II OSK 2027/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-21
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Andrzej Jurkiewicz, Andrzej Irla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może prowadzić postępowanie naprawcze w stosunku do obiektu budowlanego zrealizowanego na podstawie zgłoszenia, jeśli narusza on przepisy techniczno-budowlane lub został zrealizowany niezgodnie z zasadami wiedzy technicznej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że realizacja obiektu budowlanego na podstawie zgłoszenia i brak sprzeciwu organu nie wyłącza możliwości prowadzenia postępowania naprawczego, jeśli obiekt ten narusza przepisy techniczno-budowlane lub został zrealizowany niezgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego powinny ustalić, czy obiekt spełnia wymogi wynikające z przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, nawet jeśli został wykonany zgodnie ze zgłoszeniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce skarżącego M. K. Sąsiadka B. S. kwestionowała jego usytuowanie i wymiary, twierdząc, że narusza przepisy techniczno-budowlane. Organy nadzoru budowlanego początkowo nakazały rozbiórkę, następnie zmniejszenie budynku, a ostatecznie umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, gdyż budynek został wykonany zgodnie ze zgłoszeniem. WSA uchylił decyzję o umorzeniu, uznając, że organy wadliwie zinterpretowały przepisy i powinny prowadzić postępowanie naprawcze. NSA oddalił skargę kasacyjną inwestora od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. NSA Andrzej Irla Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 729/13 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 729/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w S. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lipsku z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] oraz orzekł o kosztach postępowania.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lipsku (PINB) na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane tj. (Dz. U. z 2006 r. nr 156 poz. 1118 ze zm.) w związku z wszczęciem postępowania w sprawie stanu prawnego budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w S. przy ul. S. [...], nakazał M. K. rozbiórkę budynku gospodarczego o wym. 7,0 x 5,0 m zlokalizowanego na działce nr [...] w S. przy ul. S. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w przedmiotowej sprawie przeprowadził kontrolę, podczas której stwierdzono, że na działce będącej własnością M. Ki. (inwestora) budowany jest budynek gospodarczy o wymiarach 7,0 x 5,0 m. Budynek murowany z bloczka siporex o ścianach grubości 25 cm. Ściany wymurowane na wysokość 2,70 m, przy czym tylna ściana długości 7,0 m zlokalizowana w granicy z działką będącą własnością B. S. Ściana boczna zlokalizowana w odległości 0,85 cm i 1,14 m od budynku sąsiada, to jest Pani S. Budynek gospodarczy zlokalizowany jest ukośnie w stosunku do granicy pomiędzy działkami nr [...] będącej własnością M. K. i działką nr [...] będącą własnością B. S.. Ustalono, że inwestor przedmiotowy budynek gospodarczy wykonuje w oparciu o zgłoszenie robót niewymagających pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2010 roku, nie mniej jego usytuowanie jest niezgodne z warunkami technicznymi określonymi w § 12 ust 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) po rozpatrzeniu odwołania M. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r., w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 4/11, po rozpoznaniu skargi inwestora uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji (z dnia [...] listopada 2010 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2010 r.), którymi orzeczono o nakazie rozbiórki spornego budynku gospodarczego.
Wydanym wyrokiem Sąd zobowiązał organy do podjęcia z urzędu czynności, mających na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy w kontekście procedury określonej w art. 51 ustawy Prawo budowlane oraz wydanie decyzji z uwzględnieniem dokonanej w uzasadnieniu wyroku wykładni prawa materialnego.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy PINB decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm. zwanej dalej "Prawem budowlanym"), § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm., zwane dalej "rozporządzeniem w spawie warunków technicznych"), nakazał inwestorowi M. K. zmniejszenie długości budynku gospodarczego o 1,5 m do 5,5 m poprzez rozbiórkę ścian od strony sąsiada, tj. działki nr [...] - w terminie do 15 kwietnia 2012 r.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. WINB, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, po rozpoznaniu odwołania inwestora i B. S. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r., w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 280/12, oddalił skargę M. K. na decyzję WINB z dnia [...] lutego 2012 r.
Kolejny raz rozpoznając sprawę PINB w Lipsku decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...] PINB na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w całości w sprawie stanu prawnego budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w S. przy ul. S. [...].
W decyzji tej wskazano, iż w trakcie oględzin przedmiotowej inwestycji przeprowadzonych w dniu [...] maja 2013 r. przez organ I instancji stwierdzono, że inwestor M. K. nie wykonuje żadnych robót budowlanych. Stan faktyczny przedmiotowego budynku nie uległ zmianie. Budynek gospodarczy został wykonany zgodnie ze złożonym zgłoszeniem do Starostwa Powiatowego w Lipsku z dnia [...] lipca 2009 r. Rodzaj, wymiary i konstrukcja budynku określone w zgłoszeniu odpowiadają wykonanej inwestycji, w stosunku do której dokonano zgłoszenia.
Organ I instancji odwołując się do uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 4/11, wskazał, że powyższe zgłoszenie jest skuteczne. Następnie odnosząc się do mapy zasadniczej pobranej ze Starostwa Powiatowego w Lipsku oraz wyników z kontroli, stwierdził, że przedmiotowy budynek wykonany jest w sposób zgodny ze złożonym zgłoszeniem. Na podstawie dokonanych wyżej ustaleń PINB uznał, że uwzględnił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 7 listopada 2012 r. oraz stanowisko WINB wynikające z decyzji nr [...], zgodnie z którym w przypadku, gdy właściwy organ architektoniczno-budowlany nie wniesie sprzeciwu do zgłoszenia budowy obiektu budowlanego, zaś inwestor wykonał roboty budowlane zgodnie ze zgłoszeniem, to bezprzedmiotowe jest prowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie takiego obiektu. W tym stanie PINB za zasadne uznał zastosowanie przepisu art. 105 § 1 K.p.a.
W odwołaniu od przedmiotowej decyzji B. S. (dalej skarżąca) podniosła w szczególności nieuwzględnienie w decyzji wielkości i usytuowania przedmiotowego budynku biorąc pod uwagę warunki techniczne określone w § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Jej zdaniem organ nie uwzględnił wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazujących na konieczność prowadzenia postępowania naprawczego w trybie przepisu art. 51 Prawa budowlanego. Stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a., nie narusza przepisów prawa materialnego. W uzupełnieniu stanu faktycznego zaznaczono, że wszystkie ściany spornego budynku gospodarczego wybudowane zostały do wysokości 3 m bez wieńców i wygenerowania spadków, co wskazuje, iż tylna ściana budynku ma mieć wysokość co najmniej 4,5 m. Ponadto ściana tylna budynku granicząca z działką o nr ew. [...] i [...] nie została zaprojektowana jako ściana oddzielenia przeciwpożarowego, co ustalono na podstawie złożonego zgłoszenia.
Organ odwoławczy za właściwe uznał umorzenie postępowania przez organ I instancji (art. 105 § 1 k.p.a.) w sytuacji, gdy inwestor nie dopuścił się samowoli budowlanej, zaś przedmiotowa inwestycja jest zgodna ze zgłoszeniem tj. nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w oparciu o właściwe przepisy Prawa budowlanego. Za prawidłowy i rzetelny organ odwoławczy uznał ustalony stan faktyczny omawianej sprawy, stwierdzając brak obrazy przepisów art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 7 i 77 K.p.a. Zaznaczył, iż organy nadzoru budowlanego są związane wyrokami Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, zaś ostatnim wyrokiem był wyrok w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 280/12 z dnia 7 listopada 2012 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. S. zarzuciła, że decyzje organów nadzoru budowlanego zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, to jest z naruszeniem:
1) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
2) art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 7 i 77 K.p.a.;
3) art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie do budynku gospodarczego budowlanego na podstawie zgłoszenia, w warunkach o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2, 3, 4;
4) art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w sprawie budowy budynku gospodarczego wydano dwa prawomocne wyroki, uzasadnienia których są ze sobą sprzeczne tj.: wyrok sygn. akt VIII SA/Wa 4/11 z dnia 5 maja 2011 r. i wyrok sygn. akt VIII SA/Wa 280/12 z dnia 7 listopada 2012 r. Autorka skargi podkreśliła, że nie do przyjęcia jest argumentacja organów odmawiająca zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, celem doprowadzenia do legalizacji samowolnie zrealizowanych robót w oparciu o zgłoszenie. Zaznaczyła, iż art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego nakłada na uczestników procesu budowlanego obowiązek przestrzegania przepisów techniczno-budowlanych w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Decyzje umarzające postępowanie akceptują i wyrażają zgodę na budowę przy granicach sąsiednich działek budynku gospodarczego o wysokości dotychczas nieznanej i ilości kondygnacji zależnej tylko od woli inwestora.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 729/13, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznał bowiem, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 i art. 77 K.p.a. oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego, co skutkować musiało uchyleniem decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 ust. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.).
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że kluczową kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie, czy wybudowany przez inwestora budynek gospodarczy odpowiada dokonanemu zgłoszeniu, w szczególności nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Sąd zwrócił uwagę na konieczność zastosowania art. 153 P.p.s.a. bowiem organy wydawały decyzje po wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2011 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 4/11 oraz z dnia 7 listopada 2012 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 280/12. Zatem zarówno organy jak i orzekający sąd były związanie oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądu.
Sąd zwrócił uwagę, że w wyroku z dnia 5 maja 2011 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 4/11 przesądzono, iż zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 49b Prawa budowlanego. Organ został zobowiązany także do podjęcia z urzędu czynności mających na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy w kontekście procedury określonej w art. 51 Prawa budowlanego. Natomiast w wyroku z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 280/12, Sąd ten zaznaczył, że PINB, zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w ww. wyroku z dnia 5 maja 2011 r., prowadził postępowanie na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, jednakże zaniechał wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie wyjaśnił w szczególności, czy realizowany budynek gospodarczy budowany jest zgodnie z dokonanym właściwemu organowi zgłoszeniem. Bez dokładnego ustalenia zgodności zgłoszenia z realizowaną budową, konkretnego ustalenia i wyjaśnienia na czym polega naruszenie § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, brak jest podstaw do nakazania zmniejszenia ściany tylnej spornego obiektu. Niezbędnym zatem było dokonanie przez PINB ustaleń w tej kwestii. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że dokonane przez organ I instancji ustalenia winny znaleźć swe odzwierciedlenie w decyzji orzekającej, co do istoty sprawy w taki sposób, aby zarówno strony niniejszego postępowania, jak też organy administracji publicznej, czy Sąd na podstawie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji mogły zaznajomić się z motywami, jakimi kierował się organ, wydając rozstrzygnięcie.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu tegoż wyroku odniesiono się do dokonanego przez inwestora zgłoszenia, wskazując, że "Zastrzeżeń Sądu nie budzi także okoliczność, że w przypadku gdy właściwy organ architektoniczno-budowlany nie wniesie sprzeciwu do zgłoszenia budowy obiektu budowlanego, zaś inwestor wykonał roboty budowlane zgodnie ze zgłoszeniem, prowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie takiego obiektu jest bezprzedmiotowe".
Sąd I instancji wskazał, iż to organy nadzoru budowlanego w kontekście wytycznych Sądu ustaliły, że skoro inwestor dokonał zgłoszenia budowy budynku o określonych wymiarach, zaś właściwy Starosta nie wniósł sprzeciwu, to tym samym jeśli inwestor realizuje budowę w sposób zgodny ze złożonym zgłoszeniem, rodzaj, wymiary i konstrukcja obiektu zgadzają się z wykonaną inwestycją to prowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania jest bezprzedmiotowe.
Sąd uznał, że takie rozumowanie organów było wadliwe i w jego ocenie wynikało ono z błędnej interpretacji wyroków Sądu. Sąd podkreślił, że postępowanie naprawcze w niniejszej sprawie należało prowadzić w trybie procedury wynikającej z art. 51 Prawa budowlanego. Z utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu wynika bowiem, iż zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza, co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Nawet jeżeli potraktować przedmiotowe zgłoszenie jako naruszenie prawa, to nie może to niweczyć skutku prawnego wynikającego z braku sprzeciwu organu. Docelowo brak sprzeciwu przy zgłoszeniu pełni tę samą rolę jak decyzja o pozwoleniu na budowę. Nie mniej w sytuacji po ustaleniu, że budowana inwestycja wymagała jednak pozwolenia na budowę, to zadaniem organów było doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Sąd wskazał, że poza sporem jest to, że przedmiotowy budynek gospodarczy wybudowany został na podstawie zgłoszenia, co do którego Starosta nie wniósł sprzeciwu. Również niesporne są wymiary budynku gospodarczego 7,0 m x 5,0 m i jego usytuowanie: tylna ściana długości 7,0 m zlokalizowana w granicy z działką będącą własnością B. S., a ściana boczna zlokalizowana w odległości 0,85 cm i 1,14 m od budynku sąsiada S. Zatem należało ustalić, czy taki budynek jest faktycznie budynkiem gospodarczym w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
Sąd wskazał, że ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji budynku gospodarczego. W treści § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 z 2002 r. ze zm.) wskazano, iż ilekroć w tym rozporządzeniu jest mowa o budynku gospodarczym - należy przez to rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. Pojęcie budynku gospodarczego zostało w nim zdefiniowane na potrzeby tego rozporządzenia, w granicach delegacji ustawowej określonych w art. 7 ust. 2 pkt. 1 Prawa budowlanego, który przewiduje określenie rozporządzeniem warunków technicznych, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Definicja ta nie stanowi zatem definicji legalnej budynku gospodarczego w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Niemniej jednak Sąd zauważył, że pojęcie budynku gospodarczego należy interpretować jako budynku, który pełni określoną funkcję związaną z gospodarowaniem, przy czym gospodarowanie to może być związane z różnym rodzajem działalności. Sąd uznał, że pojęcie budynku gospodarczego użyte w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego niewątpliwie nie dotyczy wszystkich budynków gospodarczych. Pojęcie budynku gospodarczego lub szersze pojęcie obiektu gospodarczego pojawia się bowiem w art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego w różnych przepisach: art. 29 ust. 1 pkt 1a, dotyczącym budynków gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową, art. 29 ust. 1 pkt 4, dotyczącym obiektów gospodarczych na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych, art. 29 ust. 1 pkt 6, dotyczącym budynków gospodarczych stanowiących zaplecze do utrzymania linii kolejowych, art. 29 ust. 1 pkt 13 dotyczącym obiektów gospodarczych przeznaczonych na cele gospodarki leśnej. Oznacza to, iż pojęcie budynku gospodarczego w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest pojęciem węższym, niż wynika to z jego językowego brzmienia. W ocenie Sądu, przyjąć należało, iż przepis art. 29 ust. 2 Prawa budowlanego wprowadza zwolnienie od uzyskania pozwolenia na budowę obiektów wnoszonych na działce budowlanej, towarzyszących zabudowie mieszkaniowej.
Sąd wskazał, że organy w zakresie ustalenia stanu faktycznego, mając na uwadze przepisy art. 29 Prawa budowlanego, powinny ustalić, czy wybudowany przez inwestora budynek spełnia wymogi określone art. 29 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego, czy też zastosowanie znajduje art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Dokonanie powyższych ustaleń pozwoliłoby organom na zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Organy powinny też zwrócić uwagę na usytuowanie budynku gospodarczego w ostrej granicy, wymiary budynku i jego wysokość, co pozwoli jednocześnie na odniesienie się, czy w sprawie niniejszej znajduje zastosowanie przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Sąd przywołał treść § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) i uznał, że w niniejszej sprawie warunek określony ww. przepisem nie jest spełniony, bowiem długość ściany wynosi 7 m. Zdaniem Sądu, organ I instancji nie ustalił należycie stanu faktycznego, zaś organ odwoławczy zaakceptował decyzję PINB pomimo braków w tej decyzji, co w rezultacie doprowadziło do naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.
Sąd analizując w jakim zakresie do przedmiotowego budynku powinny być zastosowane przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.) stwierdził, że w § 12 tego rozporządzenia zostały określone wymagania odnośnie do usytuowania obiektów budowlanych na działce, również dotyczące budynków gospodarczych i garaży.
Skoro organ I instancji ustalił jedynie, wykonując wytyczne organu odwoławczego i Sądu, iż lokalizacja obiektu jest zgodna ze zgłoszeniem przyjętym przez organ architektoniczno-budowlany, to na gruncie niniejszej sprawy organy powinny ustalić, czy w trakcie zrealizowanych robót zachowane zostały przesłanki wynikające z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W tym zakresie organy winny dokonać rzetelnej oceny i odnieść się w uzasadnieniu decyzji.
Na koniec Sąd stwierdził, że z zaskarżonych decyzji nie wynikało wprost, jakiego rodzaju obiekt zrealizował inwestor, a co więcej niewątpliwie organy nie ustaliły nawet, czy do wybudowanego budynku gospodarczego inwestor powinien uzyskać pozwolenie na budowę. Rozpoznając zatem ponownie sprawę, organy winny rozważyć wyżej wskazane stanowisko Sądu, w szczególności w kontekście ewentualnego zastosowania § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, mając na uwadze budynek gospodarczy w granicy (przy granicy) oraz jego wielkość. Brak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie stanowi naruszenie przepisów art. 7 i 77 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wysokość budynku, lub ewentualną przyszłą wysokość, organy, zdaniem Sądu, powinny też rozważyć w tym zakresie stanowisko inwestora, który winien określić wysokość budynku, co pozwoli organom na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie prawidłowych przepisów.
Sąd nie zanegował ewentualnego rozstrzygnięcia przy zastosowaniu przepisu art. 272 § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności określonej w § 232 ust. 4 i 5, jednak uznał że rozstrzygnięcie organów, co do zastosowania tego przepisu przed wyjaśnieniem innych okoliczności, jest przedwczesne.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku uczestnik postępowania M. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości.
Skarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 153 P.p.s.a. i art. 145 par. 1 ust a) oraz c) P.p.s.a.,
2. przepisów postępowania - między innymi art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a poprzez błąd w ustaleniach faktycznych tj. uznanie że sprawa nie jest należycie wyjaśniona i wymaga dodatkowego postępowania dowodowego,
3. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię w szczególności art. 51 oraz par. 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych w związku z art. 30 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 nr 243 poz. 1623).
Na podstawie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Warszawie, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wbrew uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i poprzednich wyroków zapadłych w sprawie nie ma w sprawie sporu co do tego że przedmiotowy budynek jest budynkiem gospodarczym i że został wybudowany na podstawie zgłoszenia, do którego Starosta nie wniósł sprzeciwu. Znane były też w czasie zgłoszenia wymiary i usytuowanie tego budynku gospodarczego. Wykonawstwo budynku nie odbiega od warunków zgłoszenia.
Orzecznictwo NSA w zakresie legalnego zgłoszenia określonych robót budowlanych i zaistniały w sprawie brak sprzeciwu właściwego organu kwalifikuje w zakresie skutków prawnych, jako: legalne pozwolenie na budowę dla uczestnika. Ta okoliczność przesądza zatem w aktualnym stanie faktycznym jako zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy badanie wielkości budynku i odległości od granic nieruchomości skarżącej, czy też wielkości budynku oraz analizę co do wzniesienia ściany ochronnej od nieruchomości skarżącej. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, zaistniała sytuacja prawna nakłada na organ - co prawidłowo zaistniało w sprawie - umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna wniesiona przez M. K. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Odnośnie do pierwszego z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów stwierdzić należy, że został on sformułowany w sposób uniemożliwiający dokonanie jego merytorycznej oceny.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt I GSK 823/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) zarzut kasacyjny powinien zawierać wskazanie konkretnego przepisu prawa, który, zdaniem skarżącego kasacyjnie, został naruszony. Należy podać artykuł, paragraf, ustęp, punkt literę, a także inne szczegółowe oznaczenia przepisu, jeżeli takowe występują. Skarżący kasacyjnie zobowiązany jest wskazać na czym polega to naruszenie oraz jego postać, czy jest to błąd w wykładni, czy w zastosowaniu przepisu. W zakresie naruszenia procedury, dodatkowo, w myśl art. 174 pkt 2 P.p.s.a. należy przywołać wywód dotyczący istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie odpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Przytoczony wyżej pogląd należy w pełni podzielić. Ma on zastosowanie również w niniejszej sprawie.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że przepisy wskazane w punkcie pierwszym skargi kasacyjnej zostały częściowo błędnie przytoczone. W art. 145 P.p.s.a. nie ma bowiem podziału na jednostki redakcyjne w postaci ustępów. Artykuł ten dzieli się na paragrafy, punkty i litery. Prawdopodobnie intencją skarżącego kasacyjnie było podniesienie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a.
Zasadnicze znaczenie dla oceny skuteczności tego zarzutu ma okoliczność, że podnosząc zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. i art. 145 par. 1 ust a) oraz c) P.p.s.a., nie wskazano na czym polegało naruszenie tych przepisów i jaki wpływ to naruszenie miało na wynik postępowania. Nie wskazano tego również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Merytoryczna ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zasadności tak sformułowanego zarzutu nie jest możliwa. Wymagałoby to bowiem w istocie sformułowania przez Naczelny Sąd Administracyjny, w zastępstwie skarżącego kasacyjnie, zarzutu skargi kasacyjnej odpowiadającego wymogom wskazanym w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., co jest niedopuszczalne.
Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. również nie zostało w skardze kasacyjnej wskazane na czym polega naruszenie tych przepisów. Nie sposób uznać za takie stwierdzenie, że nastąpiło to poprzez "uznanie że sprawa nie jest należycie wyjaśniona i wymaga dodatkowego postępowania dowodowego". Przepisy te nie mają żadnego związku z obowiązkiem organu administracji dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Kwestie te regulowane są art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Natomiast z art. 151 P.p.s.a. wynika, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepis ten ma charakter swoistej "instrukcji" dla Sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten może być więc naruszony tylko wówczas, gdy Sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę lub gdy Sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji nie było podstaw do zastosowania art. 151 P.p.s.a. Z kolei art. 28 K.p.a. stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przedmiotowej sprawie prawidłowość ustalenia kręgu stron postępowania nie była kwestionowana w postępowaniu przed Sądem I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypowiadał się w swoim orzeczeniu, co do prawidłowości zastosowania art. 28 K.p.a.
Odnośnie do trzeciego z podniesionych zarzutów również w tym przypadku nie wskazano na czym polegać miało naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wymienionych w tym zarzucie przepisów prawa materialnego. Ocena zasadności tak postawionego zarzutu jest tym samym niemożliwa.
Realizacja obiektu budowlanego na podstawie zgłoszenia oznacza, że inwestorowi nie można postawić zarzutu samowoli budowlanej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie oznacza to jednak, że organy administracji nie mogą prowadzić w stosunku do zrealizowanego na podstawie zgłoszenia obiektu budowlanego postępowania naprawczego, jeśli obiekt taki narusza przepisy techniczno-budowlane lub zrealizowany został niezgodnie z zasadami wiedzy technicznej (art. 50 ust. 1 pkt 2 oraz pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - Dz. U. z 2016 r., poz. 290 j.t.). Tym samym stanowisko Sądu I instancji, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego powinien ustalić, czy zrealizowany przez skarżącego kasacyjnie obiekt spełnia wymogi wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 j.t.) uznać należy za prawidłowe.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło