II SA/Lu 507/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi K. L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295, 20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. W piśmie z dnia 28 marca 2011 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej K.G. wniósł m.in. o przyznanie zasiłku celowego na dożywianie w kwocie 150 złotych na miesiące maj, czerwiec i lipiec 2011 r. Decyzją dnia [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał wnioskodawcy pomoc w postaci zasiłku celowego na okres od 1 maja 2011 r. do 31 lipca 2011 r. w wysokości 70 złotych miesięcznie z przeznaczeniem na zakup żywności dla jednej osoby. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że na podstawie art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259 ze zm.) organ udziela pomocy w postaci posiłków, świadczeń pieniężnych na zakup posiłków lub żywności dla osób i rodzin znajdujących się w sytuacji, o której stanowi art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). W sprawie niniejszej organ administracji ustalił, że wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej spowodowanej bezrobociem, bezdomnością i brakiem jakiegokolwiek źródła dochodu. Okoliczności te decydują o tym, że w świetle unormowania art. 3 pkt 1 i art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" K. G. kwalifikuje się do otrzymania pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Przy czym podkreślono, że świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności jest pomocą fakultatywną i jego wysokość uzależniona jest od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Na dzień podjęcia decyzji o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 70 złotych na zakup żywności plan budżetowy na realizację programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" z udziałem dofinansowania Wojewody wynosi 1.113.000,00 złotych, z czego za okres styczeń- marzec 2011 r. wykorzystano kwotę 244.400,00 złotych. Pozostała do końca 2011 r. kwota 868.600,00 złotych obejmuje środki w wysokości 214.750,00 złotych planowane na zakup posiłków dla dzieci i młodzieży oraz osób starszych i niepełnosprawnych oraz 653.850,00 złotych na realizację świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, którym objętych jest średnio miesięcznie około 1050 osób. Biorąc pod uwagę liczbę osób potrzebujących oraz wysokość dostępnych środków świadczenia pieniężne w postaci zasiłków celowych z przeznaczeniem na zakup żywności przyznawane są w wysokości 70 złotych miesięcznie dla jednej osoby. Z tych powodów przyznano zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 70,00 złotych miesięcznie. Od decyzji tej odwołanie wniósł K. G. zarzucając organowi administracji I instancji, że przyznając mu zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 70,00 złotych miesięcznie zaniżył on kwotę należną mu tym tytułem. W ocenie odwołującego się należna mu tytułem zasiłku celowego na zakup żywności kwota stosownie do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej powinna wynosi minimalnie 140 złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium podniosło, że wyznacznikiem przyznania i ustalenia rodzaju pomocy jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, któremu pomoc ta ma służyć, ale także i możliwości finansowe organów pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji badał ogólną sytuację materialną odwołującego się zgodnie z zasadą, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. W przedmiotowej sprawie organ administracji I instancji precyzyjnie ustalił swoje możliwości finansowe w zakresie finansowania pomocy społecznej i wskazał, że wysokość przyznanego świadczenia odpowiada aktualnym możliwościom finansowym ośrodka pomocy społecznej. Po podzielaniu bowiem kwoty zaplanowanej przez organ administracji I instancji z budżetu na realizację świadczeń pieniężnych z przeznaczeniem na zakup żywności (653.850,00 złotych) przez 9 miesięcy oraz liczbę osób wymagających wsparcia (1050 osób miesięcznie) na jedną osobę przypadnie świadczenie w wysokości 70 złotych. Brak dostatecznych środków finansowych na realizowane przez organy administracji zadania z zakresu pomocy społecznej oraz rosnąca liczba osób korzystających z tej pomocy są faktami powszechnie znanymi. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ pomocy społecznej nie jest w stanie realizować wszystkich potrzeb swoich beneficjentów. Zmuszany jest więc on, jak w przedmiotowej sprawie, tylko do zabezpieczania potrzeb w ograniczonej wysokości. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że odwołujący się stale korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od 2004 r. otrzymując zasiłki okresowe oraz celowe, a także świadczenia pieniężne na zakup żywności. Również obecnie korzysta on z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego przyznanego w kwocie 238,50 złotych na okres od 1 maja 2011 r. do 31 lipca 2011 r. jak i otrzymał zasiłek celowy w kwocie 60 złotych na zakup żywności na okres Świąt Wielkanocnych. Organ odwoławczy zauważył, że organ administracji I instancji nie wykazał wprawdzie, iż stosownie do unormowania § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 25, poz. 186 ze zm.) w przedmiotowej sprawie brak jest możliwości zapewnienia stronie posiłku lub, iż zapewnienie mu posiłku jest nieuzasadnione ze względu na sytuację osobistą lub rodzinną, lecz ze względu na to, iż odwołujący się nie posiada stałego miejsca zamieszkania przyjąć należy, że sytuacji osobista czyni niezasadnym przyznanie mu pomocy w postaci posiłku. Mając to na uwadze organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skargę na decyzję organu odwoławczego, nie formułując żadnych zarzutów, wniósł K. G. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie, przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i oświadczył, że podtrzymuje swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja jak i decyzja utrzymana nią w mocy nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego jak i procesowego. Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) w art. 3 pkt 1 przewiduje pomoc w zakresie dożywiania w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, świadczoną m. in. osobom i rodzinom dotkniętym ubóstwem, bezdomnością, bezrobociem i niepełnosprawnością. Pomoc ta może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (477 zł) - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W myśl natomiast art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. W związku z tym, należy wziąć pod uwagę zasady określone w ustawie o pomocy społecznej, z których wynika, że rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a także do możliwości pomocy społecznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2026/06, Lex nr 310865). W przedmiotowej sprawie organy administracji ustaliły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (wywiadu środowiskowego), że sytuacja życiowa i majątkowa skarżącego (bezdomność, długotrwałe bezrobocie, brak jakiegokolwiek źródła dochodu) świadczy, iż spełnia on wymogi formalne ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" co uprawnia go do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej z tego programu i wskazuje na celowość przyznania pomocy. Podkreślić trzeba, że przyznanie pomocy w omawianej sprawie ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet przy spełnianiu przez osobę wnioskującą o przyznanie pomocy przesłanek ustawowych, zależy ona od uznania organu pomocy społecznej, wynikającego z oceny sytuacji, w jakiej znajduje się osoba oczekująca pomocy, ale również możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., SA/Sz 2548/00, nie publ.). W sprawie niniejszej organy obu instancji przyznając skarżącemu zasiłek celowy na dożywianie w wysokości 70 zł, zdaniem Sądu, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy administracji podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym opisano warunki życia skarżącego, jego sytuację mieszkaniową, osobistą i rodzinną. Skarżący zaakceptował wywiad środowiskowy własnoręcznym podpisem. Nie ma w tej sytuacji uzasadnionych podstaw do formułowania zarzutu o wadliwości postępowania wyjaśniającego lub jego niepełnym zakresie. Wywiad nie zawiera jakiejkolwiek informacji pozwalającej na ocenę, że skarżącemu uniemożliwiano wypowiadanie się w sprawach objętych wywiadem, albo nie uwzględniono w nim jakichkolwiek informacji przez niego podanych. Podkreślić natomiast należy, że wbrew przekonaniu skarżącego nie ma żadnych podstaw do zarzucenia organom, że ich rozstrzygnięcie w zakresie wysokości udzielonego świadczenia jest dowolne. Jest oczywiste, że zasiłek celowy na zakup żywności nie jest przeznaczony na pokrycie pełnych kosztów wyżywienia osoby objętej pomocą, ale ma charakter szczególnej pomocy doraźnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2007 r., I SA/Wa 469/07, LEX nr 328251). Żadne przepisy ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", jak również ustawy o pomocy społecznej, która także znajduje zastosowanie w sprawie, nie dają podstaw do przyznawania świadczeń pieniężnych w kwotach, jakich domaga się osoba objęta pomocą. Nie jest bowiem rolą pomocy społecznej spełnianie wszystkich żądań wnioskodawców (w tym co do wysokości pomocy). Pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Innymi słowy zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich oczekiwań (por. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r. I SA/Wa 272/07, publ. Legalis). Dokonując kontroli legalności przesłanek, które zadecydowały o przyznaniu skarżącemu zasiłku w kwocie 70 złotych trzeba pamiętać, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej mającego w sprawie niniejszej zastosowanie na mocy art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" potrzeby skarżącego mogą być uwzględnione o tyle, o ile odpowiadają one aktualnym na dzień rozstrzygania o zasiłku możliwością finansowym ośrodka pomocy społecznej. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy ustalając wysokość przyznawanego zasiłku wzięły pod uwagę możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz ilość osób korzystających z pomocy finansowej na dożywianie. Ocena możliwości finansowych oparta została, zatem o analizę nie tylko posiadanych środków finansowych, ale i zapotrzebowania beneficjentów tego ośrodka na pomoc tego samego rodzaju, co pomoc udzielona skarżącemu. Nie można więc jej zarzucić dowolności. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji utrzymanej nią w mocy wyjaśniono motywy przyznania skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 70 złotych, wskazując, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej dysponuje środkami finansowymi w określonej wysokości, które musi rozdysponować, mając na względzie nie tylko potrzeby skarżącego, ale i potrzeby pozostałych osób ubiegających się o pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego na zakup żywności. Organy administracji obu instancji w uzasadnieniach podjętych decyzji precyzyjnie wykazały ilość posiadanych środków finansowych, jak i ilość beneficjentów korzystających z pomocy finansowej na dożywianie. Dołączone do akt sprawy wykazy, zawierające kwoty przyznanych skarżącemu świadczeń pieniężnych począwszy od 2005r. świadczą natomiast o tym, że skarżący nie jest pozbawiony pomocy. Co więcej, ilość świadczeń wskazuje na uczynienie przez skarżącego z tej formy pomocy niemal stałego dochodu. Nie bez znaczenia dla oceny żądań skarżącego jest także fakt, że decyzją z dnia 26 kwietnia 2011r., a więc z tej samej daty, co decyzja o przyznaniu zasiłku celowego, skarżącemu przyznano również zasiłek okresowy na okres od 1 maja 2011r. do dnia 31 lipca 2011r. w kwocie 238,50 złotych miesięcznie. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) skargę należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w związku z art. 250 wspomnianej ustawy i § 19 w związku z § 18 ust.1 pkt.1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zmianami).