II SA/Lu 41/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [.,..] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje [...] M. Ch. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295, 20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 17 listopada 2010r.... Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek R. W. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 4 października 2010r....o odmowie przyznania mu uprawnień kombatanckich. R. W. wnosił o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 2 ust. 31 ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego tj. z tytułu "dawania schronienia osobom narodowości żydowskiej, za których ukrywanie w latach 1939 – 1945 groziła kara śmierci". Odmawiając uwzględnienia wniosku organ wyjaśnił, że przesłankę "dawania schronienia" należy rozumieć jako działanie świadome, trwające pewien czas, ukierunkowane na uratowanie życia, polegające na "udostępnieniu miejsca, którym się dysponuje", "braniu na siebie ciężaru i ryzyka podjętej decyzji", "obowiązku dostarczania żywności, środków medycznych oraz innych niezbędnych rzeczy". Tymczasem, w okresie okupacji skarżący był dzieckiem w wieku 4 -10 lat, a więc nie można przyjąć, że "dawał schronienie", zwłaszcza, że ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia W. P. i C. B. wynika, że to "rodzina strony (a więc nie sam skarżący) zaopatrywała osoby narodowości żydowskiej w jedzenie i odzież." W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. W. wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zdaniem skarżącego, nie można odmówić przyznania mu uprawnień kombatanckich tylko z tego powodu, że w okresie okupacji był niespełna 10-letnim dzieckiem. Podniósł, że istotne było to, że z uwagi na udzielenie pomocy przez jego rodziców narażona była na prześladowania i niebezpieczeństwo cała rodzina, a więc również on. Powołał się przy tym na wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie II SA/Wr 873/2001 oraz wskazał, że pojęcie "dawania schronienia" należy interpretować zgodnie z jego znaczeniem potocznym jako "udzielenie, zapewnienie komuś miejsca, gdzie można się schronić bezpiecznie". Obejmuje ono również takie czynności jak opiekowanie się, troszczenie, doglądanie, dbanie o kogoś. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że Żydzi, którym wraz z rodzicami pomagał, ukrywali się nie tylko za polem, ale także w stodole i w piwnicy, co mogą potwierdzić świadkowie –F. P., R. G. i J. B. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skarga jest zasadna. Wydając zaskarżoną decyzję organ błędnie oparł się na założeniu, iż dzieci nie mogły "dawać schronienia" - w rozumieniu art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) - dlatego uprawnienia kombatanckie im nie przysługują. Przepis ten stanowi, że za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939 – 1945 ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej – groziła kara śmierci. W ocenie Sądu, w świetle tego przepisu, samo oparcie rozstrzygnięcia o kryterium wieku nie jest wystarczające do przyjęcia, że skarżący nie udzielał w okresie okupacji schronienia osobom narodowości żydowskiej. Generalne odwoływanie się do kryterium wiekowego nie może być uznane za wystarczające i stanowić podstawy odmowy uznania z uwagi na młody wiek, danej działalności za kombatancką bądź równorzędną z kombatancką (tak NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 2009r., sygn. akt II OSK 1158/08) i w każdym przypadku wiek osoby ubiegającej się o status kombatanta powinien być indywidualnie rozważany w oparciu o wszechstronną ocenę rodzaju oraz miejsca i czasu działalności, świadczących łącznie o dojrzałości tej osoby. Tymczasem w oparciu o uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie można ustalić rodzaju czynności pełnionych przez skarżącego, bowiem organ jedynie lakonicznie stwierdził, że "rodzina strony zaopatrywała osoby narodowości żydowskiej w jedzenie i odzież", nie można więc wykluczyć, że w latach okupacji pomimo swojego młodego wieku (ok. 10 lat), skarżący był już na tyle dojrzały, by mógł świadomie pomagać osobom narodowości żydowskiej. Przede wszystkim jednak należy mieć na uwadze, że - jak słusznie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2010r., sygn. akt II OSK 58/09 - dawanie w latach 1939 – 1945 schronienia osobom narodowości żydowskiej wiązało się przede wszystkim z odpowiedzialnością zbiorową. Pomimo bowiem, iż o udzieleniu schronienia mogły decydować wyłącznie osoby świadome swojej decyzji, jako że udzielenie schronienia to działanie celowe, to jednak faktycznie kara śmierci za to groziła całej rodzinie, w tym również małoletnim dzieciom, które nie zawsze były świadome podejmowanego przez ich opiekunów ryzyka. Niemniej, jeśli dzieci te zamieszkiwały razem z rodzicami, czy innymi osobami, które podjęły się udzielenia schronienia osobom szczególnie prześladowanym przez okupanta, w tym osobom narodowości żydowskiej, to również one były narażone na śmierć. Nawet więc, jeśli dzieci takie wykonywały jedynie czynności pomocnicze względem chronionych osób, np. udzielały im pożywienia, informowały o nadchodzącym niebezpieczeństwie, dokonywały opatrunków, nie decydując bezpośrednio o udzieleniu schronienia, to ze względu na groźbę śmierci, jaka wisiała nad całą rodziną, również takim dzieciom przysługują – na podstawie art. 2 ust. 3 1 ustawy o kombatantach - uprawnienia kombatanckie. Z tych względów, zaskarżona decyzja odmawiająca skarżącemu R. W. przyznania uprawnień kombatanckich tylko z tego powodu, że okresie okupacji "miał on 4 -10 lat", jest wadliwa, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270), podlega uchyleniu; orzeczenie o kosztach oparte jest o art. 200 ppsa. Organ ponownie rozpozna sprawę i dokona niezbędnych ustaleń mając na uwadze przedstawioną przez Sąd w składzie niniejszym interpretację art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.