II SA/Lu 417/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 22 lutego 2024 r. nr SKO.II.41/352/ŚR/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - w zakresie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (dalej jako: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania J. M. (dalej jako: skarżący), decyzją z dnia 22 lutego 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z 18 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzję przesłano na adres skarżącego wskazany we wniosku tj. ul. [...], [...]. Przesyłka była dwukrotnie awizowana – w dniu 26 lutego 2024 r. i w dniu 5 marca 2024 r. (k. 53 akt admin.). Z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, o czym w dniu 25 lutego 2024 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Operator pocztowy w dniu 12 marca 2024 r. zwrócił przesyłkę do nadawcy, jako niepodjętą w terminie. Kolegium w dniu 7 maja 2024 r. wydało skarżącemu zawartość powyższej przesyłki (k. 50 akt admin.). Skarżący w dniu 10 maja 2024 r. wniósł skargę na decyzję z 22 lutego 2024 r., którą złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w C. (prezentata – k. 2 akt sądowych), która wpłynęła do Kolegium w dniu 17 maja 2024 r. W treści skargi podniósł kwestie związane z niezachowaniem terminu do jej wniesienia. Zarządzeniem sędziego z dnia 5 czerwca 2024 r. skarżący został wezwany do wyjaśnienia, czy skarga z 10 maja 2024 r. zawiera wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem uznania, że skarżący takiego wniosku nie złożył. A ponadto, jeżeli skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd wezwał do wskazania i uprawdopodobnienia okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu do wniesienia skargi oraz wskazania, kiedy okoliczności te ustały – w terminie 7 dni od dnia wezwania, pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. Skarżący pismem z 21 czerwca 2024 r. (k. 21 akt sądowych) wyjaśnił, że skarga z dnia 10 maja 2024 r. zawiera wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Podał, że o uchybieniu terminu informację uzyskał 7 maja 2024 r., a następnie 10 maja 2024 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą. Oświadczył, że 7 maja 2024 r. udał się osobiście do siedziby Kolegium i tam powziął informację o wydaniu decyzji. Wskazał, że przesyłki w jego bloku roznoszą dwaj listonosze, nie jest możliwe ustalenie czy, kiedy i gdzie awizo zostało pozostawione. Wskazał, że nie miał żadnego awiza w skrzynce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 p.p.s.a., na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z przytoczonych przepisów, warunkiem przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w uchybieniu danemu terminowi. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi wiąże się natomiast z tym, że strona powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminowi do dokonania czynności są bowiem ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności, nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności (por. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 333). Skarżący wykazał, że o uchybieniu terminu dowiedział się 7 maja 2024 r. Potwierdza to potwierdzenie odbioru korespondencji bezpośredni o w siedzibie organu odwoławczego – k. 80 akt admin. Skarżący nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi na powołaną na wstępie decyzję Kolegium. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skutecznym doręczeniem decyzji jest pierwsze prawidłowe doręczenie. W niniejszej sprawie doszło do tzw. fikcji doręczenia, czyli przesyłka została uznana za doręczona w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r., poz. 572; dalej jako: k.p.a.). Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (art. 42 § 1 k.p.a.). Przyjęcie tzw. fikcji doręczenia wymaga ustalenia, że adresat był nieobecny w domu w chwili podjęcia próby doręczenia, nie istniała także możliwość doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu (art. 43 k.p.a.). W przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób opisany w art. 42 i 43 k.p.a., operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Pismo zostało złożone na okres 14 dni w placówce pocztowej lub w urzędzie właściwej gminy (art. 44 § 3 k.p.a.). Na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Należy zatem stwierdzić, że art. 44 k.p.a. przewiduje przesłanki, które należy spełnić, aby było możliwe przyjęcie fikcji doręczenia. Przesyłka została prawidłowo zaadresowana do skarżącego. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru umieszczono adnotacje o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej w C., o czym w dniu 26 lutego 2024 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia przesyłki, powtórne zawiadomienie pozostawiono w dniu 5 marca 2024 r. (k. 53v akt admin). Na przesyłce znajdują się także dwa stemple pocztowe z datą awizowania – w dniu 26 lutego 2024 r. i 5 marca 2024 r., obie adnotacje zostały podpisane – niewątpliwie przez dwóch różnych pracowników placówki pocztowej (k. 53 akt admin.). W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że przesyłka została doręczona prawidłowo w trybie tzw. fikcji doręczenia. Należy podkreślić, że istotą doręczenia w tym trybie jest przyjęcie fikcji, że do tego doręczenia doszło, mimo że faktycznie nie miało ono miejsca, a warunkiem przyjęcia fikcji doręczenia jest spełnienie powyżej wskazanych przesłanek. Natomiast stwierdzenie uchybień w tym zakresie skutkowałoby przyjęciem, że decyzji nie doręczono prawidłowo. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 11 marca 2024 r. Termin na wniesienie skargi upłynął wraz z końcem dnia 10 kwietnia 2024 r. Skargę niewątpliwie wniesiono z uchybieniem terminu w dniu 10 maja 2024 r. Skarżący nie przedstawił okoliczności, które uprawdopodabniałyby brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Okolicznością taką nie jest z pewnością niepoparte w żaden sposób twierdzenie, że skarżący nie otrzymał zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Dla uznania powyższej okoliczności za uprawdopodobnią konieczne byłoby przykładowo wykazanie, że skrzynka oddawcza była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. W niniejszej sprawie skarżący wskazał, że każde mieszkanie ma swoją skrytkę oddawczą i mogło dojść do pomyłki tj. złożenia zawiadomienia w niewłaściwej skrytce oddawczej. Z akt sprawy wynika, że awizacji dokonało dwóch rożnych pracowników operatora pocztowego. Szczególnie w świetle tej okoliczności, podnoszonej także przez stronę, sprzeczne z doświadczeniem życiowym jest zaakceptowanie stanowiska, że oba zawiadomienia zostały złożone do niewłaściwej skrzynki. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt I OZ 294/24). Należy mieć w polu widzenia, że przyjęcie tezy o tym, że łatwo może dojść do zaginięcia awiza lub umieszczenia go w niewłaściwej skrzynce prowadziłoby w istocie do podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało jej pozostawione (por. postanowienie NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II OZ 785/13). Nie może zatem uprawdopodobnić braku winy skarżącego samo gołosłowne twierdzenie o niepozostawieniu zawiadomienia (awiza) w jego skrzynce. Jeżeli skarżący jest przekonany, że awiza nie pozostawiono, to powinien był wyjaśnić przyczyny takiego stanu rzeczy we właściwym urzędzie pocztowym, który administruje skrzynkami pocztowymi – z jednej strony aby zapobiec takim sytuacjom na przyszłość, a z drugiej by móc wykazać, że ewentualne uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Takich czynności jednak skarżący nie podjął, poprzestając jedynie, jak już wyżej wskazano, na niczym niepopartym oświadczeniu. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że skarżący nie wskazał takich okoliczności związanych z doręczeniem w trybie tzw. fikcji doręczenia, które wymagałyby uwzględnienia w ramach wniosku o przywrócenie terminu i nie podniósł żadnych innych okoliczności, które wskazywałyby na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W świetle powyższych rozważań, w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać, że powołane przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu stanowiły wystraczającą podstawę do uwzględnienia wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.