II SA/Lu 523/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Wojewody z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę oddala skargę. Decyzją z dnia 10 maja 2007 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania J. M., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 16 marca 2007 r., znak [...], umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr ewid. 58/4, ark. ew. [...], o pow. [...], położoną w T. L., zajętą pod drogę powiatową nr [...] – ul. G., która z mocy prawa stała się własnością Powiatu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda wyjaśnił, iż w dniu 4 maja 2006 r. J. M. złożył wniosek o wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr ewid. 58/4, ark. ew. [...], o pow. [...], położoną w T. L., zajętą pod drogę powiatową nr [...] – ul. G.. Umarzając postępowanie wszczęte na podstawie tego wniosku decyzją z dnia 16 marca 2007 r. Starosta podkreślił, iż przedmiotowa działka o nr ewid. 58/4 na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stała się z mocy prawa własnością Powiatu (co potwierdziła decyzja Wojewody z dnia 7 grudnia 2006 r., znak: [...]), jednakże roszczenie o wypłatę odszkodowania za tę działkę wygasło w dniu 1 stycznia 2006 r. na mocy art. 73 § 4 powołanej ustawy. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że w związku z wygaśnięciem roszczenia odwołującego się o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, przyznanie tego odszkodowania stało się niemożliwe, gdyż brak jest normy prawa materialnego regulującej tę kwestię. Zdaniem Wojewody prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy nie daje także inna decyzja administracyjna, jak np. decyzja Wojewody z dnia 7 grudnia 2006 r., stwierdzająca, że sporna nieruchomość z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu. Decyzja ta bowiem, jak każda inna decyzja administracyjna, nie stanowi normy prawnej. Tym samym, w ocenie Wojewody, postępowanie wszczęte na wniosek J. M. z dnia 4 maja 2006 r. prawidłowo zostało umorzone – jako bezprzedmiotowe – na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył J. M., podnosząc, iż jego sprawa została załatwiona pobieżnie i rutynowo. Zdaniem skarżącego, należąca do niego działka nr ewid. 58/4 stała się, na podstawie decyzji Wojewody z dnia 7 grudnia 2006 r., własnością Powiatu z dniem 7 grudnia 2006 r. Skarżący zarzucił organom administracji, iż prowadziły postępowanie w sposób przewlekły, a rozstrzygnięcia tych organów są dla niego krzywdzące. W ocenie strony skarżącej, gdyby pracownicy organów od początku postępowania znali treść przepisu art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, to wniosek o odszkodowanie zostałby załatwiony szybko i jednoznacznie. Skarżący podkreślił, iż powołany wyżej przepis, który stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji, narusza konstytucyjne zasady równości wobec prawa oraz ochrony prawa własności. Skarżący podniósł również, iż termin do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania został przekroczony przez niego nieznacznie i bez jego winy, gdyż nie znał treści przepisu art. 73 ustawy. Skoro zaś przedmiotowa działka stała się własnością jednostki samorządu dopiero w dniu 7 grudnia 2006 r., to w tym przypadku, zdaniem skarżącego, termin określony w powołanym przepisie nie powinien mieć zastosowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonego aktu z obowiązującym prawem, do czego uprawniony jest w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a zatem skargi na tę decyzję nie można uznać za zasadną. W świetle przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.; dalej: "ustawa" ), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie zaś z ustępem 4 tego artykułu, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w T. L. z dnia 12 grudnia 1984 r., Sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po K. K., właścicielem części nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. 58/4, o pow. [...], położonej na terenie obrębu miasta T. L., stał się J. M. Bezspornym jest również, iż działka ta w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta była pod drogę publiczną – ulicę G. i pozostawała we władaniu Skarbu Państwa. Oznacza to, iż przedmiotowa nieruchomość stała się – na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy – z mocy prawa własnością Powiatu z dniem 1 stycznia 1999 r. Chybiony jest zatem zarzut skarżącego, iż sporna nieruchomość przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego dopiero w dniu 7 grudnia 2006 r., to jest w dniu wydania przez Wojewodę ostatecznej decyzji, znak: [...]. Decyzja ta – wydana na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy – ma bowiem charakter deklaratoryjny. Nie zmienia ona istniejącego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan wynikający z przepisów ustawy, który nastąpił z mocy prawa (uchwała SN z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZP 77/02, OSNC 2003, nr 11, poz. 144). Decyzja Wojewody z dnia 7 grudnia 2006 r. znak: [...], stwierdza zatem jedynie przejęcie na własność Powiatu omawianej działki, które nastąpiło – z mocy prawa – w dniu 1 stycznia 1 stycznia 1999 r., a więc w dniu wskazanym w powołanym wyżej przepisie art. 73 ust. 1 ustawy. Należy podkreślić, iż określony przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy termin do składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne, ma charakter terminu prawa materialnego, co oznacza, że termin ten nie może być na wniosek strony ani z urzędu przedłużany, skracany bądź przywracany. Dlatego też podnoszone w skardze okoliczności dotyczące nieznajomości przez skarżącego treści przepisu art. 73 ustawy oraz braku jego winy w przekroczeniu terminu wskazanego w tym przepisie nie mogły być uwzględnione przez organy administracji orzekające w sprawie. Wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę gruntu o nr ewid. 58/4, zajętą pod drogę publiczną – ulicę G., został złożony, czego nie kwestionuje skarżący, w dniu 4 maja 2006 r. (k.1-5 akt administracyjnych), a więc z uchybieniem terminu wskazanego w powołanym art. 73 ust. 4 ustawy. Z przepisu tego wynika, iż roszczenie skarżącego o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową działkę wygasło w dniu 1 stycznia 2006 r. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, iż wobec braku przepisu prawa regulującego kwestię ustalenia i wypłaty odszkodowań za grunty zajęte pod drogi publiczne nie było podstaw do rozstrzygania sprawy co do istoty, a postępowanie administracyjne, wszczęte na podstawie wniosku skarżącego z dnia 4 maja 2006 r., należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem na organach administracji spoczywa obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Taką przyczynę, obligującą organ administracji do umorzenia postępowania, stanowi brak podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia sprawy co do istoty (por. wyroki NSA z dnia 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05, niepubl. oraz z dnia 12 października 2006 r., II GSK 142/06, niepubl.). Sąd nie podziela oceny skarżącego, iż przepis art. 73 ustawy narusza konstytucyjne zasady równości wobec prawa oraz ochrony prawa własności. Po pierwsze należy podnieść, iż Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach podkreślał, że prawa konstytucyjnie chronione – w tym prawo własności – nie mają charakteru absolutnego (wyroki TK: z dnia 28 maja 1991 r., K 1/91, OTK 1991 r., poz. 4, z dnia 25 maja 1999 r., SK 9/98, OTK ZU 1999, nr 4, poz. 78 oraz z dnia 3 lipca 2001 r., K 3/01, OTK ZU 2001, nr 5, poz. 125). Dopuszczalne jest zatem ograniczenie prawa własności ze względu na ważny interes publiczny (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Po drugie zgodność z Konstytucją omawianego przepisu była już przedmiotem kontroli Trybunał Konstytucyjnego, który orzekł, że przepis ten jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP (wyroki TK z dnia 14 marca 2000 r., P 5/99, OTK ZU 2000, nr 2, poz. 60 oraz z dnia 20 lipca 2004 r., SK 11/02, OTK-A 2004, nr 7, poz. 66). W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. Trybunał w szczególności stwierdził, iż oceniając zgodność z Konstytucją tego przepisu należy mieć na względzie szczególny charakter przewidzianego wywłaszczenia. Powołana wyżej regulacja była bowiem aktem jednorazowym i miała na celu uporządkowanie stanu prawnego dróg, co do których – z różnych przyczyn – od około 50 lat stan faktyczny nie pokrywał się ze stanem prawnym. Należy wreszcie podkreślić, iż wskazany wyżej przepis nie pozbawiał skarżącego prawa dochodzenia rekompensaty za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie tego unormowania, gdyż umożliwiał mu uzyskanie odszkodowania za tę nieruchomość. Skarżący nie wykazał jednak należytej dbałości o swoje prawa, skoro – w terminie przez ten przepis określonym – nie złożył wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Sąd nie dopatrzył się również w toku postępowania administracyjnego takich naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.