II SA/Lu 422/25

WyrokWSA w Lublinie2025-11-25

Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Jerzy Parchomiuk, Anna Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące nieistnienia lub wygaśnięcia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym mogą być uwzględnione, gdy dotyczą one zmian prawnych lub faktycznych w przedmiocie egzekucji po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut nieistnienia obowiązku z powodu podziału lokalu na nowe nieruchomości jest bezzasadny, ponieważ zmiana prawna nie może służyć obejściu prawa. Natomiast zarzut wygaśnięcia obowiązku poprzez jego wykonanie wymagał ponownego zbadania przez organy obu instancji, ponieważ dotychczasowe postępowanie dowodowe i uzasadnienia były wadliwe. Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, ograniczając się do powierzchownej analizy, a organ pierwszej instancji nie zweryfikował twierdzeń skarżącej dotyczących nowych umów najmu i faktycznego sposobu użytkowania lokali.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z. B. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (LWINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Egzekwowany obowiązek polegał na przywróceniu poprzedniego sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr III, wykorzystywanego do zamieszkania zbiorowego. Skarżąca podniosła zarzuty nieistnienia obowiązku (z powodu podziału lokalu na nowe nieruchomości) oraz jego wygaśnięcia poprzez wykonanie (zmiana sposobu użytkowania na mieszkalny na podstawie nowych umów najmu).
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie LWINB oraz postanowienie PINB i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2025 r., znak: PEA-X.7723.2.2025 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Lublin z dnia 26 lutego 2025 r., znak: PNB.E.52.11.2024; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz Z. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2025 r., znak: PEA-X.7723.2.2025, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), w związku z art. 17, art. 18, art. 23 § 1 oraz art. 23 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132, dalej: u.p.e.a.) po rozpatrzeniu zażalenia Z. B. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej: organ odwoławczy albo LWINB) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Lublin z dnia 26 lutego 2025 r., znak: PNB.E.52.11.2024 oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 8 listopada 2024 r., znak: [...] W uzasadnieniu powołanego na wstępie postanowienia LWINB wskazał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego związane jest z faktem zakończenia postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydana została ostateczna decyzja administracyjna Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Lublin z dnia 27 października 2022 r., znak: PNB.IO.III.5140.8.2021, nakazująca właścicielkom: A. K. i Z. K. B. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym dwurodzinnym trzylokalowym wykorzystywanego do zamieszkania zbiorowego przy ul. B. [...] w L.. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją ostateczną z dnia 23 stycznia 2023 r., znak: ZOA-II.7721.16.2021, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 7 listopada 2023 r., II SA/Lu 234/23, oddalił skargę A. K. i Z. B. na decyzję ostateczną LWINB. W wyniku niewykonania obowiązku określonego w ostatecznej decyzji administracyjnej, mając na uwadze art. 6 § 1 u.p.e.a., wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Lublin zobowiązany był do podjęcia kroków zmierzających do wykonania obowiązku orzeczonego w decyzji administracyjnej z zastosowaniem administracyjnych środków przymusu. W tym celu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Lublin upomnieniem z dnia 18 września 2024 r., znak: [...] doręczonym pełnomocnikowi zobowiązanej – Z. B. w dniu 4 października 2024 r. wezwał zobowiązaną do dobrowolnego wykonania ciążącego obowiązku i równocześnie wskazał, że w przypadku niewykonania obowiązku wszczęta zostanie egzekucja administracyjna. Działanie takie znajduje oparcie w art. 15 u.p.e.a. Wobec niewykonania przez zobowiązaną obowiązku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Lublin w dniu 8 listopada 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy znak: [...], który został doręczony pełnomocnikowi zobowiązanej – Z. B. w dniu 28 listopada 2024 r. Z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zgodnie z treścią art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W dniu 9 grudnia 2024 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego miasta Lublin wpłynęło pismo Z. B. z dnia 5 grudnia 2024 r. zawierające zarzuty dotyczące wszczętego postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną zarzutów zobowiązana wskazała art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienie obowiązku) i pkt 5 (wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części). Następnie w dniu 20 lutego 2025 r. upoważnieni pracownicy PINB miasta Lublin przeprowadzili kontrolę w sprawie wykonania obowiązku, podczas której stwierdzono, iż przedmiotowy obowiązek nie został wykonany. W ocenie organu odwoławczego, pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 stycznia 2023 r., I SA/Łd 485/22), co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Z kolei powołane w zażaleniu wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części oznacza, że obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania. Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku. Zarzut jest zasadny także w sytuacji umorzenia obowiązku w przewidzianym w odrębnych przepisach prawa trybie. Również w orzecznictwie sądowym podnosi się, że organ jest zobligowany uwzględnić zarzut strony, jeśli okaże się, że obowiązek, w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja, został wykonany lub umorzony w całości albo w części, przedawnił się, wygasł lub w ogóle nie istniał (zob. wyr. WSA w Kielcach z 14 lutego 2013 r., I SA/Ke 713/12; zob. Komentarz Art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, red. Hauser, Wierzbowski 2021, wyd. 10/Jędrzejewski/Legalis). W przedmiotowej sprawie taka sytuacja – według organu – nie zachodzi. Wobec powyższego LWINB uznał, że nie wystąpiły w sprawie przesłanki wymienione w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Zdaniem organu egzekwowany obowiązek istnieje i winien być wykonany. Oceniając z kolei podnoszone w zażaleniu zarzuty w kontekście art. 33 § 2 u.p.e.a., LWINB stwierdził, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Należy przy tym zwrócić uwagę, że reguła określona w przepisie art. 29 § 1 u.p.e.a., w myśl której organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, jest jedną z fundamentalnych zasad postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca wskazuje poprzez tę zasadę, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny sprawy, zakończonej orzeczeniem o egzekwowanym obowiązku. Zasada ta potwierdza istotę postępowania egzekucyjnego, którą jest doprowadzenie do realizacji obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, który nie jest wykonywany przez zobowiązanego dobrowolnie. Organ egzekucyjny nie może kwestionować zasadności obowiązku orzeczonego wobec zobowiązanego decyzją ostateczną, podjętą w innym postępowaniu. Postępowanie egzekucyjne jest wykonawczym etapem postępowania administracyjnego i nie może być wykorzystywane jako kolejne stadium badania prawidłowości i legalności obowiązku nałożonego na zobowiązanego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 marca 2020 r., II SA/Wr 723/19). LWINB podkreślił, że podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej jest ostateczna decyzja administracyjna Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Lublin z dnia 27 października 2022 r., znak: PNB.10.111.5140.8.2021, nakazująca właścicielkom: A. K. i Z. K. B. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym dwurodzinnym trzylokalowym wykorzystywanego do zamieszkania zbiorowego przy ul. B. w L.. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją ostateczną z dnia 23 stycznia 2023 r., znak: ZOA-II.7721.16.2021, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 7 listopada 2023 r., II SA/Lu 234/23, oddalił skargę na tę decyzję. Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, ponieważ nie została wzruszona w jednym z trybów nadzwyczajnych, tj. poprzez zmianę (art. 154 k.p.a. i 155 k.p.a.), wznowienie postępowania (art. 145 k.p.a.) lub poprzez stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.). Organ egzekucyjny nie ma natomiast uprawnień do weryfikacji i zmiany ostatecznych decyzji administracyjnych, które mogą być wzruszane jedynie w jednym z trybów nadzwyczajnych. W ten sposób, zdaniem LWINB, twierdzenia zobowiązanej dotyczące błędnie wydanej decyzji administracyjnej - stanowiącej podstawę prowadzonej egzekucji administracyjnej pozostają bez wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązaną obowiązku, który został na nią nałożony m. in. ostateczną decyzją administracyjną, a nie jest wykonywany dobrowolnie. Wszelkie środki prawne, w jakie ustawodawca wyposażył zobowiązanego w ramach postępowania egzekucyjnego (m. in. zarzuty), mają służyć zapewnieniu prawidłowego przebiegu tego postępowania i nie mogą prowadzić do podważania istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, LWINB stwierdził, że oddalenie zarzutów jest równoznaczne z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym wypadku organ nie wydaje odrębnego postanowienia na podstawie art. 59 u.p.e.a. Przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. nigdy nie stanowi samodzielnej podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Umorzenie na podstawie tego przepisu może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 59 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 maja 2013 r., I SA/Sz 114/13). W skardze na postanowienie LWINB skarżąca Z. B. zarzuciła naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieprzeprowadzenie kontroli instancyjnej postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Lublin z dnia 26 lutego 2025 r. i wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Lubelskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Lublinie. W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżąca podniosła, że nie jest możliwe przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...], bo lokal nr [...] nie istnieje. Przestał istnieć na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w L., I Wydział Cywilny z dnia 27.10.2023 r. Zamknięta została dla niego księga wieczysta. W budynku przy ul. B. w L. wyodrębniono dwa nowe lokale mieszkalne oznaczone: nr [...]A nr [...] i nr [...]B nr [...] Lokale te są nowymi i niezależnymi nieruchomościami. Decyzja ich nie dotyczy i nie można rozciągać jej mocy na te lokale. Inaczej ujmując - postępowanie egzekucyjne służące do wykonania decyzji nie może wymagać od nas czegoś innego niż decyzja. Treść tytułu wykonawczego jest dla organu wiążąca i nie może on zmieniać jego treści, dokonywać jego uzupełnień czy modyfikacji. O ile organ pierwszej instancji nie zrozumiał istoty podnoszonego zarzutu i błędnie ustalił, że dotychczasowy lokal jest aktualnie dwuczęściowy, o tyle organ drugiej instancji w zasadzie ograniczył się do powołania art. 33 u.p.e.a., dodania cytatu z orzecznictwa pasującego do sytuacji negatywnego rozstrzygnięcia i skonkludował, że zarzut jest nieuzasadniony. Stanowi to tylko pozór rozważenia i rozstrzygnięcia sprawy w toku instancji, a tego rodzaju uzasadnienie można zastosować do każdej sprawy. WINB jedynie zrelacjonował treść zarzutów, ale w żadnej mierze ich nie rozważył ani się do nich nie odniósł, co wynika w sposób oczywisty z treści uzasadnienia. Jeszcze widoczniejsze, zdaniem skarżącej, jest tożsame uchybienie organu kontroli instancyjnej w kontekście zarzutu wykonania obowiązku. Umowa najmu na lokal nr [...] została rozwiązana. Nowopowstałe lokale są wynajmowane odrębnie, na podstawie dwóch niezależnych umów najmu, które zostały zawarte dnia 1 sierpnia 2024 r. Treść umów została dostosowana do zaleceń wynikających z postępowania dotyczącego lokalu nr [...]. Organ pierwszej ani drugiej instancji nie wykazał żadnego zainteresowania tymi umowami, a tym samym nie można uznać, iż w ogóle skontrolował, czy obowiązek został wykonany. Tymczasem aktualnie oba lokale wykorzystywane są wyłącznie do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych najemców. Nie ma już mowy o zbiorowym zamieszkiwaniu ludzi i takim przeznaczeniu lokalu. Najemcy są zameldowani i mieszkać tam będą przez dłuższy czas. Tym samym sytuacja jest analogiczna, jak wynajęcie stancji studentom. Skarżąca podniosła, że organ pierwszej instancji formalnie przeprowadził oględziny na miejscu, jednak wnioski, jakie zostały wyciągnięte z tych oględzin, są całkowicie dowolne. Przyjęto, że lokal pozwala na zamieszkiwanie 20 osób. Nie wiadomo, z czego organ taki wniosek wyprowadził. Skarżąca wskazała, że z jej wyjaśnień po kontroli, a także ze szkicu sporządzonego podczas oględzin wynika, że w pokojach znajdują się ustawione pojedyncze łóżka z pościelą. Owszem, w niektórych pomieszczeniach znajdowały się ustawione na sobie łóżka w większej ilości, ale nie są one w użyciu. W poprzednim okresie, zanim doszło do uprawomocnienia się decyzji, której wykonania dotyczy niniejsze postępowanie, z poprzedniego lokalu korzystało więcej osób, stąd łóżka pozostały. Nie ma aktualnie gdzie tych łóżek zabrać, więc pozostały w lokalach, bo wynajmującym to nie przeszkadza. Z ilości mebli i pościeli wynika jednak wniosek, że dodatkowe łóżka nie są w użyciu. Nadto, to, że w lokalu potencjalnie można wstawić więcej łóżek, nie oznacza automatycznie, że z tego lokalu korzysta więcej osób. To, że lokal, jak twierdzi organ, jest przygotowany do przyjęcia większej ilości osób - 20, nie oznacza, że takie jest jego użytkowanie i że tyle osób w nim mieszka. Organ porusza się w sferze przypuszczeń, a nie faktów. Skarżąca wskazała, że w protokole oględzin zawarte zostało wskazanie, że wraz z drugą ze współwłaścicielek odniesie się pisemnie do przebiegu oględzin i złoży pisemne wyjaśnienia, jednak Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję zanim te wyjaśnienia wpłynęły. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, chociaż nie wszystkie podniesione w skardze zarzuty Sąd podzielił. Skarżąca podniosła dwa zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym wyegzekwowania wykonania obowiązku określonego w ostatecznej i prawomocnej decyzji organu nadzoru budowlanego nakazującej A. K. i Z. K. B. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym dwurodzinnym trzylokalowym, wykorzystywanego do zamieszkania zbiorowego przy ul. B. w L.. Pierwszym z podniesionych przez skarżącą zarzutów jest zarzut nieistnienia obowiązku wynikający z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W ocenie skarżącej objęty wyżej powołaną decyzją obowiązek nie istnieje, ponieważ lokal nr [...] przestał istnieć na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w L., I Wydział Cywilny z dnia 27.10.2023 r. Zamknięta została dla niego księga wieczysta. W budynku przy ul. B. w L. wyodrębniono dwa nowe lokale mieszkalne oznaczone: nr [...]A nr [...] i nr [...]B nr [...] Lokale te są nowymi i niezależnymi nieruchomościami. W ocenie skarżącej, decyzja ich nie dotyczy i nie można rozciągać jej mocy na te lokale. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Nie ma bowiem wątpliwości, jakiej części nieruchomości dotyczy obowiązek nałożony na skarżącą w decyzji organu nadzoru budowalnego i niewątpliwie nieruchomość ta istnieje. Przyjęcie, tak jak oczekiwałaby skarżąca, że dokonane po wydaniu tego rodzaju decyzji zmiany polegające na prawnym podziale bądź połączeniu lokali w nieruchomości czynią niemożliwym wyegzekwowanie nałożonego tą decyzją obowiązku, stanowiłoby zachętę do obejścia prawa. Umożliwiałoby bowiem właścicielom nieruchomości unikanie wykonania obowiązków nałożonych decyzjami nadzoru budowlanego poprzez dokonywanie prawnych zmian w układzie lokali, ich numeracji i księgach wieczystych. Dopóki nieruchomość bądź jej część objęta decyzją faktycznie istnieje, to bez względu na zmiany polegające na podziale czy łączeniu mieszczących się w niej lokali, obowiązek nałożony tą decyzją istnieje. Pierwszy z podniesionych przez skarżącą zarzutów jest zatem w sposób oczywisty bezzasadny. Skarga jest natomiast zasadna w zakresie dotyczącym dokonanych przez organy obu instancji ustaleń co do drugiego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, a mianowicie zarzutu wygaśnięcia obowiązku poprzez jego wykonanie (art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.). Przytoczone powyżej uzasadnienie postanowienia organu drugiej instancji nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że organ ten naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która to zasada obowiązuje również w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Istotą tej zasady jest istniejący po stronie organu odwoławczego obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która trafia do tego organu na skutek wniesienie środka zaskarżenia przez stronę. Organ nie może ograniczyć się jedynie do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale musi rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie, przeprowadzając w razie potrzeby uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie w uzasadnieniu postanowienia organu odwoławczego ograniczono się jedynie do powołania przepisów prawa oraz kilku cytatów z orzeczeń sądowych oraz poglądów doktryny. Organ nie wykonał swojego podstawowego obowiązku, czyli subsumcji, polegającej na odniesieniu hipotez i dyspozycji powołanych norm prawnych do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Organ ten nie ustosunkował się ponadto do żadnej z okoliczności podniesionych przez skarżącą w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. W tym zakresie należy przyznać rację skarżącej, że takie postępowanie organu odwoławczego stanowi jedynie pozór rozważenia i rozstrzygnięcia sprawy w toku instancji, a tego rodzaju uzasadnienie można zastosować do każdej sprawy. Prawda jest, że LWINB jedynie zrelacjonował treść zarzutów, ale w żadnej mierze ich nie rozważył ani się do nich nie odniósł. Również postępowanie wyjaśniające organu pierwszej instancji w tym zakresie zawiera istotne braki, a uzasadnienie postanowienia tego organu budzi wątpliwości. Należy zważyć przy tym, że egzekwowany obowiązek dotyczy przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr III w budynku mieszkalnym dwurodzinnym trzylokalowym, wykorzystywanego do zamieszkania zbiorowego przy ul. B. w L.. Decyzja ta została wydana nie na skutek przeprowadzenia w budynku robót budowlanych, lecz na skutek faktycznej zmiany sposobu użytkowania budynku. Co więcej, zmiana sposobu użytkowania w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie obejmowała przeznaczenia obiektu budowlanego lub jego części do całkowicie innego niż dotychczas rodzaju użytkowania, lecz obejmuje również sytuacje, w których dochodzi do zintensyfikowania dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu. Innymi słowy, w niniejszej sprawie zintensyfikowanie dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez zmiany jego funkcji, spowodowało zmianę wymagającą podjęcia czynności z art. 71 Prawa budowlanego. W postępowaniu zakończonym decyzją nakładającą na skarżącą oraz drugą ze współwłaścicielek obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania lokalu nr III, ustalono, że skarżąca, jako współwłaścicielka spornego lokalu mieszkalnego, jest uprawniona do oddania go w najem. Sam fakt oddania przedmiotowego lokalu w najem nie świadczy przy tym o dokonaniu zmiany sposobu jego użytkowania. W niniejszej sprawie dokonanie zmiany sposobu użytkowania spornego lokalu nie było jednak wywodzone z faktu oddania go przez skarżącą w najem, lecz z rodzaju działalności podjętej w tym lokalu, tj. wykorzystywaniem go w sposób skutkujący znaczną intensyfikacją funkcji mieszkaniowej, właściwy dla budynków zamieszkania zbiorowego zdefiniowanych w § 3 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225). Organy nadzoru budowlanego ustaliły to na podstawie: 1) dołączonej do akt administracyjnych umowy najmu z dnia 24 września 2018 r., zawartej przez skarżącą ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, z której to umowy wynika uprawnienie najemcy do dokonania - bez zgody wynajmujących - zmiany przeznaczenia przedmiotowego lokalu, a także do oddawania go - również bez zgody wynajmujących - w podnajem lub do bezpłatnego użytkowania, za wyjątkiem spółek powiązanych z najemcą osobowo i kapitałowo oraz pracowników zleceniobiorców tych spółek; 2) kilkukrotnie przeprowadzanych w toku postępowania administracyjnego kontroli; 3) zeznań stron postępowania i świadka; 4) pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. Sp. z o.o. z dnia 12 stycznia 2022 r. oraz pisma Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. - Oddziału Zakład Gazowniczy w L. z dnia 11 stycznia 2022 r., z których wynikało odpowiednio, że zużycie wody w lokalu nr III w okresie od 17 lutego 2021 r. 9 grudnia 2021 r. było wykazywane podczas poszczególnych odczytów stanu wodomierzy na poziomie od czterech do nawet dwudziestu razy większym niż w dwóch pozostałych lokalach w przedmiotowym budynku mieszkalnym, natomiast zużycie paliwa gazowego w okresie 14 października 2020 r. do 9 grudnia 2021 r. w lokalu nr III było wykazywane podczas poszczególnych odczytów liczników gazu na poziomie nawet sześciokrotnie większym niż w dwóch pozostałych lokalach w tym budynku. Ustalenia organów nadzoru budowlanego w pełni podtrzymał Sąd, który w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Lu 234/23 wskazał, że użytkowanie przedmiotowego lokalu w ten sposób, że jego pomieszczenia pełnią funkcję sypialną dla kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu osób prowadzących odrębne gospodarstwa domowe, a powiązanych ze sobą faktem zatrudnienia w tej samej firmie będącej najemcą przedmiotowego lokalu, a przy tym kwaterowanych na okres zatrudnienia w tejże firmie, świadczy o tym, że lokal ten w istocie stał się lokalem przeznaczonym do zamieszkania zbiorowego. Przy czym okoliczności sprawy, w ocenie Sądu, nakazują lokal ten zestawiać nie tyle z hostelem – jak to przyjęły organy – co bardziej z domem (hotelem) pracowniczym. Przytoczenie ustaleń z postępowania administracyjnego oraz z uzasadnienia wyroku Sądu w sprawie II SA/Lu 234/23 są istotne w świetle twierdzeń skarżącej podnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego przed organami obu instancji. Skarżąca w toku postępowania konsekwentnie twierdziła, że "umowa najmu na lokal nr [...] została rozwiązana. Nowopowstałe lokale są wynajmowane odrębnie, na podstawie dwóch niezależnych umów najmu, które zostały zawarte dnia 1 sierpnia 2024 r. Treść tych umów została dostosowana do zaleceń wynikających z postępowania dotyczącego lokalu nr [...]. Organ pierwszej ani drugiej instancji nie wykazał żadnego zainteresowania tymi umowami, a tym samym nie można uznać, że w ogóle skontrolował, czy obowiązek został wykonany". W istocie ustalenie, czy skarżąca przywróciła poprzedni sposób użytkowania lokali, wymagało sięgnięcia do zawartych umów, na które się powołuje. Nie wystarczyło jedynie powołać się na ustalenia dokonane podczas oględzin w dniu 20 lutego 2025 r., tym bardziej, że ze szkiców dołączonych do protokołu oględzin wynika, że w dniu oględzin część łóżek w lokalach [...]a i [...]b była ułożona w stosy, co mogłoby wskazywać, że nie były użytkowane przez najemców. Organ egzekucyjny mógłby również zbadać kwestię zużycia wody i gazu w lokalu, co pozwoliłoby orientacyjnie ustalić, czy liczba osób zamieszkujących te lokale zmniejszyła się. Tu znów należy przyznać rację skarżącej, która w skardze podniosła, że "organ egzekucyjny pierwszej instancji formalnie przeprowadził oględziny na miejscu, jednak wnioski, jakie zostały wyciągnięte z tych oględzin, są całkowicie dowolne. Przyjęto, że lokal pozwala na zamieszkiwanie 20 osób. Nie wiadomo, z czego organ taki wniosek wyprowadził". W niektórych pomieszczeniach znajdowały się ustawione na sobie łóżka w większej ilości, ale skarżąca stwierdziła, że nie są one w użyciu, a organy tego twierdzenia nie zweryfikowały. Tym samym organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., a organ odwoławczy dodatkowo art. 136 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnia to uchylenie postanowień organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, organ pierwszej instancji, w razie uprawomocnienie się wyroku, uwzględni dokonaną wyżej ocenę prawną na zasadzie art. 153 p.p.s.a. Wyjaśni, czy skarżąca wraz z druga współwłaścicielką lokalu numer III, przekształconego już po wydaniu decyzji organu drugiej instancji w dwa odrębne lokale, wykonała nałożony decyzją organu nadzoru budowalnego obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania lokalu. W tym celu sięgnie m. in. do umów najmu, na które powołuje się skarżąca, rozważy ponowne oględziny obiektu i zbadanie stanu zużycia wody oraz gazu. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło