II SA/Lu 49/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent Agata Kuśmirska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2026 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa-Nadleśnictwa Ś. na uchwałę Nr XXVII/272/2025 Rady Miasta Ś. z dnia [...] listopada 2025 r w sprawie ustanowienia pomników przyrody na terenie Gminy Miejskiej Ś. oddala skargę. W dniu 27 listopada 2025 r. Rada Miasta Ś. podjęła uchwałę nr XXVII/272/2025 w sprawie ustanowienia pomników przyrody na terenie Gminy Miejskiej Ś.. Uchwała ta została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa L. z dnia 4 grudnia 2025 r. pod poz. 5508 i stosownie do treści jej § 8, weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Mocą powyższej uchwały ustanowiono pomnikami przyrody 21 drzew, w tym 17 sztuk drzew gatunku dąb szypułkowy Quercus robur L., 3 sztuki drzew gatunku czereśnia ptasia Prunus avium L., 1 sztukę drzewa gatunku lipa drobnolistna Tilia cordata Mill., rosnących na terenie działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb 4 Nadleśnictwo Ś., położonych w Ś., powiat Ś., stanowiących własność Skarbu Państwa, w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ś. - Leśnictwo Ś. (§ 1). Numerację, wymiary i współrzędne każdego z pomników przyrody określono w załączniku nr 1 do uchwały, natomiast położenie pomników przyrody określono na mapie stanowiącej załącznik nr 2 do uchwały (§ 2). W § 4 uchwały zawarto katalog zakazów wprowadzonych w stosunku do ustanowionych pomników przyrody, natomiast w § 5 zawarto ustalenia w stosunku do pomników przyrody w ramach ochrony czynnej. Nadzór nad pomnikami przyrody oraz wykonanie uchwały powierzono Burmistrzowi Miasta Ś. (§ 6 i § 7). Pismem z dnia 23 grudnia 2025 r. Skarb Państwa – Nadleśnictwo Ś. (dalej jako: skarżący, Nadleśnictwo) wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą uchwałę, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie: - art. 4 ust. 3, art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 567, dalej jako: u.l.), poprzez uniemożliwienie Nadleśnictwu prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarski leśnej zgodnie z decyzją Ministra Środowiska nr [...] z dnia 21 grudnia 2021 r., zatwierdzającą Plan Urządzenia Lasu (PUL) sporządzony dla Nadleśnictwa na lata 2021-2030, a tym samym naruszenie art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP poprzez nieusprawiedliwione ograniczenie prawa własności polegające na podjęciu uchwały o ustanowieniu 21 pomników przyrody na terenie Gminy Miejskiej Ś., z których 15 nie przedstawia szczególnych walorów przyrodniczych i krajobrazowych; - art. 44 ust 1 w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 13, dalej jako: u.o.p.) poprzez ustanowienie 21 pomników przyrody na terenie Gminy Miejskiej Ś., z których 15 nie przedstawia szczególnych walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz stanowi zagrożenie dla osób i mienia; - art. 45 ust. 1 u.o.p. poprzez określenie w postanowieniach § 5 przedmiotowej uchwały zakresu ochrony czynnej, niezgodnie z art. 5 pkt 5 tej ustawy, które to w rzeczywistości są zakazami niemieszczącymi się w katalogu zakazów wymienionych w art. 45 ust. 1 tej ustawy. Zakazy określone w art. 45 ust. 1 u.o.p. stanowią katalog zamknięty co wprost wynika z konstrukcji normy prawnej zawartej w tym przepisie i tym samym nie ma możliwości wprowadzania innych zakazów, które to uniemożliwiają prowadzenie gospodarki leśnej zgodnie z ww. decyzją Ministra Środowiska i PUL. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wymienione w zaskarżonej uchwale drzewa objęto ochroną pomnikową w celu ochrony tworów przyrody ożywionej, charakteryzujących się wyjątkowymi walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi, a także szczególnymi cechami osobniczymi, takimi jak rozmiar i wiek. Nie wykazano jednak, oprócz obwodu pnia, pozostałych parametrów, szczególnie walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Takie walory przyrodnicze nie mogą być kształtowane i oceniane dowolnie według uznania strony, ale powinny być należycie, szczegółowo i w sposób nadający się do kontroli udokumentowane i przedstawione co zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1053/10 w przypadku powoływania zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Skarżący podniósł, że dodatkowo nie uwzględniono jego stanowiska w zakresie stanu zdrowotnego oraz potencjalnego zagrożenia dla osób i mienia w przypadku drzew graniczących z nieruchomościami zabudowanymi. Rada Miasta nie przedstawiła żadnej ekspertyzy, która mogłaby potwierdzić ich wyjątkowość. Brak jest uzasadnienia uchwały, a § 3 ogranicza się do ogólników i nie zawiera analizy stanu zdrowotnego drzew, charakterystyki przyrodniczej, wyjaśnienia i potwierdzenia wartości przyrodniczych, krajobrazowych jak i cech osobniczych, a jedynie kryterium obwodu. Ponadto w § 5 uchwały ustanowiono, w ramach ochrony czynnej, w stosunku do pomników przyrody, o których mowa w § 1, ochronę drzew w granicach lokalizacji obejmującej zasięg korony i systemu korzeniowego nie mniejszy niż w promieniu 15 metrów od zewnętrznej krawędzi pnia drzewa. W ocenie Nadleśnictwa, stanowi to zaprzeczenie ustawowej definicji ochrony czynnej określonej w art. 5 pkt 5 u.o.p. Ustanowienie powyższego stanowi powołanie znacznej powierzchni objętej ochroną bierną i wyłączoną z czynności gospodarczych zaplanowanych w zatwierdzonym Planie Urządzenia Lasu na lata 2021-2030. Zapis ten pozostaje w sprzeczności z przepisami u.o.p. oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody (Dz.U. 2017 poz. 2300, dalej jako: rozporządzenie). Skarżący podniósł, że powyższa ustawa przewiduje dwa odrębne tryby ochrony: ochronę czynną wymagającą podejmowania działań mających poprawić stan przedmiotu ochrony oraz ochronę bierną polegającą na powstrzymaniu się od ingerencji. Wprowadzenie w uchwale strefy ochrony czynnej i jednoczesne określenie, że działania w tej strefie polegają na ochronie biernej, zdaniem skarżącego, stanowi wewnętrzną sprzeczność, która powoduje niezgodność zapisów uchwały z ustawą. Ochrona bierna nie może być realizowana jako forma ochrony czynnej, ponieważ są to pojęcia wzajemnie wykluczające się. Ustanowienie strefy ochrony czynnej o promieniu 15 metrów od pnia nie zostało powiązane z żadnymi działaniami, które konstytutywnie składają się na ochronę czynną (np. zabiegi pielęgnacyjne, sanitarne, zabezpieczające). Wskazanie, że ma to być "ochrona bierna" powoduje niejednoznaczność regulacji, narusza zasadę określoności prawa oraz uniemożliwia prawidłowe stosowanie uchwały przez organy gminy i podmioty zobowiązane - powoduje przekroczenie delegacji ustawowej. Stworzenie strefy ochrony czynnej, która faktycznie ma być objęta ochroną bierną, stanowiącą "otulinę", wykracza poza granice upoważnienia określonego w art. 44-45 u.o.p., co stanowi naruszenie prawa materialnego. Skarżący dodał, że zakazów przewidzianych dla pomników przyrody, które ograniczają prawo własności, nie można interpretować rozszerzająco i w konsekwencji wprowadzać ich na obszar otuliny, do określenia której Rada Miasta nie miała upoważnienia. W ocenie Nadleśnictwa, zaskarżana uchwała ogranicza w sposób istotny i trwały wykonywanie prawa własności, blokując czynności wynikające z PUL, nie wykazując jednocześnie żadnych rzeczywistych wartości chronionych. W konsekwencji uniemożliwia wykonanie zadań publicznych powierzonych Skarbowi Państwa, co stanowi naruszenie art. 9 u.l. w zw. z art. 21 Konstytucji RP Podsumowując skarżący stwierdził, że z uwagi na liczne, istotne i rażące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, a także wadliwość legislacyjną i niezgodność z Konstytucją RP, zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego i powinna zostać w całości uchylona. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta Ś. (reprezentujący Miasto Ś. w niniejszym postępowaniu, dalej jako: Burmistrz, organ) wniósł o oddalenie skargi w całości. Organ podniósł, że projekt uchwały wraz z załącznikami został przedłożony do uzgodnienia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L., który postanowieniem znak [...] z dnia 20 października 2025 r. uzgodnił projekt uchwały. Po przyjęciu uchwały przez Radę Miasta Ś. przekazana ona została Wojewodzie w celu dokonania oceny zgodności z prawem, podlegała więc kontroli legalności. Fakt zgodności uchwały z przepisami prawa został potwierdzony przez Wojewodę L., który ogłosił uchwałę w Dzienniku Urzędowym Województwa L.. Następnie organ wyjaśnił, że wniosek o ustanowienie pomników przyrody złożyła do Urzędu Miasta Ś. grupa społeczna "[...]" oraz w formie interpelacji Radny Rady Miasta Ś. . Objęte uchwałą drzewa rosną na terenie Gminy Miejskiej Ś., w L. R., który wchodzi w skład Nadleśnictwa, na działkach stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Celem oceny drzew zaproponowanych do objęcia ochroną, w dniach 24-25 lipca 2025 r. odbyła się ich weryfikacja w terenie, w której udział wzięli przedstawiciele wnioskodawcy, Nadleśnictwa oraz Urzędu Miasta Ś.. Podczas oględzin dokonano aktualizacji wskazanych we wniosku danych dotyczących m.in. lokalizacji i obwodów pni drzew oraz współrzędnych geograficznych. W wyniku oględzin, spośród 53 sztuk drzew objętych wnioskiem, w terenie odnaleziono 44 drzewa, z których 26 spełniało kryterium obwodu wskazane w rozporządzeniu. W wyniku przeprowadzonej oceny Nadleśnictwo do objęcia ochroną w formie pomników przyrody pozytywnie zakwalifikowało 6 drzew, natomiast Gmina Miejska Ś. po ponownej weryfikacji drzew oraz ich wielokrotnej ocenie w terenie, zdecydowało się na objęcie ochroną 21 sztuk drzew. Powołując się na kryteria uznawania drzew za pomniki przyrody określone w rozporządzeniu, Burmistrz stwierdził, że podjęcie przez Radę Miasta Ś. zaskarżonej uchwały było w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami, Wszystkie objęte uchwałą drzewa spełniły kryterium obwodu wskazane w rozporządzeniu, ponadto wyróżniają się wśród innych drzew tego samego gatunku w skali gminy, ze względu na obwód pnia, wiek czy pokrój, a także inne wyjątkowe walory przyrodnicze i krajobrazowe. Drzewa zostały wybrane na podstawie wnikliwej analizy, wielokrotnych oględzin drzew, m.in. z udziałem strony społecznej, przy uwzględnieniu stanu zdrowotnego, lokalizacji oraz znaczenia jakie te drzewa mają dla lokalnej społeczności. Podczas kwalifikacji drzew sporządzona została dokumentacja fotograficzna. W odpowiedzi na zarzut powodowanego przez drzewa zagrożenia organ wskazał, że drzewa w większości rosną w oddaleniu od ścieżek leśnych, w głębi lasu i znajdują się w dobrym stanie zdrowotnym. Drzewa posiadają posusz, czy pojedyncze obumarłe konary, co jest typowe dla drzew sędziwych i nie powinno stanowić przesłanki do odstąpienia od objęcia drzew ochroną. Uwzględniając względy bezpieczeństwa odstąpiono od objęcia uchwałą drzew znajdujących się w najgorszym stanie zdrowotnym oraz tych zlokalizowanych bezpośrednio przy zabudowaniach, jeśli ich stan zdrowotny wskazywał na to, że w warunkach normalnych mogą stanowić zagrożenie dla ludzi lub mienia. W ramach ochrony czynnej ustalono ponadto monitorowanie stanu zdrowotnego drzew oraz wykonywanie prac pielęgnacyjnych i zabezpieczających na potrzeby ochrony przyrody, a także w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa użytkowników nieruchomości, na których rosną, bądź nieruchomości sąsiednich. Organ dodał, że zgodnie z art. 44 ust 4 u.o.p., w razie utraty wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ze względu na które ustanowiono formę ochrony przyrody, lub w razie konieczności realizacji inwestycji celu publicznego w przypadku braku rozwiązań alternatywnych lub zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego, następuje zniesienie formy ochrony przyrody. Burmistrz wyjaśnił, że celem nadrzędnym objęcia przedmiotowych drzew ochroną prawną i otoczenia ich szczególną opieką, była realizacja w skali lokalnej ochrony przyrody, służąca zachowaniu drzew dla przyszłych pokoleń. Wprowadzenie zakazów, a także ochrony czynnej m.in. przez ochronę drzew w granicach lokalizacji obejmującej zasięg korony i systemu korzeniowego nie mniejszy niż w promieniu 15 metrów od zewnętrznej krawędzi pnia drzewa - tożsamej lub zbliżonej do zasięgu koron oraz systemów korzeniowych - pozwoli na pełniejsze zabezpieczenie przed niszczeniem cennych walorów przyrodniczych drzew, szczególnie w kontekście trwającej zintensyfikowanej wycinki drzew na terenie L. R.. W opinii organu, wskazane w § 5 uchwały ustalenia dotyczące ochrony czynnej mieszczą się w definicji wskazanej w art. 5 pkt 5 u.o.p. Odnosząc się do zarzutu uniemożliwienia prowadzenia przez Nadleśnictwo trwale zrównoważonej gospodarki leśnej zgodnie z decyzją Ministra Środowiska, organ zwrócił uwagę, że przyjęcie zaskarżonej uchwały powoduje jedynie konieczność modyfikacji sposobu prowadzenia gospodarki leśnej w poszanowaniu dla ochrony przyrody. Objęty uchwałą stary, w większości dębowy drzewostan, znajduje się natomiast w najcenniejszych przyrodniczo i wymagających ochrony oddziałach lasu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowana w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a.). Uchwały o ustanowieniu formy ochrony przyrody (w tym pomników przyrody) podejmowane na podstawie art. 44 ust. 1 u.o.p., zaliczyć należy aktów prawa miejscowego. Zawierają one bowiem normy prawne o charakterze generalnym i abstrakcyjnym i nie jest skierowana do indywidualnie określonego adresata. Akty te mogą także ingerować w jedno z podstawowych, chronionych konstytucyjnie praw obywatelskich, jakim jest prawo własności (por. wyroki NSA: z dnia 30 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1053/10; z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1847/22). Legitymację do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy będącą aktem prawa miejscowego reguluje przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153; dalej jako: u.s.g.). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W świetle przytoczonego unormowania, potwierdzenie legitymacji do zaskarżenia uchwały organu gminy wymaga wykazania przez skarżącego, że kwestionowany akt ma wpływ na jego sytuację materialnoprawną, a więc przyczynia się w sposób bezpośredni do modyfikacji jego praw i obowiązków poprzez ich powstanie, zmianę lub unicestwienie. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że zaskarżona uchwała wpływa na sytuację materialnoprawną skarżącego, czyniąc go legitymowanym do jej zaskarżenia w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zaskarżona uchwała ustanawia pomnikami przyrody drzewa rosnące na terenie działek stanowiących własność Skarbu Państwa, w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ś.. Nadleśnictwo posiada zatem w niniejszej sprawie legitymację skargową wynikającą z naruszenia zaskarżoną uchwałą jego interesu prawnego opartego na prawie własności oraz przepisach u.l. określających uprawniania i obowiązki właścicieli lasów. W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku uchwały ustanawiającej formę ochrony przyrody jaką jest pomnik przyrody, która zawiera określone nakazy i zakazy mające na celu realizację tej ochrony, interes prawny posiadają właściciele działek na których znajduje się chroniony obiekt (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 654/22). Podkreślić należy, że w przypadku skargi na uchwałę jednostki samorządu terytorialnego, ocena legitymacji skargowej jest elementem badania dopuszczalności skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Potwierdzenie legitymacji skargowej skarżącego otwiera zatem jedynie drogę do merytorycznego rozpoznania skargi, nie przesądzając jednak o jej uwzględnieniu. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały, doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych. Z treści art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. Do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy naruszeń należy zaliczyć naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał bądź naruszenie prawa materialnego, a także naruszenie procedury podejmowania uchwał, przy czym naruszenia te powinny polegać na pozostawaniu uchwały w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa. Chodzi tu bowiem o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt lub jego część nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego. W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała nie jest dotknięta tego rodzaju wadami. Wbrew zarzutom skargi, uchwała nie narusza obiektywnego porządku prawnego - została podjęta w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Jak już wyżej wskazano, fakt, że interes prawny Nadleśnictwa został naruszony kwestionowaną uchwałą, nie oznacza, że skarga jest zasadna. Obowiązek uwzględnienia skargi na akt prawa miejscowego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Podstawę podjęcia zaskarżonej uchwały stanowią przepisy ustawy o ochronie przyrody (u.o.p.). Zgodnie z art. 44 ust. 1 u.o.p. ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego następuje w drodze uchwały rady gminy. Uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1, określa nazwę danego obiektu lub obszaru, jego położenie, sprawującego nadzór, szczególne cele ochrony, w razie potrzeby ustalenia dotyczące jego czynnej ochrony oraz zakazy właściwe dla tego obiektu, obszaru lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 45 ust. 1 (ust. 2). Zniesienia formy ochrony przyrody, o której mowa w ust. 1, dokonuje rada gminy w drodze uchwały (ust. 3). Projekty uchwał, o których mowa w ust. 1 i 3, wymagają uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (ust. 3a). Uzgodnienia, o którym mowa w ust. 3a, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem, że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrzymania projektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu (ust. 3b). Ustawodawca w art. 44 ust. 1 u.o.p. przyznał zatem organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego prawo do wprowadzenia form ochrony przyrody, w tym ustanowienia pomników przyrody, mając na uwadze zachowanie, właściwe wykorzystanie oraz odnawianie zasobów przyrody, w tym kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody. Podkreślić należy, że dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym jest obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych (art. 74 Konstytucji, art. 4 ust. 1 u.o.p.). Rada Miasta Ś. była uprawniona do podjęcia zaskarżonej uchwały (art. 44 ust. 1 u.o.p.), nie zostały naruszone zatem przepisy dotyczące właściwości organów. Podjęcie zaskarżonej uchwały poprzedzone zostało uzgodnieniem jej projektu przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L. w drodze postanowienia z dnia 20 października 2025 r. wydanego w trybie art. 106 k.p.a. Spełniony został zatem warunek z art. 44 ust. ust. 3a i 3b u.o.p. Przypomnieć należy, że zaskarżoną uchwałą ustanowiono pomnikami przyrody 21 drzew, w tym 17 z gatunku dąb szypułkowy, 3 z gatunku czereśnia ptasia oraz 1 drzewo z gatunku lipa drobnolistna. Nadleśnictwo kwestionuje zasadność ustanowienia pomnikiem przyrody 15 spośród tych drzew zarzucając, że organ gminy nie wykazał, by posiadały one niezbędne ku temu "walory przyrodnicze i krajobrazowe". Ze stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.o.p. pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie. Na terenach niezabudowanych, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowiące pomniki przyrody podlegają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu. (ust. 2). Ustęp 3 ww. artykułu stanowi natomiast, że minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, kryteria uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody, kierując się potrzebą ochrony drzew i krzewów ze względu na ich wielkość, wiek, pokrój i znaczenie historyczne, a odnośnie tworów przyrody nieożywionej - ze względu na ich znaczenie naukowe, estetyczne i krajobrazowe. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 40 ust. 3 u.o.p. wydane zostało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody (Dz.U. 2017 poz. 2300). Zgodnie z § 1 rozporządzenia, kryteriami uznawania drzew za pomniki przyrody są: 1) obwód pnia nie mniejszy niż minimalny obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, określony w załączniku do rozporządzenia, lub 2) wyróżnianie się wśród innych drzew tego samego rodzaju lub gatunku w skali kraju, województwa lub gminy, ze względu na obwód pnia, wysokość, szerokość korony, wiek, występowanie w skupiskach, w tym w alejach lub szpalerach, pokrój lub inne cechy morfologiczne, a także inne wyjątkowe walory przyrodnicze, naukowe, kulturowe, historyczne lub krajobrazowe. Powyższy przepis określa dwa alternatywne kryteria uznania drzewa za pomnik przyrody. Jedynym z tych kryteriów (§ 1 pkt 1 rozporządzenia) jest osiągnięcie przez drzewo obwodu pnia przekraczającego wartość wskazaną dla danego gatunku drzewa w załączniku do rozporządzenia. Obwód pnia drzewa jest cechą bezpośrednio związaną z jego wielkością, pokrojem i wiekiem, a zatem uznać należy, że jest to kryterium zgodne z delegacją ustawową zawartą w art. 40 ust. 3 u.o.p. Przekroczenie określonej w rozporządzeniu wartości obwód pnia traktować zatem należy jako cechę drzewa, która z woli prawodawcy samoistnie świadczy o posiadaniu przez drzewo walorów przyrodniczych pozwalających na nadanie mu statusu pomnika przyrody. Z załącznika do rozrządzenia wynika, że minimalna wartość obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm, pozwalająca na uznanie drzewa za pomnik przyrody, wynosi odpowiednio: dla drzew z gatunku czereśnia - 100 cm, dla drzew z gatunku dąb szypułkowy i lipa - 300 cm. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że wszystkie drzewa objęte zaskarżoną uchwałą spełniają powyższe kryteria. Jak wynika z załącznika nr 1 do uchwały, każde z 21 drzew uznanych za pomniki przyrody posiada obwód pnia przekraczający wartość minimalną adekwatną dla jego gatunku, określoną w załączniku do rozporządzenia. Podkreślić należy, że podane w załączniku do uchwały wartości obwodu pnia poszczególnych drzew znajdują potwierdzenie w wynikach wizji terenowej dołączonych pisma Nadleśnictwa z dnia 7 sierpnia 2025 r. (k. 41-54 akt adm.). W ocenie Sądu, nie można zatem zarzucić Radzie Miasta, iż podjęła zaskarżoną uchwałę w sposób dowolny i arbitralny. Zauważyć należy, że u podstaw podjęcia zaskarżonej uchwały legł wniosek złożony przez grupę społeczną "[...]", w którym postulatem uznania za pomniki przyrody objęto 53 drzewa rosnące na terenie L. R.. Wniosek ten nie został w całości uwzględniony. Po przeprowadzeniu oględzin (wizji terenowej) za pomniki przyrody uznano jedynie 21 drzew spełniających kryterium wymiarowe (kryterium odwodu pnia) określone w § 1 pkt 1 rozporządzenia. Niezasadne są wobec tego zarzuty skargi, wedle których spowodowane zaskarżoną uchwałą ograniczenie prawa własności skarżącego nastąpiło bez wykazania "walorów przyrodniczych i krajobrazowych" 15 spośród drzew uznanych za pomniki przyrody. Przy tym nie jest trafne odwołanie się przez skarżącego na poparcie powyższego zarzutu do wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1053/10. Wyrok ten zapadł w sprawie, w której przedmiotem kontroli sądowej była uchwała o ustanowieniu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, nie zaś pomników przyrody. Zawarte w powyższym orzeczeniu rozważania co do warunków, jakie winien spełnić organ gminy podejmując uchwałę o utworzeniu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, nie mogą mieć bezpośredniego przełożenia na grunt niniejszej sprawy. O ile bowiem uchwała o utworzeniu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, jak i uchwała o ustanowieniu pomników przyrody są podejmowane w tym samym trybie (art. 44 u.o.p.), o tyle jednak kryteria zastosowania tych dwóch odrębnych form ochrony przyrody są różne. Oceniając zasadność uznania spornych drzew za pomniki przyrody nie można pominąć wspomnianej już wcześniej okoliczności, iż projekt zaskarżonej uchwały został uzgodniony przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L. postanowieniem z dnia 20 października 2025 r. Uzgodnienie, do którego zobowiązuje art. 44 ust. 3a u.o.p., jest bowiem silną formą współdziałania organów i polega na ocenie popartych dokumentacją merytorycznych aspektów projektu uchwały w przedmiocie ustanowienia lub zniesienia danej formy ochrony przyrody, takich jak zasadność wyboru elementów przyrody, które mają zostać objęte reżimem ochronnym, zastosowanie właściwych oraz adekwatnych środków czy też wskazanie przyczyn zniesienia reżimu ochronnego (zob. J. Chmielewski, Obiektowe formy ochrony przyrody w gminach - aspekty prawne, Samorząd Terytorialny 2014, nr 9, s. 28-39). Niewątpliwie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska jest organem wyspecjalizowanym z zakresu ochrony przyrody i środowiska, wobec czego jego pozytywna ocena projektu uchwały jest istotnym potwierdzeniem zasadności ustanowienia danej formy ochrony przyrody. Zastrzeżeń Sądu nie budzą również pozostałe postanowienia zaskarżonej uchwały. Jak wynika z przytoczonego wcześniej art. 44 ust. 2 u.o.p., w uchwale rady gminy o ustanowieniu pomnika przyrody określa się w razie potrzeby ustalenia dotyczące jego ochrony czynnej oraz zakazy właściwe dla tego obiektu, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 45 u.o.p. Zakazy w stosunku do ustanowionych pomników przyrody wprowadzone w określone w § 4 zaskarżonej uchwały nie wykraczają poza katalog dopuszczalnych zakazów zawarty w art. 45 u.o.p. Poza zakres kompetencji organu gminy nie wykracza również treść § 5 uchwały, w którym zawarto następujące ustalenia dotyczące ochrony czynnej przewidzianej dla ustanowionych pomników przyrody: ochronę drzew w granicach lokalizacji obejmującej zasięg korony i systemu korzeniowego nie mniejszy niż w promieniu 15 metrów od zewnętrznej krawędzi pnia drzewa (pkt 1); monitorowania stanu zdrowotnego drzew oraz wykonywania prac pielęgnacyjnych i zabezpieczających na potrzeby ochrony przyrody, a także w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa użytkowników nieruchomości, na których rosną bądź nieruchomości sąsiednich (pkt 2). Sąd nie podziela zarzutów skargi, jakoby ustalenia te w części zawartej w pkt 1, pozostawały w sprzeczności z definicją prawną ochrony czynnej zawartą w art. 5 pkt 5 u.o.p. Przepis ten stanowi, że ochrona czynna oznacza stosowanie, w razie potrzeby, zabiegów ochronnych w celu przywrócenia naturalnego stanu ekosystemów i składników przyrody lub zachowania siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin, zwierząt lub grzybów. W ocenie Sądu, kwestionowane ustalenie nie wykracza poza zakres przedmiotowy powyższej definicji, która obejmuje wszelkie zabiegi ochronne, a więc nie tylko działania mające charakter aktywnej ingerencji w środowisko, lecz również stosownie środków zabezpieczających na celu zachowanie lub przywrócenie właściwego stanu przyrody. W ocenie Sądu, nie zasługują na uwzględnienie argumenty skargi dotyczące braku uwzględnienia przez Radę Miasta Ś. potencjalnego zagrożenia dla osób i mienia, jakie mogą wywołać niektóre drzewa objęte zaskarżoną uchwałą. Opis lokalizacji drzew oraz ich stanu zdrowotnego zawarty w wynikach wizji terenowej nie uzasadnia twierdzenia o istnieniu tego rodzaju zagrożenia ze strony drzew uznanych za pomniki przyrody, w tym drzew położonych w sąsiedztwie nieruchomości zabudowanych. Przeciwdziałać możliwości powstania tego rodzaju zagrożeń niewątpliwie zaś będzie realizacja ustaleń przyjętych w ramach ochrony czynnej ustanowionych pomników przyrody. Ponadto należy zauważyć, że art. 40 ust. 2 u.o.p. dokonuje zróżnicowania proponowanych rozwiązań, które uzależnione są od miejsca położonych chronionych obiektów w postaci pomnika przyrody. W przypadku drzew znajdujących się na terenach niezabudowanych, drzewa te podlegają ochronie aż do ich rozpadu. A contrario, drzewa znajdujące się na terenie obszarów zabudowanych korzystają z węższej ochrony i mogą zostać usunięte w przypadku, gdyby powodowały realne zagrożenie dla ludzi lub mienia. Bezzasadne są również zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o lasach (art. 4 ust. 3, art. 7, art. 8 i art. 9 u.l.). Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, iż zaskarżona uchwała nie uniemożliwia Nadleśnictwu prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej zgodnie z powyższymi regulacjami, a jedynie wprowadza konieczność modyfikacji założeń tej gospodarki. Ingerencja ta znajduje jednak podstawy przepisach u.o.p. Art. 23 ust. 1 u.l. przewiduje natomiast możliwość zmiany planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu w drodze aneksu. Z tych wszystkich względów Sąd, nie znajdując podstaw do przypisania zaskarżonej uchwale naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie jej nieważności, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.