II SA/Lu 367/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 21 lutego 2024 r., znak: SKO.41/5182/OS/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym do sądu postanowieniem z 21 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło przywrócenia M. S. (dalej jako: skarżący) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Puławy z 21 lipca 2023 r., w przedmiocie zasiłku celowego. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Decyzją z 21 lipca 2023 r., Prezydent Miasta Puławy odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat za mieszkanie w miesiącu lipcu 2023 r. (na zakup odzieży. obuwia, żywności, środków czystości i kosmetyków, pralki, doładowanie telefonu, dojazdy). Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2023 r. W dniu 24 sierpnia 2023 r. skarżący złożył osobiście w organie I instancji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że jest alergikiem i nie posiada leków zmniejszających dolegliwości, gdyż nie uzyskał w tym zakresie wsparcia organu I instancji. Ze względu na fakt, że sprawy są dla niego zawiłe, wymagające zwiększonego zaangażowania i koncentracji, stan zdrowia nie pozwalał mu na podjęcie działań. Poza tym czekał na odpowiedź w sprawie przekazania kontraktu socjalnego. Dodatkowo skarżący wskazał, że zmuszony był pisać odwołanie na komputerze, a z uwagi na jego awarię nie miał dostępu do części napisanych odwołań od decyzji organu I instancji. Ponadto doszło również do awarii drukarki. Sporządzenie odwołań było możliwie dopiero w dniu 23 sierpnia 2023 r. po ustąpieniu problemów zdrowotnych i siły wyższej uniemożliwiającej dotrzymanie ww. terminu. Wskazanym na wstępie postanowieniem z 21 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 21 lipca 2023 r. W ocenie Kolegium strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w rozumieniu art. 58 k.p.a. w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu odwoławczego strona nie wykazała, aby w okresie, w którym biegł termin do wniesienia odwołania nie miała możliwości skorzystania w tym zakresie z pomocy rodziców, z którymi pozostaje w stałym kontakcie i korzysta w szerokim zakresie z ich wsparcia. Kolegium stwierdziło, że fakt awarii komputera i drukarki nie przemawia za tym, że wnioskodawca nie miał możliwości odręcznego sporządzenia odwołania. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że z adnotacji służbowej sporządzonej w dniu 23 sierpnia 2023 r. przez pracownika ośrodka pomocy społecznej w P. w tym dniu skarżący zgłosił się do sekretariatu Ośrodka w P., prosząc o zarejestrowanie składanych dokumentów z datą wsteczna tj. 22 sierpnia 2023 r. Opóźnienie tłumaczył awarią komputera. W związku z niekorzystnym dla strony przebiegiem sytuacji w dniu 23 sierpnia 2023 r. nie złożył żadnych dokumentów w sekretariacie Ośrodka. W skardze do sądu administracyjnego na postanowienie Kolegium M. S. zarzucił: (1) błędne niezastosowanie art. 58 k.p.a. w związku ze złożeniem odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie odwołania w terminie 7 dni od ustania przyczyn niemożności złożenia odwołania nie z winy skarżącego; (2) błędne niezastosowanie art. 59 § 2 k.p.a. w związku z art. 58 § 2 k.p.a. polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w związku z niezasadnym przyjęciem, że skarżący miał uchybić terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu; (3) błąd w ustaleniach faktycznych, że w okresie od marca do września skarżący nie miał objawów alergicznych i astmy i że w związku z tym nie doświadczył ich skutków; ze składanych zaświadczeń lekarskich do wniosków o świadczenia z pomocy społecznej wynika jasno, że rozpoznano u skarżącego alergię i astmę, na które jest przewlekle leczony farmakologicznie; (4) błąd w ustaleniach faktycznych przejawiający się w błędnym ustaleniu przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie wnioskowanego zasiłku, że skarżący pozostaje na utrzymaniu swoich krewnych tj. rodziców; (5) naruszenie tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz błędną ocenę materiału dowodowego, nieuwzględnienie zaświadczeń lekarskich składanych razem z wnioskami o świadczenia z pomocy społecznej, z których wynika, że skarżący leczy się farmakologicznie na alergię i astmę; (6) nieuwzględnienie załączonych do wniosku dokumentów dotyczących osoby skarżącego, które to dokumenty jednoznacznie wskazują na jego trudną sytuacje zdrowotną; (7) naruszenie art. 11 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego; (8) naruszenie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283), poprzez niewłaściwą interpretację, że osobom nie należy pomagać, jeśli potrzebują pomocy i nie są w stanie sami przezwyciężyć trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania zasiłku celowego. Jest ono postanowieniem formalnym co oznacza, że ocena jego legalności ogranicza się wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania administracyjnego dotyczących przywracania terminów do dokonania czynności procesowej (w tym wypadku do złożenia środka zaskarżenia). W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja z 21 lipca 2023 r. wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta Puławy została doręczona skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2023 r., co potwierdza data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Przedmiotowa decyzja zawierała prawidłowe pouczenie co do trybu i terminu wniesienia odwołania. Termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 22 sierpnia 2023 r. Z niekwestionowanych ustaleń Kolegium wynika, że skarżący odwołanie od ww. decyzji złożył w dniu 24 sierpnia 2023 r., czyli po upływie terminu do jego wniesienia. Skarżący wraz z odwołaniem złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, motywując go swoim stanem zdrowia spowodowanym chorobami – alergią i astmą, a także awarią komputera i drukarki. Określone w art. 58 k.p.a. przesłanki przywrócenia terminu stanowią cztery warunki, które muszą zostać spełnione łącznie: (1) uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu; (2) wniesienie prośby o przywrócenie terminu; (3) dochowanie 7–dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminy, (4) dopełnienie czynności, dla której określony był termin. W rozpoznawanej sprawie spełnienie przez skarżącego trzech z czterech wymienionych przesłanek jest w istocie bezsporne, spór dotyczy przesłanki najistotniejszej, merytorycznej, tj. tego, czy skarżący uprawdopodobnił, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania nie ze swojej winy. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przyjmuje się, że przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w dopuszczeniu do uchybienia terminowi należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i oceniać brak winy zainteresowanego według obiektywnych, nie zaś subiektywnych mierników staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności (por. A. Wróbel, Komentarz do art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 257 - 258; postanowienia NSA z: 8 października 2013 r., II GZ 549/13; 3 października 2013 r., I FZ 410/13; 1 października 2013 r., II OZ 833/13; 25 września 2013 r., I OZ 828/13, CBOSA). Podkreśla się, że warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winy strony. Na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę, a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można by było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. np. wyrok NSA z 13 września 2023 r., II OSK 3006/20). W świetle przytoczonego art. 58 k.p.a., osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić brak swej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). Strona nie jest zatem obowiązana w postępowaniu o przywrócenie terminu do udowodnienia braku swej winy, wystarczy jedynie że uprawdopodobni zaistnienie powyższej okoliczności. Przedmiotem uprawdopodobnienia jest zatem okoliczność braku winy. W świetle ugruntowanych poglądów wyrażanych w orzecznictwie i literaturze, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreśla się przy tym, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Wskazać także należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa wyżej musi mieć charakter nagły. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Jak wynika z powyższego, fakt choroby nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu, w tym sensie, że schorzenie musi stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć (por. postanowienia NSA: z 25 listopada 2011 r., II FZ 643/11 i z 24 lutego 2012 r., II FZ 858/11). Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. Jakkolwiek stan chorobowy, czy przebywanie nawet na zwolnieniu lekarskim, mogą w określonych okolicznościach faktycznych uzasadniać przywrócenie terminu procesowego, to powyższe przesłanki oceniane są zawsze indywidualnie, tj. z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 21 lipca 2023 r. nastąpiło bez jego winy. Nie została zatem spełniona kluczowa przesłanka warunkująca przywrócenie terminu. Odnosząc się do twierdzeń podniesionych w skardze, jeszcze raz podkreślić należy, że sam fakt choroby, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Jak już wyżej wskazano, w przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób w jej dokonaniu. Tymczasem zauważyć należy, że stan zdrowia skarżącego powodowany przez alergię i astmę nie miały charakteru nagłego lecz charakter ciągły (przewlekły), na co wskazywał sam skarżący w toku postępowania administracyjnego. Stan ten nie uniemożliwia mu funkcjonowania i podejmowania czynności, w tym składanie pism w toczących się z jego wniosków postępowań i wizyt w organie I instancji. Przede wszystkim skarżący nie uprawdopodobnił nagłego, nieprzewidzianego pogorszenia stanu zdrowia w dniu upływu terminu do złożenia odwołania. Należy także zauważyć, że nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. W tym miejscu podkreślić należy, że podjęcie czynności związanych ze sporządzeniem i złożenie odwołania nie musiało być dokonywane osobiście przez skarżącego lecz także przez członków rodziny. Należy wskazać, że również kwestia awarii komputera i drukarki nie mogła stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W myśl art. 128 k.p.a., odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Nadto odwołanie może być następnie w toku postępowania przed organem odwoławczym uzupełnione co do argumentacji. W rozpoznawanej sprawie w sytuacji awarii komputera i drukarki wystarczającym dla zachowania terminu do złożenia odwołania było jego odręczne napisanie i złożenie w organie. Schorzenia, na jakie powołuje się skarżący, z pewnością nie pozbawiają go zdolności pisania. Tym samym z przytoczonych przez skarżącego okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu nie sposób wywieść przekonania, iż istniały niezależne od niego okoliczności, które uniemożliwiały mu złożenie w terminie odwołania. W tych okolicznościach należy uznać, że Kolegium prawidłowo oceniło, iż skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek określonych w art. 58 k.p.a., nie uprawdopodobnił braku niezależnej przeszkody uniemożliwiającej mu wniesienia odwołania we właściwym terminie. Nie są również zasadne podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zaskarżone postanowienie oparte jest na zgromadzonym materiale dowodowym wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia, a ocena jest zgodna z logiką i doświadczeniem życiowym, nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów. Podniesione przez skarżącego zarzuty stanowią w istocie polemikę z prawidłowymi ustaleniami i oceną prawną Kolegium, które dało wyraz w uzasadnieniu postanowienia sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.