II SA/Lu 411/09
WyrokWSA w Lublinie2009-11-10
Skład orzekający: Krystyna Sidor, Joanna Cylc-Malec, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, wydana na podstawie dekretu z 1949 r., może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli właściciel został przesiedlony w ramach Akcji "Wisła" i nie zamieszkiwał na nieruchomości w momencie wydania decyzji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa z 1954 r. została wydana zgodnie z prawem. Kluczowe było ustalenie, że właściciel nieruchomości nie zamieszkiwał na niej ani nie władał nią faktycznie w momencie wydania decyzji, co było zgodne z przesłankami dekretu z 1949 r. Sąd uznał, że przesiedlenie właściciela w ramach Akcji "Wisła" nie stanowiło rażącego naruszenia prawa w kontekście oceny legalności decyzji o przejęciu nieruchomości.Stan faktyczny
Wnioskodawca J. P. wystąpił o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego jego dziadka na rzecz Skarbu Państwa, argumentując rażące naruszenie prawa. Kolejne organy administracji (Wojewoda, Minister, Samorządowe Kolegium Odwoławcze) odmawiały stwierdzenia nieważności, wskazując, że przejęcie było zgodne z dekretem z 1949 r., gdyż właściciel był przesiedlony w ramach Akcji "Wisła". WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra dotyczącą właściwości organu. Ostatecznie SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, co zostało zaskarżone do WSA w Lublinie.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę.
Orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia 16 listopada 1954 r. (bez numeru) przejęto na własność Skarbu Państwa między innymi gospodarstwo rolne o powierzchni 9,35 ha położone na terenie gromady Wólka Zabłocka, gm. Zabłocie, powiat bialski, stanowiące uprzednio własność J. P.Powyższe orzeczono na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa, nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339).
Wnioskiem z dnia 21 marca 2000 r., J. P. (wnuk ww. J. P.) wystąpił do Wojewody Lubelskiego o stwierdzenie nieważności niniejszego orzeczenia z dnia 16 listopada 1954 r. Zdaniem wnioskodawcy przedmiotowe orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z dnia 13 maja 2002 r. Wojewoda L. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia 16 listopada 1954 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że podstawę prawną wydanej decyzji stanowiły przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa, nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Przejęcie gospodarstwa na własność Państwa nastąpiło, gdyż w dacie wydawania orzeczenia nie pozostawało we władaniu właściciela, który został przesiedlony w 1947 r.
Z powyższą decyzją nie zgodził się J. P. składając odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Warszawie.
Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Organ podkreślił, iż przedmiotowa sprawa, z uwagi na swój charakter powinna być rozpoznana nie przez Wojewodę, lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jako organ I instancji. Z uwagi, iż w obecnym stanie prawnym przestały istnieć Prezydia Powiatowych Rad Narodowych należy przyjąć, na podstawie domniemania wynikającego z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198), że do właściwości organów gminy przeszły jako zadania własne określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Zatem, z uwagi na treść art. 17 k.p.a. organami wyższego stopnia w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, a zatem organem właściwym do przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej a nie Wojewoda Lubelski. Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2007 r. (IV SA/Wa [...]/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. na ww. decyzję uznając, iż nie narusza ona prawa.
Następnie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2008 r. Wojewoda L. przekazał według właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego akta sprawy oraz wniosek J. P. dotyczący stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia 16 listopada 1954 r.
Organ w uzasadnieniu podkreślił, że podstawą wydania kwestionowanego orzeczenia był dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa, nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Stosownie do regulacji art. 1 tego dekretu, na własność Państwa mogły być przejmowane w całości lub części, nieruchomości położone w tych województwach w obrębie pasa granicznego oraz w powiatach tam wymienionych, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli albo ich właściciele nie zamieszkiwali na miejscu. Tak ukształtowana regulacja prawna - w ocenie organu - powoduje, że rozstrzygające znaczenie dla oceny legalności kwestionowanego orzeczenia ma to, czy poprzednicy prawni wnioskodawcy faktycznie władali czy też nie przedmiotową nieruchomością ziemską i czy ewentualnie wówczas zamieszkiwali w miejscu położenia tej nieruchomości. W ocenie organu z materiału zgromadzonego w sprawie, wynika bezspornie, iż właściciel przedmiotowej nieruchomości ziemskiej nie władał nią faktycznie i nie zamieszkiwał w miejscu jej położenia. Przyczyną braku władania było to, iż wraz ze swoją rodziną został przesiedlony w ramach Akcji "Wisła", co jednoznacznie wynika z karty przesiedleńczej nr 30042 z dnia 14 lipca 1947 r. Do Wólki Zabłockiej J. P. powrócił 27 września 1957 r.
Organ podkreślił, że przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest rażące naruszenie prawa, a takie w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Nie ma sprzeczności pomiędzy treścią dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa (...) a rozpatrywanym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia 16 listopada 1954 r.
J. P. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpatrzenie w/w sprawy. Podniósł, iż organ niedokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz pozbawił go prawa czynnego udziału w postępowaniu
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu, zgromadzony materiał dowodowy oraz podniesione przez stronę zarzuty nie dają podstaw do oceny, że badane orzeczenie zawiera wadę rażącego naruszenia prawa. Zdaniem organu orzeczenie to zostało wydane zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami prawa materialnego i procesowego. Wydane orzeczenie weszło do obrotu prawnego poprzez opublikowanie w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 15 kwietnia 1955 r., a zatem niezasadne są twierdzenia, iż zostało ono antydatowane. Nadto organ odnosząc się szeroko do podniesionych w odwołaniu zarzutów uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie.
Na powyższą decyzję J. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez stronnicze, nieobiektywne rozpatrzenie spraw, zwłaszcza brak właściwej analizy treści przedmiotowego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpatrzenie przez Sąd sprawy oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że przejmowanie gospodarstw rolnych w ramach Akcji "Wisła" z dniem 1 września 1949 r. było rażącym naruszeniem prawa, bowiem dotyczyło to wyłącznie osób przesiedlonych na Ziemie Zachodnie. Wskazał również, iż nie pokrywają się daty publikacji orzeczenia z datą wywieszenia kwestionowanego orzeczenia na tablicy ogłoszeń, co miało miejsce w dniach od 26 stycznia 1955 r. do 26 lutego 1955 r. Zdaniem skarżącego Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej został "spreparowany" pomiędzy 13 maja 2002 r. a 20 kwietnia 2009 r.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Dokonując takiej kontroli, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem - m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. - art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.
Dodać też należy, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie ani zarzuty skargi, ani sądowa kontrola przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie ujawniły, aby organy administracyjne naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego w sposób powodujący uchylenie zaskarżonej decyzji.
Tytułem wyjaśnienia należy również zwrócić uwagę, iż zgodnie ze stanowiskiem zawartym w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa [...]/07 w tej sprawie właściwym organem do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej winno być właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. Takim organem jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej i to ono prowadziło postępowanie administracyjne w tej sprawie. W związku z tym Sąd w tej konkretnej sprawie uznał, że kwestia właściwości organu została już przesądzona wyżej wymienionym wyrokiem, w którym to wyroku Sąd Administracyjny w istocie jedynie rozważał właściwość organu do prowadzenia postępowania i stwierdził, że takim organem jest samorządowe kolegium odwoławcze. Tym samym w tej sprawie wyrok ten w zakresie wskazania właściwości organu ma znaczenie podstawowe. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądowym wiążą w danej sprawie sąd i organ administracyjny. Przy czym Sąd ustala, że tylko w tej sprawie właściwym było samorządowe kolegium odwoławcze. W tym zakresie uwzględnić bowiem należy najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie NSA z dnia 8 maja 2008 r., I OW 9/08 opubl. LEX nr 494209 oraz z 21 maja 2009 r. I OW 28/09 niepubl.), które tutejszy Sąd w pełni aprobuje.
Przechodząc natomiast do kwestii merytorycznych podkreślić na wstępie należy, iż przedmiotem kontroli Sądu jest postępowanie organu przeprowadzone w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego zakończone zaskarżoną decyzją. Postępowanie takie, co należy zaznaczyć, jest postępowaniem nadzwyczajnym, różniącym się od postępowania zwykłego, gdyż jego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad stanowiących przesłankę stwierdzenia nieważności (v. wyrok NSA z dnia 22 maja 1987 r. sygn. akt IV SA 1062/86, ONSA 1987, nr 1, poz. 35).
W konsekwencji, w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych dla postępowania o stwierdzenie nieważności, a to oznacza, że nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (v. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r. sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, nr 1, poz. 30).
Stwierdzenie nieważności należy więc odróżnić od ponownego rozpatrzenia sprawy. Ma ono na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem. Organ administracyjny, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wydanej już decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny mający na uwadze, że wyrażona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych oznacza, że decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w k.p.a..
Przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności zawarte są w wyliczeniu wyczerpującym art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki wyliczone w tym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.
I tak rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie rozumiane jest jako wydanie decyzji w sprzeczności z przepisami prawa powodujące, iż nie może ona pozostać w obrocie prawnym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który Sąd w obecnym składzie podziela, że stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (v. wyrok NSA z dnia 17 września 1997 r. sygn. akt III SA 1425/96, LEX nr 32626). Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.
W ocenie Sądu taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.
Jak słusznie zaznaczyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej podstawą prawną wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia 16 listopada 1954 r. były przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa, nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339).
Zgodnie z art. 1 tegoż dekretu na własność Państwa mogły być przejmowane w całości lub części nieruchomości położone w tych województwach w obrębie pasa granicznego oraz w powiatach tam wymienionych, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli albo ich właściciele nie zamieszkiwali na miejscu. Zatem podstawą ustalenia zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia było ustalenie, czy były właściciel przedmiotowej nieruchomości faktycznie władał przedmiotową nieruchomością i czy zamieszkiwał w miejscu położenia tejże nieruchomości.
W tym kontekście w ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że wszystkie przesłanki z art. 1 w/w dekretu zostały spełnione, co uprawniało organ do wydania przedmiotowego orzeczenia.
Nie budzi wątpliwości, co nie było sporne między stronami, iż były właściciel J. P. (dziadek skarżącego) wraz z pozostałymi członkami rodziny został w 1947 r. przesiedlony w ramach Akcji "Wisła", co bezspornie wynika z karty przesiedleńczej nr 30042 z dnia 14 lipca 1947 r. Do Wólki Zabłockiej J. P. powrócił dopiero 27 września 1957 r. co wynika z kolei m. in. z orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia 10 czerwca 1958 r. Nr UR.IV.62a-191/2/58 o nadaniu ekwiwalentu w trybie art. 5 powołanego wyżej dekretu, jak również z innych dokumentów, w tym pism samego byłego właściciela (pismo z 13 kwietnia 1964 r. skierowane do KW PZPR w Lublinie k. 18 akt admin.). Zatem, zarówno w chwili wydawania kwestionowanego orzeczenia - 16 listopada 1954 r., jak również w dacie ziszczenia się skutku wywołanego przedmiotowym orzeczeniem – 1 września 1949 r. były właściciel – J. P. nie zamieszkiwał w miejscu położenia przejętych nieruchomości gruntowych ani nimi faktycznie nie władał.
Również fakt położenia spornej nieruchomości ziemskiej w obrębie pasa granicznego nie budzi wątpliwości, albowiem powiat bialski bezpośrednio przylegał do granicy Państwa, a zatem cały obszar tegoż powiatu, zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach państwa (Dz. U. z 1937 r., Nr 11, poz. 83) został uznany za pas graniczny (art. 10 rozporządzenia).
Niesporna jest również okoliczność, iż przejęta nieruchomość stanowiła nieruchomość ziemską.
Nadto co słusznie spostrzegł organ, dla oceny legalności przedmiotowego orzeczenia nie mogło mieć znaczenia z jakiego powodu poprzednik prawny skarżącego przestał władać przedmiotową nieruchomością, a w szczególności, że nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych i było wynikiem działań podjętych przez organy Państwa w ramach zorganizowanej akcji przesiedleńczej. Negatywna ocena tych działań pozostaje bowiem poza sferą prawną, w związku z czym nie może mieć wpływu na legalność spornego orzeczenia.
Powyższe okoliczności wskazują, iż przy wydawaniu orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia 16 listopada 1954 r. nie zostały naruszone przepisy omawianego dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa (...).
W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty skargi. W szczególności nie można zgodzić się, iż okoliczności wskazane w zarzutach miały formę rażącego naruszenia prawa. I tak nie można uznać, iż wskazanie w podważanym orzeczeniu daty przejęcia nieruchomości jako 1 września 1949 r. powoduje, iż narusza ono prawo. Co prawda orzeczenie wydane na podstawie omawianego dekretu ma charakter konstytutywny (twórczy), co oznacza, iż powstanie określonego prawa lub jego przejście na inny podmiot uzależnione było od wydania orzeczenia. Taki charakter orzeczenia przesądza, iż wywiera ono skutki ex nunc, tzn. z chwilą jego wydania, ogłoszenia lub doręczenia, a nie z datą wcześniejszą. Jednakże skoro bezspornym jest, iż już w dniu 1 września 1949 r. były właściciel nie władał nieruchomością ani nie zamieszkiwał w miejscu jej położenia, to nie może budzić wątpliwości, iż już z tą datą mogło zostać wydane orzeczenie przejmujące na własność Skarbu Państwa nieruchomość ziemską. Tak więc wskazanie w decyzji, iż przejęcie nieruchomości nastąpiło z dniem 1 września 1949 r. w żadnej mierze nie stanowi o naruszeniu prawa, a tym bardziej w stopniu rażącym.
Bezpodstawne jest również stanowisko skarżącego, upatrujące nieważność orzeczenia z uwagi na przywołanie w jego podstawie prawnej przepisu art. 57 ust. 5 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130). Nawet gdyby przyjąć, iż organ taki nieistniejący przepis przywołał w podstawie prawnej orzeczenia - na co może wskazywać dołączony do skargi odpis orzeczenia - to i tak nie można by przyjąć, iż uchybienie takie ma charakter rażącego naruszenia prawa. W tym zakresie zauważając, że przepisy ww. ustawy nie stanowiły materialnej podstawy prawnej wydanego orzeczenia, Sąd zwraca uwagę na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym powołanie w decyzji błędnej podstawy prawnej, w sytuacji istnienia właściwego przepisu prawa, odpowiadającemu ustaleniom faktycznym i jej konstrukcji, nie stanowi rażącego naruszenie prawa ani nawet zwykłego prowadzącego do automatycznego uchylenia decyzji w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Innymi słowy sąd administracyjny nie może uwzględnić skargi na akt wydany, co prawda z pewnym uchybieniem obowiązującym przepisom, ale uchybieniem nieistotnym, ponieważ pozostającym bez wpływu na dokonaną przez organ ocenę.
Ponadto nie są uzasadnione zarzuty skarżącego upatrujące przesłankę stwierdzenia nieważności kwestionowanego aktu w naruszeniu praw byłego właściciela nieruchomości w czynnym uczestniczeniu w postępowaniu i niedoręczeniu mu orzeczenia o przejęciu mienia. Okoliczności te mogły stanowić przesłankę dla wznowienia postępowania zakończonego decyzją o przejęciu, natomiast nie mogą być poczytane jako podstawa stwierdzenia nieważności orzeczenia w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a.
Dokumenty zgromadzone w sprawie jednoznacznie natomiast wskazują, że orzeczenie z dnia 16 listopada 1954 r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 15 kwietnia 1955 r. Nr 3, poz. 78. Nadto publikacja ta została poprzedzona wywieszeniem orzeczenia na tablicy ogłoszeń organu w dniach od 26 stycznia 1955 r. do 26 lutego 1955 r. Użycie natomiast w przedmiotowym orzeczeniu – w pouczeniu – czasu przeszłego w stosunku do czynności opublikowania orzeczenia w dzienniku urzędowym nie może świadczyć o wydaniu orzeczenia już po opublikowaniu go w tymże dzienniku. Organ bowiem zamiast użyć wyrażenia "nastąpi" - w wyniku jak należy rozumieć omyłki pisarskiej - wpisał słowo "nastąpiło". Okoliczność ta jednak jak wskazano nie mogła mieć istotnego znaczenia, gdyż prawo do wniesienia odwołania było związane wyłącznie z okolicznością wydania dziennika urzędowego zawierającego treść przedmiotowego orzeczenia, co nastąpiło w dniu 15 kwietnia 1955 r.
Dla porządku należy także podkreślić, iż kwestionowana decyzja została wydana przez organ właściwy w sprawie, w formie prawem przewidzianej i na podstawie powszechnie obowiązujących wówczas przepisów prawa. Co więcej osnowa kwestionowanego orzeczenia zawiera określenie powierzchni przejmowanej nieruchomości ziemskiej oraz jej właściciela. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż takie poprawne określenie przedmiotu decyzji pozwoliło na dokonanie na rzecz byłego właściciela nadania mu nieruchomości rolnych tytułem ekwiwalentu za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość ziemską.
Konkludując stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosowało przepisy art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzając, iż nie było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia 16 listopada 1954 r. W przedstawionej analizie faktycznej i prawej nie sposób dopatrzyć się jakichkolwiek błędów czy niejasności, w szczególności organ prawidłowo przeanalizował treść przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa, nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzuty strony skarżącej naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło