II SA/Lu 458/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia [...] r. nr [...] wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z upoważnienia Wójta Gminy. II SA/Lu 458/09 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia 14 maja 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., po rozpatrzeniu odwołania K. S., utrzymało w mocy decyzję z dnia 31 marca 2009 r. (znak: [...]) wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działającego z upoważnienia Wójta Gminy W. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji odmówił K. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad córką D. S., stanowisko swoje uzasadniając tym, że K. S. nie spełniła przesłanek wynikających z przepisu art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach pielęgnacyjnych, bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy w rozumieniu ustawy. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji K. S. podniosła, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane za okres od 13 czerwca 2008 r. do 10 września 2008 r., gdyż w tym okresie nie podejmowała zatrudnienia i sprawowała opiekę nad córką. W okresie od 17 lipca 2008 r. do 30 lipca 2008 r. i od 30 lipca 2008 r. do 20 sierpnia 2008 r. przebywała wraz z córką na dwóch turnusach rehabilitacyjnych w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia córki. Podniosła także, że zarejestrowała się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna za radą pracownika GOPS w W. w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenie społecznego. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wskazało, że stosownie do przepisu art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z ust. 2 art. 17 świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, tj. kwoty 583,00 zł. Kolegium wskazało następnie, że niespornym w sprawie jest, że dziecko D. S. jest osobą niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 441,41 zł. Tym samym spełniona została przesłanka wynikająca z przepisu art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podzieliło jednak stanowisko organu pierwszej instancji, że K. S. nie spełniła warunku polegającego na niepodjęciu lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem D. S. Organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy wynika, że w okresie od 13 czerwca 2008 r. do 10 września 2008 r. K. S. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w H. jako osoba bezrobotna. Natomiast od dnia 11 września 2008r. podjęła zatrudnienie w Szkole Podstawowej i Gimnazjum w H. na podstawie umowę o pracę na czas określony do dnia 31 sierpnia 2009 r. na stanowisku nauczyciela. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba bezrobotna to osoba m.in. gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy albo innej pracy zarobkowej. Taka definicja osoby bezrobotnej wyklucza w ocenie Kolegium możliwość uznania, że K. S. w okresie od 13 czerwca 2008 r. do 10 września 2008 r. nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad córką D. S. Okoliczność, że przebywała z córką w tym okresie na dwóch turnusach rehabilitacyjnych nie daje podstaw do przyznania świadczenia, skoro skarżąca nie zrezygnowała jednocześnie ze statusu osoby bezrobotnej. W skardze do Sądu K. S. zarzuciła, że zaskarżona decyzja jest diametralnie różna od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. Nr [...], dotyczącej tej samej sprawy i przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Dodatkowo skarżąca podniosła, że w spornym okresie nie podjęła żadnej pracy, a na konieczność zarejestrowania się w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej wskazał jej pracownik GOPS z uwagi na potrzebę ubezpieczenia się. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie i wyjaśniło, że powoływana przez skarżącą decyzja Kolegium dotyczyła przyznania świadczenia za okres od 1 maja 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r., natomiast zaskarżona decyzja dotyczy okresu od dnia 1 września 2008 r. Kolegium podkreśliło, że fakt zarejestrowania się skarżącej od dnia 13 czerwca 2008 r. jako osoby bezrobotnej wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ zgodnie z definicją zawartą w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba bezrobotna to osoba gotowa do podjęcia pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W związku z zarzutem skarżącej, że zaskarżona decyzja jest diametralnie różna od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. Nr [...], dotyczącej tej samej sprawy, wyjaśnienia wymaga przede wszystkim, że zaskarżona decyzja dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 10 września 2008 r., czyli okresu zasiłkowego rozpoczynającego się w dniu 1 września 2008 r., natomiast decyzja z dnia 28 kwietnia 2009 r. Nr [...], powołana przez skarżącą, dotyczyła okresu zasiłkowego rozpoczynającego się w dniu 1 września 2007 r., a kończącego się z dniem 31 sierpnia 2008 r. Decyzja ta, przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 maja do dnia 31 sierpnia 2008 r. nie dotyczyła zatem tej samej sprawy, co decyzja zaskarżona. Dodać należy, że decyzja Nr [...] wydana została w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącej z dnia 5 maja 2008 r., natomiast zaskarżona decyzja – na wniosek z dnia 2 marca 2009 r. Okoliczność tę Kolegium wyjaśniło wprawdzie w odpowiedzi na skargę, nie sposób jednak nie zauważyć, że zarówno uzasadnienie decyzji z dnia 28 kwietnia 2009 r. Nr [...], jak i decyzji zaskarżonej odnoszą się do okresu od dnia 13 czerwca 2008 r. do dnia 10 września 2008 r., co mogło skarżącą wprowadzić w błąd. Stąd zarzut, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnęło o świadczeniu pielęgnacyjnym za ten sam okres dwoma różnymi decyzjami. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września do dnia 10 września 2008 r. i tylko w tym zakresie podlega kontroli Sądu w sprawie niniejszej. W myśl przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł. (art. 17 ust. 2 w zw. z art. 5 ust.2 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 5 świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, o której mowa w ust. 2c, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie; 5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Z prawidłowych ustaleń organów administracji wynika, że córka skarżącej, D. S. zaliczona została na okres do dnia 31 sierpnia 2009 r. do osób niepełnosprawnych, wymagających stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Miesięczny dochód rodziny skarżącej w 2007 r., po doliczeniu dochodu uzyskanego w 2008 r. nie przekroczył kryterium ustawowego. Jest również poza sporem, że w przypadku skarżącej i jej córki nie zachodzi żadna z okoliczności, wskazanych w art. 17 ust. 5, wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organów skarżącej nie przysługuje jednak świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 września do dnia 10 września 2008 r., ponieważ w okresie tym skarżąca zarejestrowana była w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Ze stanowiskiem organów nie można się zgodzić. Przepisy ustawy nie wyłączają prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zarejestrowania się osoby sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej. Przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest – zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy - rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Powołany przepis stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli osoba uprawniona nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności i wymagającym stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wystarczającą zatem przesłanką przyznania świadczenia jest ustalenie, że osoba sprawująca opiekę nad dzieckiem nie podjęła w okresie, za jaki domaga się świadczenia, zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej właśnie ze względu na konieczność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Sytuacja taka miała miejsce w przypadku skarżącej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca – mimo zarejestrowania się w dniu 13 czerwca 2008 r. jako osoba bezrobotna - nie podjęła do dnia 11 września 2008 r. żadnego zatrudnienia ani pracy zarobkowej, ponieważ sprawowała w tym czasie opiekę nad córką. Odwoływanie się przez organy do definicji osoby bezrobotnej, wskazanej w ustawie z dnia z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) jest nieuzasadnione. Ustawa o świadczeniach rodzinnych reguluje w sposób kompletny zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych i nie odsyła w tym zakresie do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Należy ponadto zauważyć, że sam fakt zarejestrowania się w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej nie oznacza, że osoba bezrobotna rzeczywiście podejmie zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, a tylko te okoliczności wyłączałyby możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie można zatem z samego faktu zarejestrowania się jako osoby bezrobotnej wywodzić tak daleko idącego skutku prawnego. Zauważyć również należy, że osoby rezygnujące z zatrudnienia lub nie podejmujące zatrudnienia to osoby zdolne do pracy, które – gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem – mogłyby zatrudnienie podjąć. Osoba zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, nie podejmująca jednak zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, spełnia zatem przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Taki pogląd prezentują też sądy administracyjne (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 289/07, z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 302/07 i z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 401/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 276/08, nie publ.). Nie sposób też nie uwzględnić argumentacji skarżącej, która wyjaśniła, że o konieczności rejestracji w urzędzie pracy pouczona została przez pracownika ośrodka z uwagi na objęcie ubezpieczeniem. Odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września do dnia 10 września 2008 r., mimo niepodjęcia przez skarżącą w tym okresie zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz spełnienia kryterium dochodowego narusza zatem przepis art. 17 ustawy. Brak było w tej sytuacji podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec naruszenia przepisów prawa materialnego także przez organ pierwszej instancji, Sąd uchylił również decyzję tego organu, uznając, że jest to konieczne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ubocznie zauważyć należy, że decyzją z dnia 28 kwietnia 2009 r. Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 maja do dnia 31 sierpnia 2008 r. wskazując, że okoliczność zarejestrowania w urzędzie pracy nie wyłączała możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres, skoro skarżąca wykazała, że sprawowała opiekę nad dzieckiem i pracy nie podjęła. Zważywszy, że zaskarżona decyzja dotyczy tej samej osoby, której sytuacja nie zmieniła się, odmowa przyznania świadczenia na dalszy okres po 31 sierpnia 2008 r. jest niezrozumiała, zwłaszcza, że zaskarżona decyzja w żaden sposób nie odnosi się w do wcześniejszej decyzji i wyrażonego w niej poglądu prawnego. Takie działanie organu administracji publicznej narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Rozpoznając sprawę ponownie uwzględnią organy przedstawione wyżej uwagi i rozstrzygną sprawę w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które stanowią podstawę przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. Organy mieć będą na uwadze, że okoliczności wyłączające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wskazane zostały w art. 17 ust. 5 ustawy i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Należy również podkreślić, że decyzja w sposób jednoznaczny wskazywać powinna, jakiego okresu dotyczy rozstrzygnięcie. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.