złożenie w terminie odwołania. Zatem Kolegium, mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, właściwie oceniło, że skarżący nie spełnił jednej z przesłanek określonych w art. 58 k.p.a., które muszą być spełnione łącznie. Uznać bowiem należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej mu wniesienie odwołania w terminie. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest bowiem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok WSA w Gdańsku z 21 lutego 2024 r. II SA/Gd 733/23). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 lutego 2024 r. II SA/Kr 1583/23). W realiach niniejszej sprawy taka sytuacja ponad wszelką wątpliwość nie miała miejsca. Wprawdzie Sąd nie neguje problemów zdrowotnych skarżącego, jednakże nie wykazał on, aby choroby, na które cierpi, uniemożliwiały mu zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Organowi odwoławczemu nie sposób również zarzucić naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zaskarżone postanowienie jest oparte na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, ocenionym w granicach tzw. swobodnej oceny dowodów, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, tj. obowiązku stania na straży praworządności, podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Podniesione przez skarżącego zarzuty stanowią w istocie polemikę z prawidłowymi ustaleniami i oceną prawną zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Również Sąd, działając z urzędu, nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.