II SA/Lu 378/22
WyrokWSA w Lublinie2022-11-29
Skład orzekający: Joanna Cylc – Malec, Bogusław Wiśniewski, Brygida Myszyńska - Guziur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane wykonane w oparciu o zgłoszenie, co do którego organ nie wniósł sprzeciwu, mogą zostać wstrzymane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, jeśli organ nadzoru budowlanego uzna, że wykonane roboty są inne niż określone w zgłoszeniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo dokonanie zgłoszenia robót budowlanych i brak sprzeciwu organu nie wyłącza możliwości wszczęcia przez organ nadzoru budowlanego postępowania w celu sprawdzenia, czy inwestycja została wykonana zgodnie z prawem. Jednakże, zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego jest uzasadnione tylko w przypadku, gdy rzeczywistym zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę lub gdy roboty zostały wykonane w sposób zagrażający bezpieczeństwu. W niniejszej sprawie sąd uznał, że nie było podstaw do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, ponieważ nie udowodniono, że skarżąca wykonała inne roboty niż wskazane w zgłoszeniu, a jedynie nadbudowę poddasza, która nie była objęta zgłoszeniem.Stan faktyczny
E. K. – S. zgłosiła zamiar budowy dwóch ganków przy budynku mieszkalnym. Organ architektoniczno-budowlany nie wniósł sprzeciwu. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie i wstrzymał roboty budowlane, uznając je za rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego, wymagającą pozwolenia na budowę. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie o wstrzymaniu robót. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i procedury administracyjnej, twierdząc, że roboty były zgodne ze zgłoszeniem i nie wymagały pozwolenia na budowę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Lubelskim i zasądził od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska - Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skargi E. K. – S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 16 marca 2022r., nr ZOA-XIV.7721.10.2021 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 12 listopada 2020r., nr NB.5160.15.2020.PP; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz skarżącej E. K. – S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu 12 marca 2020r. E. – K. S. zgłosiła w Starostwie Powiatowym w T. L. zamiar przystąpienia do budowy na działce [...] położonej w N. dwóch ganków przy budynku mieszkalnym o powierzchni zabudowy do 35m˛ każdy, tj. ganku nr 1 o wymiarach 4,00 m x 2,50 m od strony północnej istniejącego budynku mieszkalnego, usytuowanego w odległości 4,0 m od wschodniej granicy działki oraz 3,0 m od granicy zachodniej ze ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych oraz ganku nr 2 o wymiarach 6,00 m x 3,50 m od strony południowej, usytuowanego w odległości 3,0 m od wschodniej granicy działki bez otworów okiennych i drzwiowych oraz w odległości 3,00 m od zachodniej granicy działki ze ścianą z jednym otworem wypełnionym pustakami szklanymi (luksferami). Do zgłoszenia załączyła oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, mapę do celów projektowych oraz opis określający rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót. W piśmie z dnia 26 marca 2020r. organ zawiadomił zgłaszającą, że opisane w zgłoszeniu roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę i nie wnosi sprzeciwu. W dniu 18 września 2020 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. L. wpłynęło pismo Komendy Powiatowej Policji w T. L. Zespół do walki z Korupcją i Przestępczością Gospodarczą Wydziału Kryminalnego w którym poinformowano o prowadzeniu czynności dotyczących budowy bez wymaganego zezwolenia na wspomnianej działce domu mieszkalnego. W dniu 15 października 2020r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. L. przeprowadził kontrolę przedmiotowej budowy w trakcie której ustalono, że według złożonego oświadczenia inwestora, roboty związane z wykonaniem dwóch ganków zostały rozpoczęte na przełomie lipca i sierpnia 2020 r. Roboty nie są zakończone. Pomieszczenie (oznaczone nr 1 na dokumentacji fotograficznej ), traktowane przez inwestora jako ganek, usytuowane jest od strony północnej istniejącego budynku mieszkalnego. Posiada wymiary 4,00 m x 3,81 m i wysokość 5,50 m. Zostało wykonane z pustaków typu Suporex na zaprawie cementowo-wapiennej. Posiada wydzielone pomieszczenie o wymiarach 1.41 mx 1,71 m i wysokości 2,49 m przeznaczone na kotłownię, gdzie wykonano trzon kominowy z gotowych elementów systemowych prefabrykowanych. Na wysokości 2,87 m pomieszczenia nr 1 zamontowano belki konstrukcyjne drewniane będące elementami nośnymi stropu nad pomieszczeniem i jednocześnie podłogi poddasza nad tym pomieszczeniem. Nad belkami drewnianymi zamontowano grzejnik. W kotłowni zamontowano zbiornik na wodę i wstawiono kocioł. W pomieszczeniu nr 1 nie ma innych instalacji wewnętrznych. Znajduje się w nim dodatkowo szacht o wymiarach 1,28 m x 1,28 m będący wejściem do istniejącej piwnicy ziemnej. W pomieszczeniu nr 1 od strony zachodniej wykonano otwór pod stolarkę okienną, a od strony wschodniej otwór pod drzwi wejściowe. Pomieszczenie od strony południowej budynku mieszkalnego (oznaczone nr 2) traktowane przez inwestora jako ganek posiada wymiary zewnętrzne 6,00 m x 3,50 m i wysokość wewnątrz 5,95 m. W pomieszczeniu tym zawieszono grzejnik, innych instalacji nie ma. Na wysokości 3.10 m widoczne są belki konstrukcyjne będące konstrukcją stropu nad tym pomieszczeniem i podłogi pomieszczenia na poddaszu. W ścianie południowej wykonano dwa otwory pod stolarkę drzwiową, a w ścianie zachodniej otwór pod wykonanie ścianki z pustaków szklanych. Pomiędzy pomieszczeniem nr 2, a budynkiem mieszkalnym (w jego ścianie południowej) wykonano otwór o wymiarach 1,65 m x 2,73 m w celu przejścia z pomieszczenia nr 2 do budynku mieszkalnego (do salonu). W dniu kontroli wykonane były ściany zewnętrzne obu ganków oraz więźba dachowa, która w części tj. nad gankiem nr 2 pokryta została blachą, a nad gankiem nr 1 folią paraizolacyjną. Ganek nr 2 usytuowano w odległości ok. 2,80 m od istniejącego na sąsiedniej działce od strony wschodniej budynku mieszkalnego. Organ zaznaczył, że w zgłoszeniu nie przewidywano wydzielenia innych pomieszczeń w gankach, a tym bardziej dodatkowych kondygnacji. Ponadto w istniejącym budynku mieszkalnym nadbudowano ściany poddasza w celu jego wykorzystania jako dodatkową kondygnacje oraz funkcjonalnego połączenia z pomieszczeniami deklarowanymi przez inwestora jako pomieszczenia poddaszy użytkowych nad gankami. Zdaniem organu na roboty polegające na nadbudowie wymagane było uzyskanie pozwolenie na budowę, której inwestorka nie przedstawiła. Według organu naruszono ponadto §12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tej sytuacji organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie budowy , a następnie postanowieniem, wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego (tekst jednolity w Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.) wstrzymał roboty budowlane przy rozbudowie i nadbudowie istniejącego budynku mieszkalnego prowadzonej w sposób odbiegający od ustaleń określonych w zgłoszeniu z dnia 26 marca 2020 r. oraz ustalił dokonanie niezbędnych zabezpieczeń placu budowy poprzez wykonanie ogrodzenia i oznakowania terenu budowy przed dostępem osób postronnych oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji. Po rozpoznaniu zażalenia inwestorki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa uchylił w całości zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) wstrzymał roboty budowlane przy nadbudowie i rozbudowie przedmiotowego budynku mieszkalnego zrealizowanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę; ustalił dokonanie niezbędnych zabezpieczeń placu budowy poprzez wykonanie ogrodzenia zabezpieczającego przed dostępem osób postronnych i wyznaczenia stref niebezpiecznych, a także zabezpieczenia otworu w stropie (włazu na wyższą kondygnację) znajdującego się wewnątrz budynku, zabezpieczenia od strony południowej wejścia do pomieszczenia znajdującego się na wysokości 1,00 m od poziomu gruntu, jednocześnie poinformował o możliwości złożenia przez inwestorkę "wniosku o legalizację" robót budowlanych do siedziby Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w T. L., w terminie 30 dni od dnia wydania postanowienia ostatecznego L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (tj. od dnia 16.03.2022 r.), a także poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. robót budowlanych, która jest obliczana w myśl art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, jako iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego(w) zgodnie z przepisem art. 59f Prawa budowlanego, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Także zdaniem organu odwoławczego pomimo, iż inwestor legitymuje się zgłoszeniem przyjętym bez sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej to jednak należy uznać, iż wykonane roboty budowlane są inne niż określone w zgłoszeniu i nie stanowią przypadku, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Jak wynika bowiem z ustaleń dokonanych podczas czynności kontrolnych inwestor nie wykonał dwóch ganków, lecz rozbudował istniejący budynek mieszkalny od strony południowej o część o wymiarach 6,00 m x 3,52 m, która posiada dodatkową kondygnację oraz od strony północnej o część o wymiarach ok. 3,81 m x 4,00 m, posiadającą także dodatkową kondygnację i posiadającą pomieszczenie przeznaczone na kotłownię. Dokonano także nadbudowy poddasza nad częścią istniejącego budynku mieszkalnego, co wykazuje dokumentacja fotograficzna stanowiąca załącznik do protokołu kontroli. Powyższe potwierdzono podczas oględzin (kontroli) przeprowadzonej w dniu 7 czerwca 2021 r. Z treści sporządzonego protokołu kontroli wynika ponadto, iż od dnia ostatniej kontroli dokonanej w dniu 15 października 2020 r. inwestor wykonał stolarkę okienną i drzwiową w pomieszczeniu nr 1, pokrycie dachu wraz z orynnowaniem oraz wyprowadzono kominy z kotłowni, zaś wewnątrz pomieszczenia nr 1 wykonano instalację elektryczną oraz centralnego ogrzewania oraz położono płyty gipsowe na wewnętrznych ścianach. W pomieszczeniu nr 2 częściowo wykonano stolarkę okienną, pokrycie dachu z orynnowaniem a wewnątrz pomieszczenia wykonano instalację elektryczną, centralnego ogrzewania z zamontowaniem osprzętu, obito ściany płytami kartonowo-gipsowymi. Według oświadczenia inwestora belki drewniane stanowiące konstrukcję nad pomieszczeniami nr 1 i 2 obito płytami OSB jako podłoga pomieszczeń umiejscowionych na poddaszu, zaś w istniejącym budynku mieszkalnym dokonano wymiany uszkodzonych fragmentów ścian zewnętrznych oraz pokrycia dachu. Z uwagi na brak możliwości wejścia na poddasze istniejącego budynku mieszkalnego nie można było określić zakresu robót. Dodatkowo ustalono, że na budynku mieszkalnym wymieniono pokrycie dachu, wstawiono rurę wentylacyjną w ścianie szczytowej oraz wyprowadzono instalację centralnego ogrzewania, a także wykonano okno dachowe. Dokonana zmiana na wysokości budynku około 50 cm została uwidoczniona na dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do protokołu kontroli zdjęcie nr 2 i nr 3). Inwestorka stwierdziła, że wysokość pomieszczenia nr 2 spowodowana jest dużym pochyleniem terenu w kierunku północnym, zaś wysokość istniejącego budynku nie uległa zmianie. Według oświadczenia inwestora od czasu ostatniej kontroli dokonano rozgraniczenia nieruchomości i odległość pomieszczenia nr 2 od budynku na działce sąsiedniej nie uległa zmianie jedynie odległość od granicy działki (punkt graniczny) wynosi 3,18 m. Konstrukcja dachu nad pomieszczeniem nr 2 została wypuszczona w kierunku wschodnim na odległość 70 cm. Szerokość działki w obszarze inwestycji nie przekracza 10 m. W dniu 14 lutego 2022 r. zostały przeprowadzone kolejne czynności kontrolne. Ustalono, że ściany wewnątrz obu pomieszczeń pokryto tynkiem, pomalowano płyty gipsowe. Teren budowy nie został ogrodzony. Wykonano tablice ostrzegawcze. Nie wykonano zabezpieczenia przy południowym wejściu do pomieszczenia, znajdującym się na wysokości 1,00 m od poziomu gruntu. Roboty nie zostały zakończone. Wewnątrz obiektu wykonany został właz na wyższą kondygnację, który nie został zabezpieczony. Organ zaznaczył, że zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, iż roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, chyba, że rzeczywistym zamiarem inwestora jest obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. W przypadku wykonania innego w swej istocie obiektu niż objętego zgłoszeniem należy wykonane roboty zakwalifikować jako samowolną budowę obiektu budowlanego zrealizowaną bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlegającą procedurze opisanej w art. 48 Prawa budowlanego. Taki przypadek zachodzi w tej sprawie. W sytuacji ujawnionego zakresu wykonanych robót budowlanych należy stwierdzić, iż inwestorka powinna uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę, której nie posiada. Okoliczność realizacji robót budowlanych z naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego powoduje, iż przedmiotowa inwestycja powstała w warunkach samowoli budowlanej. W związku z powyższym słuszne stało się zastosowanie przez organ I instancji trybu, o którym mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Przepis ten służy likwidacji samowoli budowlanej obiektu budowlanego lub jego części, który jest w budowie albo został wybudowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 48 ust. 1 pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 pkt 2). W świetle art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego - organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego - postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy. W postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego). Według przepisu art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego - wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę (tak jak w przedmiotowej sprawie) oblicza się zgodnie z przepisem art. 59f Prawa budowlanego, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. W związku z powyższym opłata legalizacyjna wynosi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), który jest podwyższony pięćdziesięciokrotnie. Stosownie do art. 59f ust. 2 Prawa budowlanego - stawka opłaty (s) wynosi 500 zł. W oparciu o załącznik do Prawa budowlanego organ uznał, że budynek mieszkalny jednorodzinny został zaliczony do kategorii 1 obiektów budowlanych, w związku z powyższym współczynnik kategorii obiektu (k) wynosi 2,0 zaś współczynnik wielkości obiektu (w) wynosi 1,0. Tak więc wartość opłaty legalizacyjnej wyniesie: sxkxwx 50 = 500 zł x 2,0 x 1,0 x 50 = 50000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych). Po uiszczeniu opłaty legalizacyjnej wydawana jest decyzja legalizacyjna, w której nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W myśl art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego - jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłocznie: 1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz 2) usunięcie stanu zagrożenia. Ponieważ występuje stan zagrożenia, o czym mowa w ww. art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż teren budowy nie został ogrodzony (treść protokołu kontroli, fotografie 1-5 stanowiące załącznik do protokołu kontroli) i nie dokonano zabezpieczenia wejścia do pomieszczenia od strony południowej, które jest na wysokości 1,00 m od poziomu terenu oraz zabezpieczenia otworu w stropie (włazu) przy wejściu na wyższą kondygnację zachodzi konieczność dokonania zabezpieczenia w ww. przedmiocie terenu budowy oraz obiektu budowlanego w celu usunięcia stanu zagrożenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. – S. zarzuciła postanowieniu naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 15 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie przepisów proceduralnych w postaci art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie tj. wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych w oparciu o prawidłowo dokonane zgłoszenie robót budowlanych co do którego nie zgłoszono sprzeciwu, a tym samym naruszenie zasady zaufania do działania organów państwa oraz nienależyte wyjaśnienie sprawy i wstrzymanie robót prowadzonych w oparciu o zgłoszenie, co do którego nie wniesiono sprzeciwu, bez dokładnego wyjaśnienia co dokładnie było objęte przedmiotowym zgłoszeniem. Skarżąca podkreśliła, że wykonuje prace objęte złożonym przez nią zgłoszeniem, co do którego. Starosta [...], nie zgłosił w ustawowym terminie sprzeciwu. W zgłoszeniu dokładnie przedstawiła jaki zakres prac zamierza wykonać i była przeświadczona, że prace te nie wymagają pozwolenia na budowę i wystarczającą dla ich legalności jest procedura zgłoszeniowa. Co istotne organ budowlany, który przyjął zgłoszenie, w terminie przewidzianym nie zgłosił sprzeciwu. Organ nie wzywał jej również do ewentualnego doprecyzowania zakresu robót, czym tylko potwierdził, że skoro nie było żadnej reakcji na złożone przez nią zgłoszenie, nie była wzywana do uzupełniania dokumentacji, ani też w szczególności nie otrzymała informacji, że prace które zamierza wykonać powinny być objęte pozwoleniem na budowę, bez obaw przystąpiła do ich realizacji. Wobec tego, działając w zaufaniu do organów państwa, przystąpiła do realizacji robót wskazanych przez nią w zgłoszeniu. Skarżąca przekonywała, że jeżeli prowadzone roboty odpowiadają zakresowi robót wskazanych w zgłoszeniu, to obecnie Nadzór Budowlany nie ma kompetencji do ich wstrzymywania, albowiem właściwym postępowaniem w tym zakresie było zgłoszenie sprzeciwu co do zgłoszenia.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Błędne jest przede wszystkim przekonanie skarżącej, według którego jeżeli dokonała zgłoszenia i właściwy organ nie wniósł sprzeciwu w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organowi, to inwestycja objęta zgłoszeniem została wykonana legalnie i organ nadzoru budowlanego nie może oceniać, czy inwestycja została wykonana zgodnie z przepisami prawa. Przeciwnie w orzecznictwie od dawna podkreśla się, że dokonanie zgłoszenia i brak sprzeciwu właściwego organu w żadnym razie nie oznacza, że organ nadzoru budowlanego nie może podjąć postępowania w celu dokonania sprawdzenia, czy inwestycja została wykonana na podstawie zgłoszenia z naruszeniem prawa. Wynika to wprost z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego, który ma zastosowanie także wtedy, gdy inwestycja została wykonana (art. 51 ust. 7 ). W takim postępowaniu organ nadzoru budowlanego, w zależności od ustalonego stanu faktycznego, może stosować środki określone w art. 51 Prawa budowlanego, z wyjątkiem przypadku wydania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (por. wyroki NSA: z dnia 2 grudnia 2015 r. II OSK 199/15 i II OSK 201/15, z dnia 21 czerwca 2016 r. II OSK 2533/14, z dnia 1 lipca 2016 r. II OSK 819/15, z dnia 21 grudnia 2016 r. II OSK 831/15; z 8 stycznia 2016 r. II OSK 1103/14, z dnia 29 stycznia 2016 r. II OSK 1313/14, z dnia 27 stycznia 2017 r. II OSK 1595/16, z dnia 20 października 2017 r. II OSK 294/16 wszystkie opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Organ nadzoru budowlanego powinien w takiej sytuacji wyjaśnić, czy inwestycja została wykonana z naruszeniem art. 30 ust. 1b Prawa budowlanego, ponieważ nie mogła być objęta zgłoszeniem (art. 50 ust 1 pkt 3 Prawa budowlanego), lub może powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 ). Warto przy tym zauważyć, że w takim przypadku przedmiotem postępowania jest ocena wykonanej inwestycji przez organ nadzoru budowlanego, a nie ocena przyczyn, z powodu których organ architektoniczno – budowlany nie wniósł sprzeciwu. W orzecznictwie zaznacza się jednak również, że zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. Pogląd ten jest efektem przyjętego założenia, że przesłanką zastosowania art. 48 Prawa budowlanego jest całkowite zignorowane przez inwestora obowiązku pozwolenia na budowę, natomiast w razie samowolnego odstąpienia od warunków określonych w zgłoszeniu zastosowanie znajdzie tryb naprawczy przewidziany w art. 50-51 tej ustawy ( tak NSA w wyrokach z dnia 15 grudnia 2021r. II OSK 427/21 i 21 kwietnia 2014r. II OSK 2027/14 opubl. w CBOSA ). Jak wyjaśnił Sąd chodzi o sytuację, gdy inwestor wprawdzie zgłosił wykonanie robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, ale rzeczywistym jego zamiarem było wykonanie robót budowlanych zasadniczo odbiegających od robót objętych zgłoszeniem, co jest traktowane jako forma samowoli budowlanej, bądź, jak już wspomniano, zrealizowania robót budowlanych na podstawie dokonanego zgłoszenia, m.in. gdy są wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, lub zagrożenia środowiska, bądź na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3 (art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego). Przy czym niezgodność w podanym zakresie może wynikać zarówno z faktu niewniesienia sprzeciwu pomimo dokonania przez inwestora nieprawidłowego zgłoszenia, jak również faktu wykonania tych robót w sposób odmienny, niż ustalono w prawidłowo dokonanym zgłoszeniu. Należy zauważyć, że takie rozumienie zgłoszenia robót budowlanych zdaje się podzielać również organ nadzoru, uznał jednak, iż wykonane roboty budowlane są inne niż określone w zgłoszeniu i nie stanowią przypadku, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Jak wynika bowiem z ustaleń dokonanych podczas czynności kontrolnych inwestor nie wykonał dwóch ganków, lecz rozbudował istniejący budynek mieszkalny od strony południowej o część o wymiarach 6,00 m x 3,52 m, która posiada dodatkową kondygnację oraz od strony północnej o część o wymiarach ok. 3,81 m x 4,00 m, posiadającą także dodatkową kondygnację i posiadającą pomieszczenie przeznaczone na kotłownię. Dokonano także nadbudowy poddasza nad częścią istniejącego budynku mieszkalnego. Jak już wspomniano dopuszcza się zastosowanie art. 48 prawa budowlanego w sytuacji zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i braku sprzeciwu właściwego organu wówczas, gdy rzeczywistym zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. Wbrew jednak ocenie organu nie ma żadnych podstaw, aby stwierdzić, że skarżąca wykonała inne roboty budowlane, niż wskazała w zgłoszeniu. Jest jasne, że określiła je jako budowę dwóch ganków przy budynku mieszkalnym o powierzchni zabudowy do 35m˛ każdy, tj. ganku nr I o wymiarach 4,00 m x 2,50 m od strony północnej istniejącego budynku mieszkalnego, usytuowanego w odległości 4,0 m od wschodniej granicy działki oraz 3,0 m od zachodniej ze ścianą bez otworów okiennych drzwiowych oraz ganku nr II o wymiarach 6,00 m x 3,50 m od strony południowej, usytuowanego w odległości 3,0 m od wschodniej granicy działki bez otworów okiennych i drzwiowych oraz w odległości 3,00 m od zachodniej granicy działki ze ścianą z jednym otworem wypełnionym pustakami szklanymi (luksferami). Do zgłoszenia załączyła szkic sytuacyjny wraz z opisem określającym rodzaj zakres i sposób wykonania robót. Według szkicu ganki miały być dwukondygnacyjne, a wysokość do pierwszej kondygnacji miała wynieść 2,2m. Wysokość ganku miała liczyć 5,70m. Ujawniono również miejsce lokalizacji pustaków szklanych oraz odległości od granic nieruchomości. Jak już wspomniano w omawianym postępowaniu nie poddaje się ocenie przyczyn dla których przyjęto zgłoszenie, nie ma jednak powodu do uznania, że skarżąca wykonała roboty w sposób odmienny, niż wskazany w dokonanym zgłoszeniu. Nie było zatem podstaw do zastosowania procedury o której mowa w art. 48 ustawy Prawo budowlane, na co trafnie wskazano w skardze. Co jest natomiast jasne, inną rzeczą są natomiast roboty wykonane w budynku mieszkalnym, opisane jako nadbudowa ściany poddasza w celu jego wykorzystania jako dodatkowa kondygnacje oraz funkcjonalnego połączenia z pomieszczeniami deklarowanymi przez inwestora jako pomieszczenia poddaszy użytkowych nad gankami, które zgłoszeniem nie były objęte.
Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2022r. poz. 329 ) należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 wspomnianej ustawy w związku z §14 ust. 1 pkt. 1 lit.c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2015r. poz. 1800). Obejmują one zwrot wpisu od skargi w kwocie [...]zł , opłatę za czynności pełnomocnika w wysokości [...] zł oraz [...] zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło