II SA/Lu 391/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu – w zakresie wniosku Fundacji o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania p o s t a n a w i a odmówić dopuszczenia Fundacji do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wojewoda zarządzeniem zastępczym z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.) – dalej jako "u.s.g.", stwierdził wygaśnięcie sprawowanego przez K. Ż. mandatu . Gmina złożyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie skargę na ww. zarządzenie zastępcze. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Lu 391/17. W dniu 26 października 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynął wniosek Fundacji o dopuszczenie jej do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Do wniosku tego załączono wydruk informacji o Fundacji odpowiadający odpisowi aktualnemu z Krajowego Rejestru Sądowego. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Fundacja wskazała, że jest organizacją społeczną, której statutowymi celami są m.in.: zwiększanie przejrzystości i jawności w życiu publicznym, kontrola obywatelska instytucji publicznych oraz korzystających ze środków publicznych, rozwój demokracji i społeczeństwa obywatelskiego. W ocenie Fundacji przedmiot postępowania w niniejszej sprawie mieści się zatem w zakresie jej działalności. Fundacja podkreśliła, że prowadzi działania strażnicze (kontrola obywatelska) w przedmiocie, którego dotyczy sprawa - wygaśnięcia mandatu . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek Fundacji nie może zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. W myśl zaś art. 25 § 4 p.p.s.a. organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób mają zdolność sądową. Warunki uczestniczenia organizacji społecznej w postepowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika określa art. 33 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. W świetle powyższego przepisu kwestia zgodności przedmiotu postępowania w danej sprawie z zakresem statutowej działalności organizacji społecznej, nie jest jedynym kryterium decydującym o możliwości dopuszczenia takiej organizacji do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postepowania, albowiem istotne znaczenie w tym zakresie ma również charakter i przedmiot zainicjowanego postepowania. Podkreślić przy tym trzeba, że określenie "postępowanie administracyjne" użyte w art. 33 § 2 p.p.s.a., należy rozumieć szeroko, w znaczeniu "postępowanie przed organem administracji", jeżeli przepisy normujące to postępowanie przewidują w nim udział stron. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest zarządzenie zastępcze Wojewody podjęte w ramach sprawowanego przez ten organ nadzoru nad działalnością gminy. Przepisy prawa nie przewidują udziału stron w postępowaniu związanym ze sprawowaniem przez wojewodę nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, w tym nad działalnością gminną. Postępowania nadzorcze toczą się co do zasady z udziałem jedynie podmiotów publicznoprawnych, tj. gminy (związku międzygminnego) i organu nadzoru, zaś inne podmioty nie biorą w nich udziału. Podmiot, który nie może być natomiast uczestnikiem postępowania nadzorczego i nie może wnieść skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze, nie może również wziąć udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba że ustawa wyraźnie tak stanowi. Wyjątek taki wynika wprawdzie z art. 98 ust. 3 u.g.n. odnoszącego się do zarządzeń zastępczych wojewody, z tym że wyjątek ten dotyczy jedynie legitymacji skargowej, nie zaś prawa do udziału w postępowaniu. W takim przypadku legitymacja skargowa została rozszerzona wyłącznie o osoby, których interesu prawnego dotyczy dane zarządzenie. W przypadku zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu prezydenta miasta, osobą taką jest wyłącznie piastun owego urzędu. Jak wyjaśnił Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II OZ 352/17, LEX nr 2268456), należy mieć na względzie, że ustawodawca zabiega o to, aby spory pomiędzy gminą (związkiem międzygminnym), a organem nadzoru były załatwiane szybko. Dopuszczenie zatem do udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym innych podmiotów niż skarżąca gmina (związek międzygminny) i organ nadzoru (w przypadku skargi na zarządzenie zastępcze dodatkowo osoby, której interesu prawnego dotyczy dane zarządzenie), z wszelkimi tego konsekwencjami, a więc możliwością kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu orzeczeń, nie byłoby konsekwentne z zamiarem ustawodawcy zapewnienia szybkiego załatwienia spraw dotyczących aktów nadzoru. Końcowo - mając na względzie argument wniosku, iż Fundacja prowadzi działania strażnicze (kontrolę obywatelską) w przedmiocie, którego dotyczy niniejsza sprawa - zaznaczyć wypada, że orzeczona niniejszym postanowieniem odmowa dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania nie uniemożliwia członkom Fundacji wzięcia udziału (w charakterze publiczności) w każdej ewentualnie wyznaczonej w tej sprawie rozprawie sądowej, albowiem w myśl art. 95 p.p.s.a. osoby pełnoletnie mają każdorazowo wstęp na salę rozpraw na posiedzenia jawne. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.