II SA/Lu 497/21
WyrokWSA w Lublinie2021-12-14
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Grzegorz Grymuza, Jerzy Parchomiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, sporządzając uproszczony plan urządzenia lasu, może opierać się wyłącznie na danych z ewidencji gruntów i budynków, ignorując ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz faktyczny charakter gruntu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób jednoznaczny, iż sporna działka spełnia kryteria definicji lasu określonej w ustawie o lasach. Organy oparły się nadmiernie na danych ewidencyjnych, nie przeprowadzając wystarczających czynności dowodowych w celu ustalenia faktycznego charakteru gruntu oraz jego zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i kryteriami ustawy o lasach, w tym kryterium przeznaczenia do produkcji leśnej.Stan faktyczny
Skarżące wniosły o wyłączenie działki nr [...] z projektu uproszczonego planu urządzenia lasu, argumentując, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego teren ten jest przeznaczony pod mieszkalnictwo letniskowe i nie ma charakteru leśnego. Starosta odmówił uwzględnienia wniosku, opierając się na danych z ewidencji gruntów i opinii wykonawcy planu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Starosty w mocy. Skarżące wniosły skargę do WSA, podnosząc m.in. naruszenie przepisów ustawy o lasach, prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz K.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zastrzeżeń i wniosków do uproszczonego planu urządzenia lasu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., znak: [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] po rozpatrzeniu zastrzeżeń i wniosku M. A. L., A. P. oraz J. S. z dnia 17 sierpnia 2020r. uzupełnionego pismem z dnia 27 sierpnia 2020r. dotyczącego zmiany projektu uproszczonego planu urządzenia lasu poprzez wyłączenie całej działki nr [...] położonej w obrębie: [...], gmina F. z projektu uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa w punkcie pierwszym decyzji odmówił uznania zastrzeżeń i wniosku wyżej wymienionych dotyczącego wyłączenia całej działki nr [...] z projektu uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, sporządzonego dla Gminy F. opracowanego przez firmę: "[...]" Pracownia Urządzania Lasu S. L. zaś w punkcie drugim pozostawił bez zmiany zapisy projektu uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, dotyczące działki nr [...] o powierzchni lasu 1,01 ha (cała działka 1,0707 ha) położonej w obrębie: [...], gmina F.. Uzasadniając rozstrzygnięcie Starosta wyjaśnił, że M. A. L., A. P. oraz J. S. są współwłaścicielkami działki nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w obrębie [...], gmina F.. Wyżej wymienione współwłaścicielki zwróciły się z zastrzeżeniami i wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2020r. uzupełnionym pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. o wyłączenie z projektu uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa gm. F. działki nr [...]. W uzasadnieniu wniosku współwłaścicielki informują, że działka nr [...] położona w obrębie [...], gmina F. zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy F. znajduje się w terenie oznaczonym symbolem "[...]" (mieszkalnictwo letniskowe), tym samym wykluczając możliwość urządzenia lasu na tym terenie, a wpisanie tej działki do ww. projektu jest niezgodne z prawem. Współwłaścicielki informują również, że w części działki znajduje się nieużytek, wykorzystywany jako miejsce postojowe, znajduje się tam także droga dojazdowa do posesji GOS1R w [...]. Na części działki przeznaczonej na cele rekreacyjne zlokalizowany jest domek letniskowy i ta część pozbawiona jest drzew i krzewów oraz roślinności typowej dla lasu. Na działce przebiegają również napowietrzne linie energetyczne. Na przedmiotowej działce właścicielki planują budowę kilku domków letniskowych. Następnie Starosta przytoczył art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, art. 19 ust. 2 i art. 21 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 21 ust. 4 i 5 ustawy o lasach, § 7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2012 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzenia planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu (Dz.U. z 2012r., poz.1302) i art. 20 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r., - Prawo geodezyjne kartograficzne. Wyjaśnił, że w toku postępowania ustalił, iż zgodnie z ewidencją gruntów i budynków prowadzoną przez Starostę [...] działka nr [...] o powierzchni 1,0707 stanowi następujące użytki: las o powierzchni [...] ha oraz tereny rekreacyjno-wypoczynkowe o powierzchni 0,0630 ha. Mając na uwadze zastrzeżenia i wniosek złożony przez M. A. L., A. P. oraz J. S. pismem z dnia 8 października 2020 r. organ administracji zwrócił się do wykonawcy projektu uproszczonego planu urządzenia lasu dla Gminy F. o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie. Wykonawca w piśmie z dnia [...] października 2020 r. zastrzeżenia wniesione do projektu uznał za bezprzedmiotowe, gdyż zapis w projekcie u.p.u.l. dla działki [...] jest zgodny z ewidencją gruntów. W projekcie uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, działka nr [...] została opisana, zarówno w części opisowej przedmiotowego planu jak i na mapie gospodarczej lasu w oddziale: 5 i pododdziale: f. Opis taksacyjny stanowi : drzewostan 60% olszy, 20% brzozy i 20% osiki w wieku 56-65 lat; zwarcie przerywane; wskaźnik zadrzewienia 0,6; zadania: rębnia I, odnowić gatunkami - dąb, jesion, lipa, wiąz, świerk; pielęgnowanie uprawy. W oddziale: 5 i pododdziale: n, opis taksacyjny stanowi: 70% dębu, 20% brzozy i 10% osiki w wieku 56-65 lat, zwarcie przerwane; wskaźnik zadrzewienia: 0,6; zadania: trzebież późna. Działka nr [...] w części o powierzchni [...] ha nie utraciła leśnego charakteru, a więc nie przestały odpowiadać definicji lasu określonej w art. 3 ustawy o lasach. Wobec stwierdzonego stanu prawnego oraz faktycznego Starosta nie znalazł podstaw prawnych do wyłączenia przedmiotowej działki z projektu uproszczonego planu urządzenia lasu. Dlatego odmówił uznania przedłożonych zastrzeżeń i wniosku i postanowił pozostawić bez zmiany zapisy projektu uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, dotyczące działki nr [...]. Kończąc rozważania Starosta wyjaśnił, że wnioskowane wyłączenie z uproszczonego planu urządzenia lasu części działki nr [...] o powierzchni lasu [...] ha, będzie możliwe po wyłączeniu tego gruntu z produkcji leśnej na cele nieleśne, decyzją dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych o której mowa powyżej - na wniosek właściciela gruntu.
Odwołanie od decyzji wniosły współwłaścicielki działki nr [...]. Decyzji zarzuciły, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ich ocenie Starosta podejmując decyzję oparł się wyłącznie na opinii wykonawcy uproszczonego planu urządzenia lasu. Jedynym ustaleniem w sprawie, jakie poczynił Starosta było "pozyskanie" danych z ewidencji gruntów. Rozstrzygnięcie decyzji było oparte na piśmie z dnia 13 października 2020 r. znak: [...] wydanym przez wykonawcę u.p.u.l. Wykonawca wydał opinię ale to Starosta powinien poddać tą opinię analizie jej zgodności z obowiązującym prawem, czego zupełnie nie uczynił. Jedynie powielił błąd jaki jest zawarty w opinii wykonawcy u.p.u.l. Wykonawca u.p.u.l. nigdy nie przyzna się do błędu, jest zainteresowany, aby nikt nie zarzucił mu błędnego wykonania u.p.u.l., wziął za tę pracę wynagrodzenie, nie jest biegłym sądowym, który posiada specjalistyczną wiedzę - nie jest obiektywny, to tylko wykonawca, a nie wyrocznia prawna w tak ważnych sprawach. Podniosły, że opinia wykonawcy nie ma nic wspólnego z obowiązującym prawem. Jej kwintesencją jest stwierdzenie - "zastrzeżenia wniesione do tego projektu przez (...) uznaje za bezprzedmiotowe, ponieważ zapis w projekcie u.p.u.l. dla działki [...] położonej na terenie wsi F. jest zgodny z ewidencją gruntów". Starosta uważa, że podstawą ujęcia działki w u.p.u.l. jest zapis w ewidencji gruntów. W ich ocenie § 7 ust. 2 stanowi, że rejestr sporządza się według danych zawartych w ewidencji gruntów, ale tylko w odniesieniu do powierzchni działek. Zdaniem odwołujących o tym czy grunt stanowi las rozstrzyga jedynie ustawa o lasach (art. 3). Stwierdziły, że przy opracowywaniu u.p.u.l. trzeba oprzeć się na danych bieżących a nie historycznych. Dodały, że z art. 20 ust. 2 ustawy o lasach wynika, że to ustalenia u.p.u.l. są podstawą zapisów w ewidencji gruntów a nie odwrotnie, tak jak sugeruje Starosta opierając się na opinii wykonawcy u.p.u.l. Ewidencja gruntów jedynie "służy pomocą" dla sporządzenia rejestru. Innymi słowy ewidencja gruntów jest dokumentem, który udostępnia dane do sporządzenia rejestru, a nie rozstrzyga w kwestii zaliczenia działki do u.p.u.l. Ponadto zapisy u.p.u.l. są sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy F.. Starosta w decyzji zupełnie nie odniósł się do tej sprawy, jedynie odmówił jej uznania. Nie zadał sobie zupełnie trudu, aby tę sprawę rozważyć, bo swoje kompetencje w tej sprawie przekazał w ręce wykonawcy u.p.u.l. - który nie jest organem administracji publicznej. W m.p.z.p. Gminy F. cała działka nr [...] jest przeznaczona pod "mieszkalnictwo letniskowe", nie wspomina się nic o lesie, zalesieniu itp. Plan miejscowy gminy F. został przyjęty uchwałą Rady Gminy F. N. [...] z dnia [...] r. Obowiązuje już 18 lat, a Starosta [...] nadal opracowuje u.p.u.l. nie biorąc zupełnie pod uwagę jego zapisów. A to plan miejscowy ustala przeznaczenie gruntu. Tym samym poprzedni u.p.u.l. przyjęty 10 lat temu również bezprawnie zaliczył działkę nr [...] do jego zasobów. Przy jego przyjmowaniu jako właścicielki były pominięte - nie poinformowano ich o jego wyłożeniu a następnie uchwaleniu. Ustawodawca w ustawie o lasach oraz w/w rozporządzeniu zwrócił uwagę na konieczność zgodności obu dokumentów, tj. u.p.u.l. i m.p.z.p. Gminy F.. Art. 20 ustawy o lasach mówi o tym, że w m.p.z.p. uwzględnia się ustalenia u.p.u.l., tym samym winno się również uwzględnić zapisy m.p.z.p. gminy F. (jako prawa miejscowego). § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 listopada 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu stanowi, że: "Przy sporządzaniu planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu uwzględnia się: 5) planowany w aktach prawa miejscowego sposób zagospodarowania lasu i jego otoczenia". Tym samym w u.p.u.l. należy uwzględnić zapisy m.p.z.p. gminy F. jako aktu prawa miejscowego. A zgodnie z m.p.z.p. gminy F. działka nr [...] przeznaczona jest pod "mieszkalnictwo letniskowe" - co zupełnie nie jest związane z lasem, itp. W związku z powyższym nie ma możliwości planowania na terenie działki nr [...] lasu. Dalej podniosły, że działka nr [...] nie była wykorzystywana jako las i nie była tam prowadzona gospodarka leśna w rozumieniu ustawy o lasach, gdyż jest to niezgodne z ustaleniami m.p.z.p. Gminy F.. Stwierdzono, że uzasadnienie kwestionowanej decyzji to wypis z różnych aktów prawnych, który zawiera cytaty artykułów i paragrafów, ale brak im odniesienia do konkretnego przypadku działki nr [...]. Za artykułami i paragrafami nie idzie ustosunkowanie się do ich przypadku. Uzasadnienie decyzji to cytaty z ustaw i tylko dwa ustalenia, które cytowały na wstępie. W związku z powyższym autorki odwołania wnoszą o uchylenie decyzji i rozstrzygnięcie w sprawie przez organ nadzorczy.
Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty.
Kolegium wyjaśniło, że ze znajdującego się w aktach sprawy uproszczonego wypisu z rejestru gruntów wg stanu na dzień [...] r. odnośnie dz. nr [...] położonej we wsi F., obręb: [...] - [...] ark. mapy [...] stwierdzono: jako opis użytku określono - tereny rekreacyjno - wypoczynkowe, oznaczenie użytków Bz, powierzchnia użytku - [...] ha, ponadto dla drugiej części działki opis użytku - las, oznaczenie użytków Ls, powierzchnia użytku - [...] ha, powierzchnia działki - [...] ha. Jak wykazał organ I instancji las na działce nr [...], która ma powierzchnię [...] ha stanowi [...] ha, co wynika z ewidencji gruntów. Które części działki nr [...] zajmuje las określa znajdujący się w aktach sprawy fragment mapy gospodarczej lasu wsi F., Gmina F. pow. [...], woj. [...] wg stanu na [...] marca 2020 r. skala 1 : 5000, [...]. Wbrew twierdzeniu odwołujących uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego nie zmieniło klasyfikacji gruntów działki nr [...], gdyż las na tej działce istniał, jak to wykazał organ przed uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego, na który powołują się odwołujące. To, że dz. nr [...] zgodnie z planem leży w terenie oznaczonym symbolem "E5ML" i została przeznaczona pod mieszkalnictwo letniskowe, nie oznacza zmiany klasyfikacji gruntów tej działki, które stanowią las. Inaczej mówiąc fakt, że plan zagospodarowani przestrzennego zmienił przeznaczenie tej działki nie jest równoznaczny z tym, że wyłączył ją z produkcji leśnej. Zgodnie z definicją lasu wynikającą z art. 3 ust. 1 ustawy o lasach, przejściowe pozbawienie terenu, który był lasem roślinności leśnej (upraw leśnych) - drzew i krzewów oraz runa leśnego, nie powoduje w świetle prawa, tj. ustawy o lasach, że teren ten przestaje być lasem. Bez wyłączenia gruntów dz. nr [...] z produkcji leśnej decyzją właściwego dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, nie będzie możliwa jej zabudowa. Ponadto dopiero na podstawie takiej ostatecznej decyzji o wyłączeniu z produkcji leśnej można domagać się wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Prawnego znaczenia dla rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie nie ma okoliczność, że jak twierdzą odwołujące, nie brały one udziału w procedurze przyjęcia uproszczonego planu urządzenia lasu, która miała miejsce 10 lat temu.
Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosły współwłaścicielki działki nr [...]. Zarzuciły w niej one Kolegium, że wydając decyzję naruszyło art.6 ust. l pkt 7 ustawy o lasach poprzez ujęcie w uproszczonym planie urządzenia lasu działki nr [...], pomimo, że ma ona powierzchnię [...] ha i nie graniczy bezpośrednio z innymi lasami, a tym samym nie stanowi zwartego kompleksu leśnego o powierzchni co najmniej 10 ha, graniczy natomiast wyłącznie z gruntami pod budownictwo; art. 3 ustawy o lasach poprzez uznanie, że działka nr [...] spełnia kryterium przestrzenne oraz kryterium przyrodnicze, a dodatkowo jeszcze przesłankę wskazaną w podpunktach a), b) lub c) powołanego artykułu, poprzez uznanie działki za las w części o powierzchni [...] ha; art. 19 ust. 3 ustawy o lasach poprzez niezastosowanie inwentaryzacji stanu lasu na działce nr [...] i nie wykonanie wizji lokalnej w celu stwierdzenia stanu faktycznego zadrzewienia w zakresie ilości i prawidłowego określenia rosnących drzew; art. 20 ust. 3a oraz art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z art. 20 ust. 2 ustawy o lasach poprzez uznanie że ewidencja gruntów ustala sama ze swej istoty stan faktyczny nieruchomości, w tym zaklasyfikowanie działki jako las oraz naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nie pełne zgromadzenie materiału dowodowego, a także art. 107 § 3 tej ustawy poprzez błędne zastosowanie i wadliwe skonstruowanie uzasadnienia wydanej decyzji. Mając na względzie powyższe zarzuty skarżące zażądały uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia od organu solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według przedłożonej faktury. W obszernych wywodach uzasadnienia skargi po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie oraz ustaleń organów obu instancji, przedstawiono argumenty wskazujące na trafność postawionych zarzutów, powielając przy argumenty odwołania, i powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postepowania w sprawie oraz poczynionych w niej przez organy obu instancji ustaleń oraz odniesieniu się do zarzutów skargi wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Przesłanki uzasadniające przystąpienia do sporządzenia uproszczonego planu urządzenia lasu normuje art. 21 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 1463 ze zm.). Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że plan urządzenia lasu lub uproszczony plan urządzenia lasu sporządzany jest dla lasów będących w zarządzie Lasów Państwowych - na zlecenie i koszt Lasów Państwowych (pkt. 1); dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, należących do osób fizycznych i wspólnot gruntowych - na zlecenie starosty (pkt. 2) oraz dla pozostałych lasów - na zlecenie i koszt właścicieli (pkt. 3). W myśl zaś drugiego z przepisów przez uproszczony plan urządzenia lasu rozumieć należy plan opracowywany dla lasu o obszarze co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny, zawierający skrócony opis lasu i gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz podstawowe zadania dotyczące gospodarki leśnej. Z obu powołanych przepisów wynika norma kompetencyjna. Z jednej strony uprawnia ona starostę, w przypadku lasów nie będących własnością Skarbu Państwa a stanowiących zwarty obszar leśny o powierzchni co najmniej 10 ha, do zlecenia sporządzenia uproszczonego planu urządzenia lasu. Z drugiej zaś strony zobowiązuje starostę do ustalenia czy las, dla którego sporządzony ma być uproszczony plan urządzenia stanowi zwarty obszar leśny o powierzchni nie mniejszej od 10 ha. Następstwem tego obowiązku jest konieczność ustalenia przez starostę przed objęciem konkretnej działki uproszczonym planem urządzenia lasu, czy działka ta znajduje się w zwartym obszarze działek leśnych o powierzchni co najmniej 10 ha. Kwestia ta nie została jednak wyjaśniona, co zresztą wytknęła skarżąca. Przyjmując, że działka nr [...] o powierzchni lasu [...] ha objęta powinna być uproszczonym planem urządzenia lasu organy administracji oparły się na wypisie z ewidencji gruntów i budynków, uznając zapis w tej ewidencji jako mający zasadnicze znaczenia dla uznania części spornej działki za las fragmencie mapy gospodarczej lasu wsi F. według stanu na 2 marca 2020 r. skala 1 : 5000, ark. 1 oraz dotyczącym spornej działki zapisie powyższego uproszczonego planu. Brak jest natomiast jakiegokolwiek materiału dowodowego pozwalającego ustalić, czy działka nr [...] w części o powierzchni lasu [...] ha rzeczywiście znajduje się w zwartym obszarze działek leśnych o powierzchni co najmniej 10 ha, czy jak uważa skarżąca, nie łączy się z innymi lasami, sąsiaduje wyłącznie z gruntami przeznaczonymi pod budownictwo, zabudowanymi domkami letniskowymi, tym samym nie wchodzi w skład zwartego kompleksu leśnego. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało na mapy Google, z których miałoby wynikać, że las skarżącej znajduje się w zwartym obszarze leśnym o powierzchni ponad 100ha w pobliżu jeziora [...], ale nawet tego dokumentu nie ujawniono w postępowaniu administracyjnym. Uzasadnione są również jej zastrzeżenia dotyczące leśnego charakteru działki [...]. Rzeczywiście w orzecznictwie sądów administracyjnych, ale również Sądu Najwyższego wyrażany był już pogląd, zgodnie z którym w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, za las należy uznać grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10ha pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi), drzewami i krzewami oraz runem leśnym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium opisanego w art. 3 pkt 1a, b, c, zaś dodatkowe kryteria dotyczą gruntów o powierzchni co najmniej 0,10ha przejściowo pozbawionych roślinności leśnej, które za las będą uznane, o ile spełniają dodatkowe kryteria wymienione pod literami "a", "b" czy "c" art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Odmienne stanowisko, które podziela także sąd w niniejszej sprawie, wskazuje jednak, że dla ustalenia, że grunt jest lasem w znaczeniu prawa administracyjnego, konieczne jest spełnienie nie tylko kryterium przyrodniczego (pokrycie roślinnością leśną) i kryterium przestrzennego (zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha), lecz także kryterium przeznaczenia (do produkcji leśnej; art. 3 pkt 1 lit. a), bądź jednej z pozostałych przesłanek - z lit. b (grunt stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego) lub lit. c (grunt wpisany do rejestru zabytków). Z punktu widzenia rozumienia pojęcia lasu istotne jest zatem, czy spełnia on wszystkie kryteria określone w art. 3 pkt 1 lit. a-c ustawy o lasach. Kryteria podstawowe: przyrodnicze, przestrzenne i przeznaczenia, muszą być spełnione łącznie, by można było mówić o lesie w znaczeniu art. 3 pkt 1 ustawy ( tak NSA w wyrokach z 2 października 2015 r. II OSK 308/14, 23 maja 2013 r. II OSK 215/12, 23 kwietnia 2013 r. I OSK 1983/11 opubl. w CBOSA). W świetle powyższego decydujące dla określenia, czy przedmiotowy grunt ma charakter leśny, jest nie tylko ustalenie, czy ma on odpowiednią powierzchnię (kryterium przestrzenne) oraz czy jest pokryty roślinnością leśną (kryterium przyrodnicze), ale także, czy jest on przeznaczony do prowadzenia produkcji leśnej (kryterium przeznaczenia). Decydującego znaczenia nie ma przy tym, czy jest on pokryty roślinnością leśną, jak i przejściowo jej pozbawiony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2020 r., II OSK 3100/19 opubl. w CBOSA). Ustawa o lasach nie zawiera definicji produkcji leśnej, posługuje się natomiast definicję "gospodarki leśnej" o której mowa w art. 6 ust.1 pkt 1 ustawy. Z przepisu tego wynika, iż gospodarka leśna to działalność w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu. W wyroku z dnia 9 września 2015 r. ( II OSK 95/14 opubl. w CBOSA ) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśni, że pojęcie gospodarka leśna jest pojęciem tożsamym z pojęciem produkcji leśnej, o którym mowa w art. 3 ust 1 lit a ustawy. Zdaniem NSA wynika to z końcowej części cytowanej definicji, która mówi również o realizacji pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Przyjąć zatem należy, że wymienione w początkowej części definicji funkcje stanowią opis funkcji produkcji leśnej. Trafnie zatem skarżąca zarzuciła, że dla uznania jej działki za leśną organ był zobowiązany również do ustalenia, czy działka spełnia kryterium produkcji leśnej. Dla potwierdzenia swoich racji skarżąca przedstawiła decyzję Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i L. z [...]. o wyrażeniu zgody na sprzedaż gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa w tym działki nr [...] w obrębie F., z której wynika, że dotychczasowy zarządca Nadleśnictwo L. zgłosiło je do sprzedaży jako zbędne dla gospodarki leśnej. Wprawdzie wspomniana decyzja została złożona dopiero wraz ze skargą do sądu, dokumentu tego nie było zatem na etapie postępowania administracyjnego, Sąd jednak na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuścił dowody uzupełniające z wszystkich przedłożonych dokumentów. Oznacza to jednak, że ocena organu była wyrażona na podstawie niepełnego materiału dowodowego Organ powinien zatem odnieść się również do tego dokumentu, zwłaszcza uwzględniając upływ czasu od daty wspomnianej decyzji. Sąd nie podziela przy tym prezentowanej przez organy oceny według których o charakterze leśnym przedmiotowej działki decydujące znaczenie ma oznaczenie w ewidencji gruntów. Zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 20 ust. 3a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach. Z kolei stosownie do art. 20 ust. 2 ustawy o lasach, w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu. Z treści powołanych przepisów wielokrotnie w orzecznictwie wyprowadzano już wniosek, że art. 20 ust. 2 ustawy o lasach stanowi lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne. Słusznie zatem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2021r. (I OSK 1901/20 opubl w CBOSA ), że związanie organów geodezyjnych i kartograficznych wynikającą z planu urządzenia lasu jego powierzchnią i granicami oznacza, że dopóki w planie urządzenia lasu nie zostanie dokonana zmiana, o jakiej mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o lasach, dopóty organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie są uprawnione do dokonywania w prowadzonej przez siebie ewidencji zmian powierzchni i granic lasu, które nie odpowiadałyby ustaleniom planu urządzenia lasu. Organ ewidencji gruntów i budynków nie może zatem dokonywać zmian w danych ewidencyjnych dotyczących lasu, które byłyby niezgodne z ustaleniami planu urządzenia lasu. W takiej sytuacji zmiana danych odnoszących się do lasu, w pierwszej kolejności musi zostać wprowadzona przez właściwy organ właśnie do planu urządzenia lasu, który stanowiąc szczególny rodzaj planów zagospodarowania przestrzennego takich terenów przesądza o treści wpisów w ewidencji gruntów. Tym samym plan urządzenia lasu jest jedynym dokumentem, na podstawie którego mogą być aktualizowane dane dotyczące granic i powierzchni lasów leżących na terenie objętym tym planem. Uznanie zatem, że przy sporządzaniu uproszczonego planu urządzenia lasu organ miałby być związany zapisami ewidencji gruntów i budynków nie może być uznane za trafne. Za powyższą oceną przemawia również § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1302 ) według którego tryb sporządzania uproszczonego planu urządzenia lasu obejmuje sporządzenie w szczególności: 1) skróconego opisu lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia, zawierającego informację o: powierzchni poszczególnych drzewostanów, gruntów przejściowo pozbawionych roślinności leśnej, a także gruntów przeznaczonych do zalesienia; gatunku drzewa dominującego w drzewostanie, zwanego dalej "gatunkiem głównym", jego wieku i bonitacji; miąższości i zadrzewieniu drzewostanu; siedliskowym typie lasu; typie drzewostanu; 2) zestawienia powierzchni lasów ochronnych; 3) ogólnego opisu drzewostanów wraz z zestawieniem powierzchni gruntów i miąższości drzewostanu według gatunków głównych i ich wieku; 4) rejestru zawierającego: zestawienie powierzchni lasów według gatunków głównych oraz ich wieku; zadania w zakresie gospodarki leśnej; wykaz rozbieżności między danymi ewidencyjnymi odnoszącymi się do gruntów objętych sporządzanym uproszczonym planem urządzenia lasu, a stanem faktycznym tych gruntów; 5) kopii lub wyrysu mapy ewidencyjnej gruntów z oznaczeniem działek ujętych w sporządzanym uproszczonym planie urządzenia lasu. Wprawdzie jak stwierdzono w § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia - rejestr, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, sporządza się według danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, osobno dla każdej działki ewidencyjnej, to wydaje się oczywiste, że właśnie stwierdzenie rozbieżności między danymi ewidencyjnymi odnoszącymi się do gruntów objętych sporządzanym uproszczonym planem urządzenia lasu, a stanem faktycznym tych gruntów, będzie miało wpływ na uproszony plan urządzenia lasu, a w konsekwencji dopiero na jego podstawie będzie możliwość dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Zgodzić należy się z argumentacją przestawioną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2020r. ( IV SA/Wa 3044/19 opubl. w CBOSA ), że związanie organów przy sporządzaniu planu zapisami ewidencyjnymi dotyczy tylko etapu sporządzania planu, w którym dochodzi do ustalenia, jakie tereny mają podlegać inwentaryzacji, a więc które grunty mają potencjalnie znaleźć się w granicach projektowanego planu. Nie oznacza to natomiast, że docelowo wszystkie grunty wskazane ewidencyjnie jako leśne mają zostać objęte planem. Na skutek bowiem przeprowadzonych w toku inwentaryzacji oględzin poszczególnych działek może okazać się, iż charakterystyka określonych gruntów przestała odpowiadać definicji lasu i powinny zostać wyłączone z planu bądź też mogą zostać ujawnione takie rozbieżności między stanem ewidencyjnym a rzeczywistym gruntu, który wprawdzie nie kwalifikują danego terenu do wyłączenia z granic planu, ale uzasadniają wpisanie takich rozbieżności do wykazu zawartego w ramach rejestru, o którym mowa w § 7 rozporządzenia Ministra Środowiska. Może to dotyczyć przykładowo ustalenia, że na danym terenie aktualnie nie występuje drzewostan właściwy dla lasu, niemniej jednak jest to stan przejściowy (halizna), gdyż na danym terenie istnieją warunki do dalszego prowadzenia gospodarki leśnej. Tego rodzaju wpis uprawniać będzie wówczas właściwy organ do nałożenia na właścicieli takich działek oraz egzekwowania od nich obowiązków określonych w art. 13 ustawy o lasach, w tym m.in. obowiązku ponownego wprowadzenia roślinności leśnej. Inaczej rzecz ujmując, inwentaryzacja ma doprowadzić do ustalenia rzeczywistego stanu poszczególnych gruntów, by projektowany plan odpowiadał rzeczywistości, nie stanowiąc wyłącznie powielenia formalnych zapisów ewidencyjnych niemających pokrycia z rzeczywistością. Tylko wówczas będzie bowiem realnie służył prowadzeniu prawidłowej gospodarki leśnej, gdyż będzie obejmować grunty faktycznie będące lasami w rozumieniu przepisów ustawy o lasach. Podobnemu celowi, co wyżej opisany, służy procedura zgłaszania zastrzeżeń i wniosków do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu, o której stanowi art. 21 ust. 5 ustawy. W jej trakcie właściciele działek leśnych mogą sygnalizować organowi planistycznemu, że grunt uwidoczniony w ewidencji jako las, a w konsekwencji planowany do objęcia projektowanym planem, nie spełnia cech właściwych definicji takiego gruntu, w związku z czym nie powinien być włączany do terenów objętych takim dokumentem albo też stwierdzone różnice między stanem faktycznym i ewidencyjnym danego gruntu, dotyczące zalesienia, powinny zostać uwzględnione w wykazie rozbieżności uproszczonego planu. Rozstrzygnięcie w zakresie uwzględnienia bądź nie zgłoszonych zastrzeżeń i wniosków następuje – jak miało to miejsce także w niniejszej sprawie – w drodze decyzji administracyjnej. Konsekwencją inwentaryzacji czy uwzględnienia zastrzeżeń zgłoszonych przez właścicieli gruntów leśnych nie jest automatyczna zmiana zapisów ewidencyjnych dotyczących takiego gruntu, a jedynie nieuwzględnianie danego terenu w prowadzeniu gospodarki leśnej według określonych ustawą o lasach zadań i celów, co wynika z tego, że grunty te przestały być lasami w rozumieniu ustawy o lasach. Ewidencyjnie jednak grunty takie, jak słusznie wskazały organy w uzasadnieniach swoich decyzji, pozostają opisane w ewidencji jako leśne do czasu zmiany tej kwalifikacji, ale dopiero w rezultacie odrębnie przeprowadzonych postępowań. Rozpatrując zastrzeżenia skarżącej do projektu planu uproszczonego, organy nie mogły zatem odwoływać się wyłącznie do zapisów ewidencyjnych, lecz zobligowane były jednoznacznie wykazać, że sporne grunty nie utraciły leśnego charakteru, a więc nie przestały odpowiadać definicji lasu określonej w art. 3 ustawy o lasach, jeśli uważały, że zastrzeżenia skarżących są niesłuszne. Skarżąca w toku postępowania kwestionowała ustalenia autora uproszczonego planu urządzenia lasu w zakresie dotyczącym części działki nr [...] objętej tym planem, wskazując równocześnie na okoliczności faktyczne, które według nich prowadzą do wniosku odmiennego od tego, który był udziałem autora uproszczonego planu urządzenia lasu. W takiej sytuacji organ administracji przeprowadzić powinien czynności dowodowe pozwalające na jednoznaczne ustalenie, czy wnioski dotyczące leśnego charakteru części spornej działki objętej uproszczonym planem urządzenia lasu są zasadne.
Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia 14 grudnia 2020 r. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 wspomnianej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Obejmują one zwrot wpisu od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenia dla rady prawnego – pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło