II SA/Lu 386/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę. II SA/Lu 386/17 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania T. W. (dalej także: skarżąca) od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie usług opiekuńczych – utrzymało w mocy tę decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie uzasadnia przyznania stronie wnioskowanego przez nią świadczenia. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2015 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. zaliczył skarżącą do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe, co oznacza, że obecne schorzenia powodują u niej konieczność częściowej pomocy osób drugich. U wnioskodawczyni stwierdzono naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność częściowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych oraz niezdolność do pracy, ale schorzenie nie powoduje konieczności zapewnienia jej opieki i pomocy (pielęgnacji) w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym, zdaniem organu, strona nie wymaga całkowitej opieki w wykonywaniu higieny osobistej, przygotowywaniu i spożywaniu posiłków, poruszaniu się w domu, które to czynności mieszczą się w pojęciu usług opiekuńczych. Ostatnio dostarczone zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2016 r. stwierdza, że wskazana jest pomoc osób drugich w prowadzeniu gospodarstwa domowego, w tym obsługa kotła c.o. oraz zapewnienie kontaktu z otoczeniem. Nie ma w nim konkretnych informacji o stanie zdrowia skarżącej. Kwestia ustalenia właściwej dla stanu zdrowia pomocy w przedmiocie świadczenia usług opiekuńczych pozostawiona została uznaniu organu pomocy społecznej, który po ustaleniu sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy, mając na względzie ustalony w aktach sprawy stan faktyczny podejmuje stosowną decyzję. Organ stwierdził, że z ustaleń wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (pozostaje w separacji sądowej z mężem zamieszkującym w tym samym lokalu). W wywiadzie środowiskowym odnotowano, iż wnioskodawczyni sprawnie porusza się po mieszkaniu, trudno zauważyć ograniczenia w funkcjonowaniu, kontaktuje się z sąsiadami, w związku z czym brak jest wskazań co do potrzeby korzystania przez nią z usług opiekuńczych. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w tej decyzji, uznając, że organ pierwszej instancji odmawiając przyznania skarżącej żądanej pomocy, nie przekroczył przy tym granic uznania administracyjnego. Kolegium wskazało, że w sytuacji skarżącej nie może być zastosowany art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), a może mieć zastosowanie art. 50 ust. 2 tej ustawy, co jest pozostawione uznaniu organu administracji. W ocenie organu odwoławczego z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego jednoznacznie wynika, że stan zdrowia i codzienne potrzeby strony z niego wynikające, nie upoważniają do przyznania jej usług opiekuńczych. Odwołująca się zaznaczyła w wywiadzie, iż oczekuje przyznania usług opiekuńczych w wymiarze czterech godzin dziennie. Brak jest przesłanek do przychylenia się do wniosku odwołującej, na dzień dzisiejszy jest ona w stanie samodzielnie zaspokoić swoje codzienne potrzeby. Jeśli zaś zdarzyłoby się, że chwilowo nie byłaby w stanie wykonać jakiejś czynności, to w sporadycznych przypadkach może jej udzielić pomocy mąż. Mąż winien też udzielać pomocy w paleniu w piecu c.o. też z tego powodu, że ogrzewa on również części lokalu, które zajmuje i te z których wspólnie z żoną korzysta. Zdaniem Kolegium, skarżąca może oczekiwać również pomocy od niezamieszkującego wspólnie, pełnoletniego syna. Osoba ta, jak wskazał organ, ma obowiązek pomagać rodzicom i pomoc ta może polegać przykładowo na zajęciu się osobiście matką lub z uwagi na zamieszkiwanie w większej odległości od miejsca zamieszkania matki – na udzieleniu rodzicom pomocy finansowej na opłacenie opiekunki, która będzie go wyręczać w tych czynnościach. Kolegium odnosząc się do zarzutów skarżącej stwierdziło, że zarzucanie organowi fałszu, w tym co do jej sytuacji mieszkaniowej oraz kłamstwa w protokole wywiadu środowiskowego z dnia [...] listopada 2016 r. jest niezasadne i gołosłowne. Kwestionowanie przez skarżącą celowości zamieszczania w przeprowadzanym wywiadzie środowiskowym spostrzeżeń pracowników socjalnych wynikających z obserwacji skarżącej, podczas wizyty w jej domu oraz w środowisku, jest sprzeczne z zasadami postępowania w sprawach o przyznanie pomocy, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, w tym z art. 106 ust. 4 tej ustawy. Skargę na powyższą decyzję wniosła T. W., zarzucając pracownikom organów obu instancji wieloletnie uporczywe działanie na jej szkodę, z narażeniem zdrowia i życia skarżącej oraz członków jej rodziny. Odnosząc się do uwag Kolegium o potencjalnej możliwości udzielenia skarżącej pomocy przez syna podniosła, że w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej syn nie jest jej rodziną, zaś pomoc finansowa jest dobrowolna i syn nie ma takiej możliwości, a ona nie wyraża zgody na taką pomoc syna. Stwierdziła, że mąż nie może zapewnić jej usług opiekuńczych, a na pewno nie jest obowiązany przygotowywać dla niej posiłków. W ocenie skarżącej organy administracji dopuściły się sfałszowania wywiadu środowiskowego oraz uniemożliwiły jej udział w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skargi nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że w rozpatrywanej sprawie mógł mieć zastosowanie jedynie przepis art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Stosując tę regulację prawną organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i zasadnie odmówiły przyznania skarżącej pomocy w formie usług opiekuńczych. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (ust. 3). Ustęp 4 tego przepisu zawiera zaś definicję specjalistycznych usług opiekuńczych, zgodnie z którą są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (ust. 5). Jak prawidłowo wskazały organu obu instancji w rozpatrywanej sprawie ze względu na fakt, że skarżąca zamieszkuje z mężem, z którym jest w separacji, ale nie jest rozwiedziona i który udziela jej pomocy i wsparcia w życiu codziennym i sprawach urzędowych oraz fakt, że skarżąca posiada syna, który zobowiązany jest do świadczeń alimentacyjnych wobec skarżącej, nie może być ona uznana za osobę samotną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić należy, że obowiązek w zakresie opieki istnieje również wtedy, gdy nie mieszka się wspólnie z osobą potrzebującą pomocy. Nie mogą zatem mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania przepisy art. 50 ust. 1 powołanej ustawy. Zauważyć należy, że analogiczne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 października 2015 r., zapadłym w sprawie o sygn. akt I OSK 570/14, dotyczącej skarżącej. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze ogrzewane centralnym ogrzewaniem, które dogrzewa również pokój męża, zamieszkującego w tym samym budynku, pozostającego z nią w separacji sądowej. Z ustaleń organu wynika, że wedle twierdzeń strony mąż udziela jej aktywnej pomocy w sprawach urzędowych, a w czynnościach domowych pomocy jej nie udziela. Wnioskodawczyni jest osobą przewlekle chorą, systematycznie przyjmuje lekarstwa, jest pod stałą opieką lekarską. Z obserwacji pracowników socjalnych dokonanych w trakcie wywiadu środowiskowego (przeprowadzonego w asyście funkcjonariusza Policji – z uwagi na wcześniejsze agresywne zachowanie się męża skarżącej) wynikało, że strona jest sprawna fizycznie, nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, nie są zauważalne poważne ograniczenia funkcjonalne, które mieszczą się w granicach normy wiekowej. Organ zwrócił przy tym uwagę, że skarżąca nie wyraziła zgody na podpisanie wywiadu. Zauważyć należy, że choć zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżąca znajduje się w stanie zdrowia uzasadniającym objęcie jej systemem środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie między innymi usług opiekuńczych, to przyznanie tych usług zgodnie z ustawą o pomocy społecznej zależy jednak od łącznego spełnienia przesłanek określonych w tym akcie prawnym – a więc ustalenia, że osoba "wymaga pomocy innych osób", a w tym zakresie "rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą [jej] takiej pomocy zapewnić". W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy administracji, których skarżąca w toku postępowania skutecznie nie podważyła, wskazują, że znajduje się ona w stanie zdrowia oraz sytuacji osobistej, które pozwalały organowi na przyjęcie, iż nie wymaga ona przyznania jej usług opiekuńczych. W trakcie wywiadu środowiskowego odnotowano, że skarżąca "sprawnie porusza się w mieszkaniu i trudno zauważyć ograniczenia w jej funkcjonowaniu". Zdaniem Sądu, stwierdzeń tych nie należy postrzegać, jak to sugeruje skarżąca – jako próby podważenia wniosków płynących ze wskazania zdrowotnego zawartego w punkcie 6 orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2015 r. Spostrzeżenia pracowników socjalnych, odnotowane w trakcie wywiadu środowiskowego, stanowią materiał pozwalający na dokonanie oceny sytuacji strony, między innymi co do tego, w jakim zakresie skarżąca wymaga pomocy w codziennych sprawach. Niewątpliwie zasadnie stwierdziło Kolegium, że spostrzeżenia te mają istotne znaczenie w kontekście konieczności rozważenia, czy zachodzi druga przesłanka z art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a więc, czy skarżąca ma zapewnioną w wystarczającym zakresie – w odniesieniu do jej aktualnego stanu zdrowia i zdolności funkcjonowania – opiekę męża lub innej osoby z rodziny. Zauważyć przy tym należy, że podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 maja 2015 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 2741/14, w której Sąd ten rozpoznawał skargę kasacyjną T. W. od wyroku WSA w Lublinie z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1101/12, wydanego w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych. Za niezasadny należy przy tym uznać zarzut skarżącej, co do naruszenia przepisów prawa, wskutek przyjęcia przez organy, że skarżąca nie jest osobą samotną. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej, osoba samotna oznacza "osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych ani zstępnych". Skarżąca twierdzi, że spełnia przesłanki zawarte w tej definicji. Wskazuje, że jest z mężem Z. W. w separacji (prawnej) orzeczonej zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, a z art. 614 § 1 i 3 tego Kodeksu wynika, że "orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej". Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 15 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2741/14, wyjaśnił, że "przyjmując bezrefleksyjnie językową wykładnię art. 6 pkt 9 u.p.s. w kontekście art. 614 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego prima facie może rzeczywiście nasuwać się wniosek, że małżonek pozostający w separacji spełnia wymogi osoby samotnej (jest jakoby osobą rozwiedzioną). Taka wykładnia byłaby jednak zbyt uproszczona i niewłaściwa w kontekście celów ustawy o pomocy społecznej. Trzeba pamiętać, że ustawa o pomocy społecznej zawiera regulacje ze sfery prawa administracyjnego (nie rodzinnego, cywilnego), a ponadto służy specyficznym celom z zakresu zadań Państwa dotyczących pomocy społecznej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarcie w art. 6 pkt 9 u.p.s. warunku, że osoba nie pozostaje <>, należy odczytywać w ten sposób, iż osoba ta nie posiada małżonka, który może udzielić jej pomocy, chociażby na zasadzie określonej w art. 614 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten miał bowiem za cel wyodrębnienie określonej grupy osób samotnych, a więc osób które znajdują się w sytuacji, w której nie mogą oczekiwać pomocy bliskich. Art. 6 pkt 9 u.p.s. jest zatem przepisem szczególnym w rozumieniu art. 614 § 1 Kodeksu (<>)". Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 2062/16, w której Sąd ten rozpoznawał skargę kasacyjną T. W. od wyroku WSA w Lublinie z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 957/15, wydanego w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych. Nie budzi wątpliwości Sądu, że pomocy skarżącej udziela między innymi jej mąż, co pozwala uznać, iż uzyskuje ona pomoc rodziny w rozumieniu art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ocenę taką uzasadnia, zdaniem Sądu, całość materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. W szczególności wskazać trzeba, że palenie w piecu w sezonie grzewczym nie powinno być tylko obowiązkiem skarżącej, gdyż nie jest ona jedyną osobą korzystającą z ciepła z kotła c.o., który ogrzewa także pomieszczenie jej męża. Sądowi wiadome jest nadto z urzędu, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...], zaliczono męża skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, niemniej nie wyklucza to uznania go za osobę, która może skarżącej zapewnić pomoc w niezbędnym zakresie w rozumieniu art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (analogicznie wypowiedział się NSA w przywołanych wyżej wyrokach z dnia 15 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2741/14 oraz z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2062/16). Wskazać również należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej, dokonana przez Kolegium ocena zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] czerwca 2016 r., nie przekracza granic zasady swobodnej oceny dowodów. Z zaświadczenia tego, wystawionego przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej, wynika, że jest "wskazana codzienna pomoc osób drugich w zaspokajaniu potrzeb życiowych jak: prowadzenie gospodarstwa domowego - przygotowanie posiłków, pranie, sprzątanie, inne czynności gospodarcze w tym obsługa kotła c.o. (sezon grzewczy) oraz zapewnienie kontaktu z otoczeniem. Zaświadczenie dotyczy orzeczenia Zespołu ds. niepełnosprawności w L. z dn. [...].12.2015 p. III na stałe, wymiar 4 godz./dobę na stałe". Podkreślenia wymaga, że przepis art. 50 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Trafnie podniosło Kolegium, analizując treść wskazanego zaświadczenia, wydanego przez lekarza – na prośbę skarżącej, iż w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym treści orzeczenia z dnia [...] grudnia 2015 r. o stopniu niepełnosprawności oraz niebudzących wątpliwości ustaleń pracowników socjalnych, co do sprawności ruchowej skarżącej, zdziwienie może budzić wskazanie przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej na konieczność udzielania skarżącej pomocy przy sporządzaniu posiłków, praniu, sprzątaniu, innych czynnościach gospodarczych, w tym obsługa kotła c.o. (w sezonie grzewczym) oraz zapewnienie kontaktu z otoczeniem. Po pierwsze bowiem lekarz ten nie uzasadnił swojego stanowiska w tym zakresie, powołując się na dokumentację lekarską bądź na inne okoliczności przesądzające jednoznacznie, iż stan zdrowia skarżącej uległ na tyle istotnemu pogorszeniu, że nieadekwatne do oceny stanu zdrowia skarżącej stały się wskazania zawarte w ostatecznym orzeczeniu wyspecjalizowanego organu kolegialnego powołanego do oceny stopnia niepełnosprawności. Po drugie w treści tego zaświadczenia lekarz nie odniósł się w żaden sposób do niekwestionowanej w świetle ustaleń pracowników organu pierwszej instancji okoliczności, że skarżąca nie jest ani osobą obłożnie chorą, ani ograniczoną ruchowo w sposób dyskwalifikujący wykonywanie codziennych czynności, zaś jej stan zdrowia pozwala na samodzielne zaopatrzenie się w podstawowe produkty żywnościowe, leki, przygotowywanie posiłków, na skorzystanie z pomocy medycznej. Ponownie należy podkreślić, że w dniu [...] grudnia 2015 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. zaliczył skarżącą do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe, uznając, że obecne schorzenia powodują u skarżącej konieczność częściowej pomocy osób drugich. U skarżącej stwierdzono naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność częściowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych, ale schorzenie nie powoduje konieczności zapewnienia jej opieki i pomocy (pielęgnacji) w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W pkt 7 orzeczenia zawierającym wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - stwierdzono, że jej nie wymaga. Zasadnie przy tym Kolegium wskazało, co może być pomocne w ocenie omawianego zaświadczenia lekarskiego, w kontekście ustalonego przez organ stanu faktycznego, że w wyniku odwołania złożonego przez skarżącą od poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności orzeczonego do [...] listopada 2015 r., w uzasadnieniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2013 r. wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. utrzymującego w mocy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w L. wskazano wyraźnie, że zaskarżone orzeczenie "wydane zostało zgodnie z ustalonym stanem faktycznym oraz dokumentacją medyczną i na tej podstawie prawidłowo zaliczono Panią T. W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] listopada 2015 r. Przytoczone w odwołaniu argumenty w świetle załączonej do sprawy dokumentacji medycznej nie dają podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia. W szczególności brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia w punkcie 7 wskazań, dotyczącym konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Punkt 7 wskazań orzeczenia odnosi się wyłącznie do osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, u których schorzenie powoduje konieczność stałej opieki i pomocy (pielęgnacji) osób drugich w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, czyli osób wymagających całkowitej opieki w wykonywaniu higieny osobistej, przygotowywaniu i spożywaniu posiłków, poruszaniu się w domu i poza nim. Natomiast w niniejszej sprawie ustalono, że schorzenia obecne u orzekanej osoby powodują konieczność jedynie częściowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych, co kwalifikuje do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności". Zdaniem Sądu, nie nosi zatem znamion dowolności stanowisko organu odwoławczego, co do tego, że skarżąca, będąca osobą zaliczoną do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, przy ustalonej w sprawie sprawności ruchowej, w istocie nie wymaga udzielenia usług opiekuńczych, albowiem – co wynika dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym z treści wywiadu środowiskowego – jest ona w stanie samodzielnie funkcjonować. Poza sporem jest natomiast, że skarżąca nie jest osobą zdolną do wykonywania pracy, w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.), zgodnie z którym "do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych". Należy stwierdzić przy tym, że Sąd podziela stanowisko Kolegium, iż skarżąca może i powinna oczekiwać pomocy również od niezamieszkującego z nią wspólnie, pełnoletniego syna, na co wskazał również Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej orzeczeniach dotyczących skarżącej. Niewątpliwie, z mocy obowiązku alimentacyjnego spoczywającego na tej osobie w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zobowiązana jest ona do udzielania wsparcia znajdującym się w niedostatku rodzicom i istotnie, jak wskazało Kolegium, pomoc ta może polegać nie tylko na osobistej pieczy nad rodzicami, ale także, mając na względzie zamieszkiwanie w większej odległości od miejsca zamieszkania rodziców, może wyrażać się jednocześnie w udzielaniu rodzicom wsparcia finansowego służącego choćby poniesieniu kosztów opłacenia osoby, która będzie wyręczać syna skarżącej w tych czynnościach. W kwestii tej trzeba mieć na względzie, iż, jak podniesiono wyżej, pomoc społeczna ma charakter jedynie subsydiarny, to jest uzupełniający w stosunku do obowiązku samodzielnego rozwiązywania przez osoby i rodziny własnych problemów życiowych. Pomoc ta nie służy wyręczaniu podmiotów ubiegających się o jej udzielenie z obowiązku własnej aktywności, a ma na celu wspomaganie ich we własnych działaniach zmierzających do zapewnienia im życia w godnych warunkach. W ocenie Sądu organy administracji orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania skarżącej wnioskowanego przez nią świadczenia. Trzeba przy tym zauważyć, że skarżąca posiada stały dochód w postaci emerytury, której wysokość przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zasadach ogólnych. Pomimo tego skarżąca objęta jest od lat systematyczną pomocą udzielaną ze środków Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Sądowi wiadome jest z urzędu, że skarżąca jedynie w okresie od [...] stycznia 2003 r. do [...] września 2015 r. otrzymała różnorodne świadczenia z pomocy społecznej, których łączna wartość wyniosła [...] złotych. Ponadto, jak wynika z akt rozstrzyganej sprawy oraz akt sprawy o sygn. akt II SA/Lu 785/17, również w dacie orzekania przez organy obu instancji skarżąca nie pozostawała bez pomocy ze środków Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], albowiem przyznano jej: - świadczenie pieniężne na zakup żywności w kwocie [...]zł miesięcznie w okresie od [...] stycznia 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. (decyzją SKO w L. z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...]), - specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup opału (decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2016 r., znak: [...]), przy tym identyczne świadczenie otrzymał także mąż skarżącej, - pomoc rzeczową w postaci węgla o wartości [...] zł z dowozem do miejsca zamieszkania (decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...]), przy tym takie samo świadczenie otrzymał mąż skarżącej korzystający z tego samego pieca c.o., - pomoc w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości [...] zł miesięcznie od [...] stycznia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. (decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...]). Nie można zatem podzielić podnoszonych w toku postępowania administracyjnego zarzutów skarżącej, iż działania organów powodują zagrożenie jej zdrowia i życia. Jakkolwiek skarżąca nie uzyskała w rozpoznawanej sprawie usług opiekuńczych, to, jak wskazano wyżej, nie jest ona pozbawiona pomocy. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisu art. 10 K.p.a., wskazać należy, iż warunkiem koniecznym uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, iż takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 i 81 K.p.a., poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Skarżąca, będąc jedyną stroną postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie korzystała z możliwości udziału w sprawie, składając w toku postępowania pisma procesowe na poparcie swych twierdzeń. Skarżąca nie wykazała w żaden sposób, by została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy też możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie wykazała ona w szczególności, by fakt niezawiadomienia jej przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwił jej możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu. Bezzasadne są także zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przez organy administracji innych przepisów postępowania. Wskazane przez skarżącą orzeczenia sądów administracyjnych zapadły w innych sprawach z udziałem skarżącej i jej męża i nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W szczególności podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej nie można uznać, że w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2012 r., II SA/Lu 365/12, wiążąco stwierdzono, iż mieści się w granicach uznania administracyjnego decyzja przyznająca skarżącej usługi opiekuńcze obejmujące pomoc przy paleniu w piecu c.o. z przynoszeniem opału, pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, przygotowanie posiłków oraz zakupy w wymiarze trzech godzin dziennie. Odnosząc się do powyższego wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej (dotyczącej innej sprawy administracyjnej aniżeli powołana sprawa II SA/Lu 365/12) nie można stwierdzić, by pogląd wyrażony w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 365/12, był wiążący na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Zdaniem Sądu, możliwość zastosowania art. 153 P.p.s.a. należy odrzucić z góry, albowiem przepis ten dotyczy związania oceną prawną i wskazaniami w obrębie danej, konkretnej sprawy (miał on zatem zastosowanie w obrębie postępowania objętego kontrolą dokonaną wyrokiem II SA/Lu 365/12). Ponownie należy więc podkreślić, iż stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie ustalony został prawidłowo przez organy administracji publicznej, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Ubocznie należy zwrócić również uwagę skarżącej, iż zawarte w skardze oraz w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji obraźliwe słownictwo, używane przez nią w stosunku do pracowników organów obu instancji, w ocenie Sądu, jest co najmniej niestosowne i z tego powodu w ogóle nie powinno być stosowane przez skarżącą, a już z pewnością nie powinno być używane przez nią w pismach kierowanych do Sądu ani w pismach adresowanych do organów administracji publicznej. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.