II SA/Lu 489/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania przedłożenia określonych dokumentów I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. R. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Sygn. [...] U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 16 marca 2015 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta L., działając w oparciu o art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nałożył na właścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] w L.: M. K., G. D. O.-K., M. W. R., E. T. R., P. K., G. T. N., B. N., S. R., A. C. i K. C., obowiązek dostarczenia w terminie do 31 maja 2015 r. oceny technicznej przewodów kominowych wentylacji grawitacyjnej i podłączeń urządzeń gazowych do przewodów spalinowych, ze wskazaniem robót niezbędnych do wykonania w celu usunięcia nieprawidłowości, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowalne bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności, rzeczoznawcę budowalnego albo jednostkę badawczo-rozwojową bądź uczelnię posiadającą kompetencje do prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych dotyczących budownictwa. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli M. R. i G. N., zarzucając, że jako współwłaściciele nieruchomości udostępnili opinie dotyczące swoich przewodów kominowych, zaś opinia przedstawiona przez współwłaściciela nieruchomości M. K., nie może być uznana za rzetelną, gdyż osoba ta, jak i wykonujący dla niej opinię rzeczoznawca, nigdy nie byli obecni w lokalach należących do skarżących, co uniemożliwiło dokonanie stosownych oględzin i pomiarów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r., znak: [...], uchylił wskazane postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej wyznaczonego terminu wykonania obowiązku i ustalił nowy termin na 30 czerwca 2015 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skargę do Sądu na powyższe postanowienie organu drugiej instancji złożył M. R., wnosząc o stwierdzenie jego nieważności. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 28 § 1 w związku z art. 30 § 1, 4 i 5 w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej także: "K.p.a."), wskutek prowadzenia przez organ odwoławczy postępowania i wydania postanowienia w stosunku do osoby nieżyjącej, co stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że za stronę postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji uznał P. S. R., współwłaściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] w L.. W związku z tym organ ten skierował między innymi do P. S. R. orzeczony postanowieniem z dnia 16 marca 2015 r., znak: [...], nakaz przedstawienia oceny technicznej przewodów kominowych wentylacji grawitacyjnej i podłączeń urządzeń gazowych do przewodów spalinowych, jakkolwiek omyłkowo określono tę osobę w sentencji postanowienia jako "S. R." (natomiast w zwrotnym poświadczeniu odbioru osobę tę oznaczono prawidłowo jako "P. R."). Odpis tego postanowienia adresowany do wskazanego współwłaściciela nieruchomości, odebrała jego żona J. C.-R. jako dorosły domownik, który zobowiązał się doręczyć przesyłkę adresatowi (nieponumerowana część akt organu pierwszej instancji znajdująca się przed postanowieniem tego organu z dnia 16 marca 2015 r.). Należy zauważyć, że do P. S. R. jako strony postępowania, zostało również skierowane postanowienie organu odwoławczego z dnia 21 maja 2015 r. Przesyłka zawierająca odpis tej decyzji została zwrócona nadawcy w dniu 17 czerwca 2015 r. wraz z adnotacjami wskazującymi na to, że została ona doręczona adresatowi w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 K.p.a. (k. 29 akt organu drugiej instancji). Podkreślenia wymaga, że w toku postępowania sądowego w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego złożył, na wezwanie Sądu, skrócony odpis aktu zgonu P. S. R. z dnia 3 sierpnia 2015 r., z którego wynika, że osoba ta nie żyje od dnia 4 maja 2015 r., co oznacza, że zmarła ona przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji (k. 29 akt sądowych). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest przekonanie, że prowadzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie żyje i wydanie w stosunku do niej decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 Lex nr 82653; z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33, Lex nr 83698; z dnia 11 marca 2008 r., sygn.. akt I OSK 1959/06, Lex nr 505429, czy też z dnia 30 września 2009 r., sygn.. akt I OSK 1429/08, Lex nr 595138). Należy bowiem zauważyć, że jeśli stroną postępowania jest osoba fizyczna, o jej prawach czy obowiązkach można orzec, jeśli ma zdolność prawną. Ta ostatnia na gruncie art. 8 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.) powstaje co do zasady wraz z urodzeniem oraz kończy się wraz ze śmiercią osoby. Przymiot strony przysługujący osobie fizycznej wygasa zatem wraz z jej śmiercią, a to oznacza, że nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale także, że decyzja ta nie może, z powodu braku możliwości fizycznego jej doręczenia, wywołać odpowiednich skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1187/11, Lex nr 1260058). Wskazać przy tym trzeba, że na ocenę zaistnienia powyższej wady procesowej nie ma wpływu to, czy organy wiedziały o śmierci strony postępowania oraz, czy ich ewentualna niewiedza była zawiniona, czy też nie (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 140/11, Lex nr 1149167; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2406/10, Lex nr 1150790). Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie wśród osób, w stosunku do których skierowane zostały postanowienia organów obu instancji, znalazła się osoba nieżyjąca, rozstrzygnięcia te uznać należy za obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co czyni koniecznym stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). W związku z tym Sąd nie miał podstaw do dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w dyspozycji art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy weźmie pod uwagę powyższe ustalenia i właściwie określi strony postępowania, którym zapewni udział w postępowaniu i do których skieruje podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.