II SA/Lu 386/14

WyrokWSA w Lublinie2014-06-18

Skład orzekający: Witold Falczyński, Jacek Czaja, Maria Wieczorek-Zalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja spółki energetycznej odmawiająca udostępnienia kserokopii decyzji administracyjnych stanowiących podstawę budowy infrastruktury elektroenergetycznej, powołująca się na tajemnicę przedsiębiorstwa i fakt, że wnioskodawcy dochodzą roszczeń cywilnoprawnych, została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej?
Ratio decidendi
Spółka energetyczna, jako przedsiębiorstwo wykonujące zadania publiczne w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej. Żądane decyzje administracyjne stanowią informację publiczną, a argumentacja o tajemnicy przedsiębiorstwa lub dochodzeniu roszczeń cywilnoprawnych nie wyłącza obowiązku udostępnienia. Odmowa udostępnienia tych informacji stanowi naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy zwrócili się do spółki energetycznej o udostępnienie kserokopii decyzji administracyjnych stanowiących podstawę budowy infrastruktury elektroenergetycznej na ich działce. Spółka odmówiła, powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa oraz fakt, że wnioskodawcy dochodzą roszczeń cywilnoprawnych i że dostęp do akt reguluje Kodeks postępowania administracyjnego. Po utrzymaniu decyzji w mocy w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskodawcy wnieśli skargę do WSA. Spółka wniosła o odrzucenie lub oddalenie skargi, podtrzymując swoje argumenty i dodając, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i zasądzono od Spółki Akcyjnej na rzecz M. N. i L. N. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. N. i L. N. na decyzję Spółki Akcyjnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Spółki Akcyjnej na rzecz M. N. i L. N. 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. We wniosku z dnia 24 lutego 2014 r. M. i L. małż. N. zwrócili się w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej do P. D. S.A. z siedzibą w L. o udostępnienie kserokopii wszelkich decyzji stanowiących podstawę do budowy, przebudowy lub remontu infrastruktury elektroenergetycznej, wchodzącej w skład przedsiębiorstwa Spółki, a znajdujących się na należącej do wnioskodawców działce nr ewid. 37 w miejscowości K., dla której Sąd Rejonowy w B. P. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Decyzją z dnia [...], nr [...], Spółka odmówiła udostępnienia wnioskowanej informacji. Uzasadniając to stanowisko Spółka wskazała, że żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, która jest z mocy art. 5 ust 2, oraz art. 2 ust 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłączona od obowiązku udostępnienia. Spółka podkreśliła, iż podejmowała określone czynności wewnętrzne oraz organizacyjne w celu ochrony przedmiotowych dokumentów przed udostępnianiem osobom trzecim. W tym celu są one przechowywane w archiwach Spółki, z ograniczonym do nich dostępem wąskiego grona uprawnionych pracowników Spółki. Objęcie żądanych dokumentów tajemnicą przedsiębiorstwa wynika ponadto z faktu, iż materiały te dotyczą sieci elektroenergetycznej, w przedmiocie której realizowane są zadania przedsiębiorstwa w zakresie funkcjonowania sytemu elektroenergetycznego i bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej o istotnym znaczeniu dla wykonywania zadań operatora sytemu dystrybucyjnego. Tajemnica wynika również z uwagi na ich znaczenie dla prawidłowości funkcjonowania sieci dla całego kraju, co potwierdza fakt, że Spółka objęta jest (cz. II Załącznika, pod poz. 1) treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo- obronnym (Dz. U. Nr 198, poz. 1314 ze zm.). Ponadto, jak podkreśliła Spółka, wniosek dotyczył wydania kopii decyzji administracyjnych, a więc aktów podlegających udostępnieniu w trybie określonym kodeksem postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 73 k.p.a., przez właściwy organ administracji publicznej stronie danego postępowania administracyjnego. Skoro bowiem dostęp do akt postępowania administracyjnego regulują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, to w tym zakresie z mocy art. 2 ust 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłączone jest stosowanie przepisów tej ostatniej ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. i L. małż. N. podnieśli, że tajemnicą przedsiębiorstwa nie mogą być objęte informacje powszechnie znane lub takie, o których treści zainteresowany może się legalnie dowiedzieć. Decyzją z dnia [...], nr [...] P. D. S.A. utrzymała w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu swej decyzji Spółka stwierdziła, iż nie podziela stanowiska wnioskodawców, albowiem to Spółka, jako podmiot realizujący zadania operatora sytemu dystrybucji energii elektrycznej, decyduje samodzielnie o tym, co stanowi jej tajemnicę. Spółka jest podmiotem prawa handlowego, prowadzącym działalność gospodarczą, ma więc prawo i obowiązek zabezpieczać własne interesy majątkowe i gospodarcze. Jednocześnie Spółka nie jest uprawniona dostarczać przedsądownie materiałów dowodowych stronie, która przygotowuje wobec niej roszczenia. Wbrew okolicznościom podanym przez wnioskodawców, informacje te nie są powszechnie znane i możliwe jest ich pozyskanie, gdyby bowiem tak było, to strony nie występowałyby o udzielenie tych informacji do przedsiębiorstwa energetycznego. W ocenie Spółki tajemnicą przedsiębiorstwa objęte są w szczególności żądane przez wnioskodawców dokumenty, które z tego względu są przechowywane w zorganizowanych archiwach wewnętrznych z ograniczonym dostępem, jako materiały wydzielone z dokumentacji eksploatacyjnej. Za uznaniem tychże dokumentów za podlegające szczególnej ochronie przewidzianej dla informacji stanowiących przedmiot tajemnicy przedsiębiorstwa przemawiają także względy wynikające z konieczności ochrony własnych obiektów, bezpieczeństwa państwa, nieujawniania danych dokumentów osobom trzecim oraz ochrony przed roszczeniami majątkowymi. Nadto, jak stwierdziła Spółka, udostępnienie materiałów dotyczących budowy sieci elektroenergetycznej osobom trzecim, bez wpływu Spółki na ich dalszy los i byt w rękach osób postronnych, w tym poza kontrolą właściwych organów państwowych czy sądu, jest nie do zaakceptowania z punktu bezpieczeństwa funkcjonowania przedsiębiorstwa energetycznego realizującego istotne zadania. M. i L. małż. N. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję ostateczną Spółki, domagając się jej uchylenia oraz nakazania Spółce udostępniania wnioskowanej informacji, a nadto zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymali stanowisko wyrażone w skierowanym uprzednio do Spółki wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę P. D. S.A. wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi . Spółka podtrzymała argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo wskazała, że w świetle art. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, żądane przez skarżących informacje nie stanowią informacji publicznej. Ponadto Spółka nie jest podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznej, gdyż prowadzona przez nią działalność ma charakter cywilnoprawny. Wykonywane przez Spółkę zadania operatora systemu dystrybucyjnego, pomimo, iż podlegają nadzorowi Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, nie stanowią zadań publicznych. Nadto autor odpowiedzi na skargę podniósł, że żądane przez skarżących dokumenty wiążą się z dochodzeniem przez nich od Spółki roszczeń cywilnoprawnych, a takie działanie świadczy o indywidualnym, prywatnym interesie skarżących, nie mającym nic wspólnego z informacją publiczną. Skarżący faktycznie chcą bowiem – w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej – uzyskać dowody potwierdzające zasadność tychże roszczeń. W tym zakresie nie mają więc zastosowania przepisy wspomnianej ustawy, lecz Kodeksu postępowania cywilnego. W ocenie Spółki, nawet, gdyby uznać, że żądane informacje mają charakter informacji publicznej, a sama Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji, to brak byłoby podstaw do uwzględnienia skargi. Niedopuszczalne jest bowiem stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznej, osiągalne są w innym trybie lub też są w posiadaniu organu, który je wytworzył. Nadto Spółka nie jest objęta wykazem jednostek prowadzących Biuletyn Informacji Publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Należy przy tym podkreślić, że Sąd uwzględnił skargę również z przyczyn w niej niepodniesionych, a które miał obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Na wstępie należy podnieść, że wbrew argumentom P. D. S.A. zawartym w odpowiedzi na skargę, skarga M. i L. małż. N. jest dopuszczalna. Skarżący wyczerpali bowiem środki prawne służące im w postępowaniu prowadzonym przez Spółkę w niniejszej sprawie. Po doręczeniu im decyzji Spółki z dnia [...], nr [...], odmawiającej udostępnienia im wnioskowanej informacji, złożyli oni w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), dalej jako "u.d.i.p.". Skarga zaś została złożona na decyzję Spółki z dnia [...], nr [...], wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi w pierwszej kolejności należy zauważyć, że stanowisko Spółki zawarte w odpowiedzi na skargę oraz wyrażone w zaskarżonej decyzji jest wewnętrznie sprzeczne. Gdyby bowiem przyjąć, jak utrzymuje Spółka, iż nie jest ona podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej oraz, że żądane przez skarżących informacje nie stanowią informacji publicznej, to oznaczałoby to, że bezzasadnym było wydanie przez nią – na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 i art. 5 ust. 2 u.d.i.p. – decyzji z dnia [...] odmawiającej udostępnienia skarżącym wnioskowanej informacji, jak i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...]. Decyzje takie podejmowane są przeto jedynie przez podmioty obowiązane do udostępniania informacji publicznych w sytuacji, gdy skierowany do takiego podmiotu wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, lecz nie może być pozytywnie załatwiony ze względu na wystąpienie przewidzianej w ustawie przeszkody w udostępnieniu informacji. Mając jednak na uwadze treść stanowiska Spółki zawartego w odpowiedzi na skargę, w pierwszej kolejności koniecznym jest dokonanie oceny, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem ustalenie, czy podmiot, do którego zwrócili się skarżący był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, czy żądana przez skarżących informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., pozwali na dokonanie dalszej oceny legalności zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Na tle powyższego przepisu w orzecznictwie przyjmuje się, że podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznych są nie tylko szeroko pojęte władze publiczne, ale także inne podmioty wykonujące zadania publiczne (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1918/07, Lex nr 505424). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 851/10, Lex nr 737513), iż zakres terminu "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu terminu "zadania władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyraźne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne", użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Zdaniem Sądu, wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. (sygn. akt P 24/05 – OTK-A 2006/7/87) stwierdził, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa. Zatem obowiązkiem władzy publicznej jest dbanie o bezpieczeństwo energetyczne kraju. Obowiązek ten realizowany jest przez organy administracji publicznej jak i przez inne podmioty. Do tych ostatnich należą przedsiębiorstwa energetyczne. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są zatem "zadaniami publicznymi". Wymienione w art. 9c ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059) obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego oraz działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczą zatem spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Zawsze więc, gdy przedsiębiorstwo energetyczne wypełnia zadania operatora systemu dystrybucyjnego, wymienione w art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, realizuje ono zadania publiczne (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2013 r., II SAB/Kr 21/13, publ. CBOSA). Podkreślić wypada, że pogląd, iż przedsiębiorstwo energetyczne, w związku z prowadzoną dystrybucją energii elektrycznej oraz innymi zadaniami publicznymi przezeń wykonywanymi, jest zobowiązane do przekazywania określonych informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, jest powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. powołany wyżej wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10; a także orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych, np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt II SAB/Kr 112/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 390/12; postanowienie WSA w Warszawie z 16 listopada 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 268/10; postanowienie WSA w Szczecinie z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Sz 49/12 - publ. CBOSA). Wobec powyższych rozważań Spółkę P. D. S.A. w L., będącą przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją energii elektrycznej, zaliczyć należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Bez wpływu na tę ocenę pozostaje powołana przez Spółkę okoliczność, jakoby nie była ona objęta wykazem podmiotów prowadzących Biuletyn Informacji Publicznej. Okoliczność ta nie przesądza bowiem o niepodleganiu przez Spółkę regulacji art. 4 ust. 1 u.d.i.p Dokonując w dalszej kolejności oceny aspektu przedmiotowego niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że żądane przez skarżących informacje mają charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Informacją taką jest w szczególności informacja o danych publicznych, w tym "treść i postać dokumentów urzędowych", a zwłaszcza "treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć" (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 1 u.d.i.p). Przedmiotem żądania skarżących wyrażonego w ich wniosku z dnia 24 lutego 2014 r. było udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji organów administracji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działce nr ewid. 37 w miejscowości Konstantynów (k. 8 akt sąd.). Skarżący domagali się zatem niewątpliwie udostępnienia im "treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć", o jakich mowa w powołanym przepisie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 1 u.d.i.p. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, iż dokumenty urzędowe, w tym decyzje administracyjne, stanowiące podstawę do lokalizacji i budowy przez przedsiębiorstwo sieci energetycznej na nieruchomościach innych podmiotów, ze swej istoty stanowią przedmiot informacji publicznej, a zatem przepisy u.d.i.p. gwarantują do nich dostęp (por. wyroki WSA w Krakowie: z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 184/12 oraz z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 212/12, publ. CBOSA: wyroki WSA w Poznaniu: z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 545/07, Lex nr 516697 oraz z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 652/07, Lex nr 460751). Sąd nie podziela zawartej w odpowiedzi na skargę argumentacji Spółki, iż zawarte we wniosku z dnia 24 lutego 2014 r. żądanie udostępnienia wskazanych dokumentów nie może być oceniane w oparciu o przepisy u.d.i.p., albowiem dokumenty te wiążą się z dochodzeniem przez skarżących od Spółki roszczeń cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo dostępu do informacji publicznej ma zatem konstrukcję publicznego prawa podmiotowego. Prawu temu odpowiada obowiązek udzielania obywatelom informacji publicznej przez podmioty wskazane w ustawie, do których, jak wskazano wyżej, należy P. D. S.A. Przepis art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wyznacza granice dopuszczalnej ingerencji w zakres omawianego prawa wskazując, iż ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach wartości, jakimi są: ochrona wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochrona porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa. Ograniczenia dostępności informacji publicznej i kryteria ważenia kolidujących ze sobą wartości podlegają ocenie z punktu widzenia zasady proporcjonalności określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Ograniczając pewną sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi czynić to w sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczane (prawo do informacji publicznej). Wskazana regulacja winna także być adekwatna do celu, jaki temu ograniczeniu przyświeca (np. ochrona prywatności), który to cel musi być również kwalifikowany w kategoriach wartości konstytucyjnej (interes jednostki, interes Państwa). Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2012 r., I OSK 2022/12, niepubl., dostępny w CBOSA). Przyjęcie, jak tego domaga się P. D. S.A., że decyzje stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa energetycznego "tracą" charakter informacji publicznej w przypadku, gdy ich udzielenia domaga się osoba fizyczna pozostająca w sporze cywilnoprawnym z tym przedsiębiorstwem, jest nie tylko sprzeczne z duchem regulacji ustawowych i konstytucyjnych dotyczących dostępu do informacji publicznej, ale nadto byłoby nielogiczne. Ocena, czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. nie może być odmienna w zależności od tego, jaki wnioskodawca ubiegać się będzie o jej udostępnienie. Rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej właściwy podmiot nie jest zresztą upoważniony do badania interesu prawnego ani nawet faktycznego wnioskodawcy (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Jeżeli zatem konkretny dokument ma charakter informacji publicznej, to nie może być on tej cechy pozbawiony wówczas, gdy jego udostępnienie, zdaniem przedsiębiorstwa, mogłoby mieć negatywne konsekwencje dla tego podmiotu w ewentualnym przyszłym procesie cywilnym. Odmienna wykładnia powołanych wyżej przepisów naruszałaby istotę prawa podmiotowego do informacji publicznej, a także godziłaby w zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Rozstrzygając tę kwestię Sąd miał również na względzie, iż jego rolą jest dokonanie wyboru takiego kierunku wykładni, który w sposób możliwie najpełniejszy będzie uwzględniał normy, zasady i wartości konstytucyjne. Jeżeli sąd dojdzie do przekonania, że każdy z wykluczających się wariantów interpretacyjnych służy ochronie określonych wartości konstytucyjnych, to zadaniem sądu jest dokonanie – przy wykorzystaniu zasady proporcjonalności – odpowiedniego wyważenia wchodzących w grę wartości i udzielenie pierwszeństwa jednej z nich (por. uchwała NSA z dnia 13 listopada 2012 r., II OPS 2/12, ONSAiWSA 2013, nr 2, poz. 23). W niniejszej sprawie Sąd nie podziela wyrażonego w zaskarżonej decyzji stanowiska, jakoby żądane przez skarżących informacje nie mogły zostać udostępnione, gdyż obejmowały one informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa. Należy wyjaśnić, że prawo do dostępu do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. W szczególności prawo to ograniczone jest ze względu na ochronę "tajemnicy przedsiębiorcy" (art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p.). Pojęcie "tajemnicy przedsiębiorcy" nie zostało zdefiniowane na gruncie przepisów u.d.i.p. Definicję legalną zbliżonego terminu "tajemnicy przedsiębiorstwa" zawierają natomiast przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, która w art. 11 ust. 4 stanowi, że oznacza ono "nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności". Tajemnice te podlegają ochronie w zakresie, w jakim ich ujawnienie mogłoby zagrażać lub naruszać interes indywidualnego przedsiębiorcy (art. 11 ust. 1 powyższej ustawy). W doktrynie podnosi się, że wskazane pojęcia w istocie stanowią synonimy, a zatem dokonując wykładni zawartego w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. terminu "tajemnica przedsiębiorcy" należy posiłkowo odwołać się do rozumienia "tajemnicy przedsiębiorstwa" na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 78). W ocenie Sądu, z uwagi na przedmiot informacji, których udostępnienia domagali się skarżący, nie można uznać, by informacje te miały charakter poufny, uzasadniający ich ochronę na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jako objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Przede wszystkim nie budzi wątpliwości Sądu, że co do zasady decyzje organów administracyjnych wydawane w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej nie podlegają ze swej istoty utajnieniu (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1482/13, dostępny w CBOSA). Nie można przy tym mówić, by decyzje administracyjne dotyczące robót budowlanych zrealizowanych bądź mających zostać zrealizowanymi na określonej nieruchomości (bo takich decyzji udostępnienia domagają się skarżący), podlegać winny szczególnej ochronie polegającej na uniemożliwieniu ujawnienia ich treści właścicielom tejże nieruchomości. Taka interpretacja przepisów u.d.i.p. prowadziłaby do nadmiernego ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, albowiem skutkowałaby ona ingerencją w istotę tego prawa, a więc naruszałaby regułę określoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w odpowiedzi na skargę, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów u.d.i.p wówczas, gdy żądane informacje osiągalne są w innym trybie, lub też są w posiadaniu organu, który je wytworzył, podnieść należy, że nie zostało wykazane, by skarżący byli stroną ewentualnych postępowań w sprawie lokalizacji budowy linii energetycznych na wskazanej przez nich działce, co umożliwiałoby im taki dostęp na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. Co więcej, z okoliczności sprawy wynika, że sprawy te mogły się toczyć przed kilkudziesięciu laty, kiedy tytuł prawny do tej działki z dużą dozą prawdopodobieństwa przysługiwał innym osobom i to one były stronami postępowań, zaś tak znaczny upływ czasu i zaistniałe zmiany w funkcjonowaniu i strukturze organów administracji mogłyby stwarzać poważne trudności w ustaleniu organu, który jest obecnie w posiadaniu tych dokumentów. Wynik tych działań byłby więc wątpliwy (nawet gdyby wnioskodawcy mogli uzyskać dostęp w trybie cyt. art. 73 § 1 k.p.a.), co czyniłoby możliwość uzyskania przez nich informacji w innym trybie iluzoryczną i w sposób nieuzasadniony stawiało skarżących w gorszej sytuacji co do prawa uzyskania żądanej informacji publicznej od innych osób, którym tytuł własności do wskazanych działek nie przysługuje. Ewentualna zaś możliwość zwrócenia się przez skarżących o udostępnienie tych dokumentów do jakiegokolwiek innego podmiotu, również w trybie przepisów u.d.i.p., nie wyłącza uprawnienia do zwrócenia się z tym wnioskiem do Spółki, skoro jest ona podmiotem objętym regulacją tej ustawy. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy również stwierdzić, że jej uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Spółka wadliwie odniosła się do zarzutów skarżących podnoszonych w toku postępowania, albowiem nie uzasadniła wyczerpująco odmowy udzielenia wnioskowanej przez nich informacji publicznej. Uzupełnienie przez Spółkę w odpowiedzi na skargę argumentacji przemawiającej za odmową uwzględnienia wniosku skarżących z dnia 24 lutego 2014 r. (zresztą w sposób niezgodny z wykładnią przepisów prawa dokonaną przez Sąd w niniejszej sprawie), nie może sanować braków uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę Spółka uwzględni wszystkie przedstawione wyżej uwagi, a zwłaszcza dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów u.d.i.p.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło