II SA/Lu 462/25

WyrokWSA w Lublinie2025-11-04

Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Grzegorz Grymuza, Jerzy Parchomiuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej należy uwzględnić dochód z gospodarstwa rolnego, nawet jeśli zostało ono wydzierżawione i nie przynosi faktycznego dochodu?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest zobowiązany do uwzględnienia dochodu z gospodarstwa rolnego przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego, niezależnie od faktycznego korzystania z gospodarstwa czy uzyskiwanych z niego dochodów. Przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej ma charakter imperatywny i nakazuje przyjąć ryczałtowy dochód z 1 ha przeliczeniowego, co wyklucza swobodę oceny dowodów w tym zakresie. W konsekwencji przekroczenie kryterium dochodowego wyłącza możliwość przyznania zasiłku stałego.
Stan faktyczny
T. P. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, uwzględniając dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,0834 ha oraz zasiłek pielęgnacyjny. Skarżący twierdził, że gospodarstwo jest wydzierżawione i nie przynosi dochodu, a jedynym jego dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu I instancji, a następnie skarga trafiła do WSA w Lublinie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 7 lipca 2025 r., znak: SKO.PS/40/148/2025 w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 7 lipca 2025 r., znak: SKO.PS/40/148/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpatrzeniu odwołania T. P. (dalej także jako: "skarżący" lub "wnioskodawca"), utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S. decyzję z dnia 11 czerwca 2025 r. znak: PS.4040.39.12.2025 w sprawie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 27 maja 2025 r. T. P. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Decyzją z dnia 11 czerwca 2025 r., znak: PS.4040.39.12.2025 wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówiono wnioskodawcy przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że T. P. w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej posiada dochód w kwocie 1172,12 zł (zasiłek pielęgnacyjny 215,84 zł, dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 2, 0834 ha x 459,00 zł = 956,28 zł). Organ wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W wyniku odwołania wniesionego przez T. P. w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, które decyzją z dnia 7 lipca 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. Jak wyjaśnił organ zgodnie z art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2024 r., poz. 1283 z późn. zm., dalej jako u.p.s.) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kwotą stanowiącą 130 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1229 zł miesięcznie; W myśl art. 6 pkt 9 i 10 u.p.s. osoba samotna rozumie się osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych ani zstępnych. Natomiast osoba samotnie gospodarująca rozumie się osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jak wynika z art. 8 ust. 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 1010 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Zgodnie z 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 459 zł. Jak wynika z akt sprawy w dniu 27 maja 2025 r. T. P. złożył wniosek do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie zasiłku stałego. W związku z powyższym w dniu 28 maja 2025 r. starszy pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy. Z przedmiotowych ustaleń wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, posiada udziały w gospodarstwie rolnym o łącznej powierzchni 5,2505 ha. Decyzją z dnia 23 maja 2026 r. znak: PS.SR.4041.1457.1.2025 wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S. przez Kierownika GOPS w S. ma przyznany zasiłek pielęgnacyjny ma okres 1 stycznia 2025 r. do 31 maja 2026 r. Na dochód T. P. składa się dochód z gospodarstwa rolnego 2,0834 ha x 459 zł = 956 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł co daję łączny dochód 1172,12 zł, czyli jest wyższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 1010 zł. Mając na uwadze powyższe, przekroczenie progu dochodowego organ I instancji odmówił T. P. przyznania zasiłku stałego. Kolegium wyjaśniło, że dochód skarżącego został wyliczony w sposób prawidłowy. Przepis art. 8 ust 4 u.p.s. wylicza jakie składniki nie są zaliczane do dochodu. W katalogu tym nie ma wymienionego zasiłku pielęgnacyjnego ani gospodarstwa rolnego powyżej 1 ha. W związku z tym, że prawodawca sporządził katalog zamknięty składników majątkowych, które nie są liczone do dochodu nie ma możliwości prowadzenia interpretacji rozszerzającej omawianego przepisu. W związku z powyższym należy również podzielić stanowisko organu I instancji o braku podstaw do wydania przez Wójta Gminy S. decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, o której mowa w art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146), z uwagi na niespełnienie wymaganego kryterium dochodowego, określonego w art. 8 u.p.s. W odniesieniu do zarzutów skarżącego, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego, ponieważ zostało ono wydzierżawione, Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 459 zł. Przyjęty w tym przepisie sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego ma charakter ryczałtowy i jest niezależny od faktycznych dochodów, jakie przynosi dane gospodarstwo. Wbrew twierdzeniom skarżącego fakt wydzierżawienia gospodarstwa dla celów przyznania zasiłku stałego nie ma wpływu na konieczności doliczenia do dochodów rodziny dochodów z gospodarstwa rolnego. Okoliczności odnoszące się do tego, czy ziemia jest uprawiana przez właściciela oraz czy uzyskiwany jest z niej jakikolwiek dochód, nie mają znaczenia prawnego. Zawarte w art. 8 u.p.s. regulacje dotyczące definicji dochodu oraz określające sposób jego obliczania są normami bezwzględnie wiążącymi i organ stosujący prawo nie może - wbrew ustawie - pominąć dochodu z gospodarstwa rolnego. (zob. wyrok NSA z 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 1123/17). Ustawodawca w postanowienia art. 37 u.p.s. ściśle uregulował kryteria jego przyznania nie pozostawiając organom luzu decyzyjnego w jego przyznaniu. Ustalenie, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego, wyłącza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu została zaskarżona przez T. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. We wniesionej skardze T. P. podniósł, że decyzja jest niezgodna z rzeczywistością albowiem nie posiada żądanego dochodu z gospodarstwa rolnego, które jest dzierżawie od około 30 lat. Wyjaśnił, że gospodarstwo rolne nabył po śmierci mamy wyrokiem zaocznym wydanym przez sąd w sprawie, na której nie był obecny ponieważ był w szpitalu. Skarżący podkreślił także, że jedynym źródłem jego dochodu jest zasiłek pielęgnacyjny. W skardze wskazano także, że skarżący jest osoba niepełnosprawną o stopniu znacznym z ograniczoną samodzielną egzystencją i niezdolnym do pracy, choruje utracił status bezrobotnego, a osiągany dochód nie wystarcza na zakup leków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygające w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i dowody zgromadzone w aktach sprawy, w tym także te dotyczące osoby samego wnioskodawcy i osiąganych przez niego dochodów. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Podkreślić należy również, że także sam skarżący nie wskazał takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ nie naruszył także dyspozycji art. 6 k.p.a. Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem, co umożliwia przeprowadzenie kontroli sądowej wydanego przez organ rozstrzygnięcia. W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy rzeczowo i z poszanowaniem reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnił przesłanki natury faktycznej i prawnej podjętego rozstrzygnięcia. Brak jest również podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. Prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (test jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 - dalej jako "u.p.s."). W rozpoznawanej sprawie nie sposób zarzucić organom naruszenia prawa. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcia zostały należycie uzasadnione. Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z powyższego przepisu wynika, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały przysługuje tylko wtedy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Decyzja z art. 37 ust. 1 u.p.s. ma charakter związany, co oznacza, że ustawodawca w art. 37 u.p.s. ściśle uregulował kryteria jego przyznania, nie pozostawiając organom swobody decyzyjnej w jego przyznaniu. W konsekwencji też ustalenie, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego, wyłącza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia, co trafnie w sprawie stwierdziły również organy obu instancji. Trafnie także Kolegium, odnosząc się do zarzutów skarżącego, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego, ponieważ zostało ono wydzierżawione, wyjaśniło, że zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 459 zł, a przyjęty w tym przepisie sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego ma charakter ryczałtowy i jest niezależny od faktycznych dochodów, jakie przynosi dane gospodarstwo. Wbrew twierdzeniom skarżącego fakt wydzierżawienia gospodarstwa dla celów przyznania zasiłku stałego nie ma wpływu na konieczności doliczenia do dochodów rodziny dochodów z gospodarstwa rolnego. Okoliczności odnoszące się do tego, czy ziemia jest uprawiana przez właściciela oraz czy uzyskiwany jest z niej jakikolwiek dochód, nie mają znaczenia prawnego. Zawarte w art. 8 u.p.s. regulacje dotyczące definicji dochodu oraz określające sposób jego obliczania są normami bezwzględnie wiążącymi i organ stosujący prawo nie może - wbrew ustawie - pominąć dochodu z gospodarstwa rolnego. Stanowisko takie należy podzielić, albowiem znajduje ono umocowanie w treści przytoczonych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zawarte w art. 8 u.p.s. regulacje dotyczące definicji dochodu oraz określające sposób jego obliczania są normami bezwzględnie wiążącym, co oznacza, że organ orzekający w przedmiocie zasiłku stałego musi je stosować i nie może - wbrew ustawie - pominąć dochodu z gospodarstwa rolnego, którego skarżący jest właścicielem. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W art. 8 ust 4 u.p.s. w sposób enumeratywny, a więc wyczerpujący wyliczono te przysporzenia majątkowe, których nie wlicza się do dochodu, jednakże w wyliczeniu tym nie umieszczono dochodów z gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione, nawet jeżeli umowa taka była tzw. zarejestrowaną umową dzierżawy. Przepis art. 8 ust 4 u.p.s. wylicza sie jakie składniki nie są zaliczane do dochodu. W katalogu tym nie ma wymienionego zasiłku pielęgnacyjnego ani dochodu z gospodarstwa rolnego powyżej 1 ha. W związku z tym, że prawodawca sporządził katalog zamknięty składników majątkowych, które nie są liczone do dochodu nie ma możliwości dokonania interpretacji rozszerzającej omawianego przepisu. Podkreślić należy, że w taki też sposób kwestia ta jest również postrzegana w utrwalonym już w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych. I tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1585/23 wyjaśniono, że zwrot "przyjmuje się" z art. 8 ust. 9 u.p.s. sprawia, że organ pozbawiony jest w oznaczonym zakresie swobodnej oceny dowodów, gdyż ma obowiązek przy ustalaniu stanu faktycznego przyjąć, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości. A zatem z brzmienia tego przepisu nie wynika obowiązek ustalania rzeczywistego dochodu gospodarstwa rolnego z 1 ha przeliczeniowego, lecz przeciwnie - właśnie ów przepis determinuje prawnie ustalenia faktyczne organu, od których to założeń organ odstąpić nie może. Analizowana norma ma charakter imperatywny i nie pozostawia luzów interpretacyjnych czy uznania po stronie organu. W uzasadnieniu tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). W praktyce problemy rodzi ustalanie dochodu w przypadku oddania przez właściciela gospodarstwa rolnego w posiadanie innej osobie, zwykle na podstawie umowy dzierżawy lub użyczenia. Ustawa o pomocy społecznej nie określa, czy wówczas dochód z gospodarstwa nadal należy przypisywać jego właścicielowi. Wykształcona linia orzecznictwa opowiedziała się jednak za takim rozwiązaniem. Ustawodawca przyjął tu fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 345 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził" (I. Sierpowska (w:) Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 8.) Stanowisko powyższe podzielane jest jednolicie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 9 lutego 2018 r. I OSK 2454/17, 15 listopada 2018 r. I OSK 2694/18, 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1302/21. W wyrokach tych podkreśla się, że zwrot "przyjmuje się" z art. 8 ust. 9 u.p.s. sprawia, że organ pozbawiony jest w oznaczonym zakresie swobodnej oceny dowodów, gdyż ma obowiązek przy ustalaniu stanu faktycznego przyjąć, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości. A zatem z brzmienia tego przepisu nie wynika obowiązek ustalania rzeczywistego dochodu gospodarstwa rolnego z 1 ha przeliczeniowego, lecz przeciwnie - właśnie ów przepis determinuje prawnie ustalenia faktyczne organu, od których to założeń organ odstąpić nie może. Analizowana norma ma charakter imperatywny i nie pozostawia luzów interpretacyjnych czy uznania po stronie organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stanowisko takie podziela i przyjmuje za własne. W konsekwencji też należy stwierdzić, że organy prawidłowo wśród dochodów osiąganych przez skarżącego uwzględniły również dochód z gospodarstwa rolnego, którego pozostaje właścicielem. Nie ma przy tym znaczenia to, w jaki sposób skarżący nabył własność tego gospodarstwa rolnego. Okoliczność taka nie ma bowiem znaczenia dla stosowania w sprawie przepisu art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Również zły stan zdrowia i niepełnosprawność skarżącego pozostaje był wpływu na taką oceną zaskarżonej decyzji. Oczywiście, zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s., niezdolność do pracy jest okolicznością warunkującą możność przyznania zasiłku stałego, jednakże nie jest to warunek jedyny, albowiem oprócz niezdolności do pracy konieczną przesłanką przyznania takiego świadczenia, jest to, by dochód wnioskodawcy był niższy od kryterium dochodowego. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został spełniony. W zakończeniu zauważyć należy również, że w ustawie o pomocy społecznej brak jest regulacji analogicznej do przepisu art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, co uniemożliwia wyłączenie z dochodu ustalanego zgodnie z art. 8 u.p.s. dochodów z tzw. zarejestrowanej umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego. Z tych też względów i w związku z przywołanymi wyżej przepisami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło