II SA/Lu 389/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. Ł. na uchwałę nr [...] Wójt Gminy z dnia [...] września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. terenów leśnych i zalesień postanawia: umorzyć postępowanie. D. Ł. (dalej jako: skarżący) w dniu 2 czerwca 2025 r. wniósł skargę na uchwałę nr [...] Wójt Gminy z dnia 6 września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. terenów leśnych i zalesień. W skardze wniósł o uchylenie uchwały w zakresie części działki oznaczonej nr [...], położonej w miejscowości R. D., obręb R. D. 0019, gmina B.. W odpowiedzi na skargę Gmina B. wniosła o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Organ wskazał, że Rada Gminy B. na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. uwzględniła skargę w całości i stwierdziła nieważność uchwały w zaskarżonej części - uchwałą Rady Gminy B. nr [...] z dnia 24 czerwca 2025 r. w sprawie stwierdzenia w części nieważności uchwały nr [...] Wójt Gminy z dnia 6 września 2005 r. w sprawie "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. terenów leśnych i zalesień". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn (niż wskazane pkt 1 i 2 tego przepisu) stało się bezprzedmiotowe. Na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Należy odnotować, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieją rozbieżności w zakresie oceny, czy ww. przepis, określający uprawnienie do tzw. autokontroli, może stanowić samoistną podstawę prawną do stwierdzenia nieważności uchwały podjętej przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela pogląd dopuszczający zastosowanie instytucji autokontroli do uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego, wyrażony m. in. w wyroku NSA z 18 listopada 2014 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2377/14 i postanowieniach WSA w Lublinie: m. in. z 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 278/18, z 5 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 15/25 – II SA/Lu 18/25, z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 753/19. Za przyjęciem stanowiska, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ma kompetencję, aby na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. uwzględnić skargę na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez stwierdzenie jej nieważności przemawiają następujące argumenty. Po pierwsze, przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. ma charakter ogólny, nie zawiera żadnych wyłączeń przedmiotowych lub podmiotowych. Należy więc przyjąć, że odnosi się do wszystkich działań lub bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., a zatem również do zaskarżonych uchwał rady gminy stanowiących akty prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Pogląd przeciwny prowadziłby do nieuzasadnionego wyłączenia możliwości zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. w przypadkach, gdy przedmiotem skargi jest uchwała rady gminy (analogicznie również rady powiatu, sejmiku województwa) będąca aktem prawa miejscowego, czy też inne uchwały lub akty, których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. Tak szerokiego wyłączenia zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. nie można natomiast wyprowadzać w drodze wykładni, lecz wymagałoby to wyraźnej regulacji ustawowej. Po drugie, ograniczeniem zastosowania przez organ art. 54 § 3 p.p.s.a. jest to, aby organ, uwzględniając skargę, działał "w zakresie swojej właściwości". Nie ulega wątpliwości, że rada gminy posiada kompetencje do podejmowania uchwał w sprawie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Skoro zatem rada gminy posiada zdolność prawną do władczego rozstrzygania w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jego uchwalenia, zmiany, uchylenia), to "w zakresie swojej właściwości" może również uwzględnić skargę na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzając jej nieważność na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Po trzecie, kompetencji do zastosowania trybu autokontroli poprzez stwierdzenie nieważności wydanego przez nią aktu prawa miejscowego zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie pozbawiają rady gminy przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.; dalej jako: u.s.g.) regulujące kompetencje organu nadzoru, obejmujące m. in. wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały rady gminy. Czym innym jest postępowanie nadzorcze prowadzone przez organ nadzoru na podstawie ustawy o samorządzie gminnym, a czym innym postępowanie sądowoadministracyjne wywołane skargą. Po wniesieniu skargi do sądu zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem również art. 54 § 3 p.p.s.a. Okoliczność, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym przyznają uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy wyłącznie organowi nadzoru, nie wyklucza możliwości stosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. w omawianym przypadku. Przyznanie w konkretnych okolicznościach określonemu podmiotowi uprawnienia do stwierdzenia nieważności uchwały, nie prowadzi bowiem do wniosku o tym, że w odmiennej sytuacji innemu podmiotowi taka kompetencja nie przysługuje. Uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwały organu nie musi wynikać wyłącznie z u.s.g., lecz może mieć źródło w innych ustawach. Należy zauważyć, że ustawa o samorządzie gminnym nie przewiduje również kompetencji sądu do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Sąd wydaje takie rozstrzygnięcie na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym brak odpowiednich regulacji w u.s.g. nie może prowadzić do konkluzji, że organ nie posiada omawianego uprawnienia. Zauważyć należy również, że przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. ma charakter kompetencyjny i daje organowi szczególne uprawnienie w ramach toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego do podjęcia rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę zgodnie z jej żądaniem – przy zastosowaniu rodzajów rozstrzygnięć podejmowanych przed sąd administracyjny w razie uwzględnienia skargi (art. 145 - 150 p.p.s.a.). Uprawnienie organu do działania w ramach autokontroli w zakresie wyboru form i rodzaju rozstrzygnięcia sprawy jest powiązane z treścią żądania skargi oraz z przedmiotem zaskarżenia. Po czwarte, w przypadku zastosowania przez radę gminy trybu autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. nie mają zastosowania przepisy dotyczącego przeprowadzenia przez radę gminy procedury planistycznej jak w przypadku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi na zupełnie inny charakter uchwały podejmowanej w trybie autokontroli (stwierdzenie nieważności uchwały) niecelowe i niemożliwe praktycznie jest przeprowadzanie procedury służącej właściwemu podjęciu rozstrzygnięć planistycznych dotyczących przeznaczenia konkretnych terenów. Po piąte, uchwała rady gminy wydana w trybie autokontroli będzie podlegała kontroli sądu administracyjnego na zasadach ogólnych. Zapewniona jest zatem weryfikacja zgodności z prawem skorzystania przez organ z kompetencji autokontrolnych. Mając powyższe na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowe wszczęte przez skarżącego poprzez wniesienie skargi na uchwałę z 2005 r. stało się bezprzedmiotowe wobec uwzględnienia przez właściwą radę gminy wniesionej skargi w całości i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. W efekcie przedmiot kontroli sądowej został usunięty z systemu prawnego z mocą ex tunc, tożsamą ze skutkami wyroku sądu administracyjnego. Czyni to postępowanie sądowe w rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowym i daje podstawę do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia.