II SA/Lu 524/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca wezwana do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego) wniosła wypełniony i podpisany druk PPF żądając przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do wniosku strona skarżąca dołączyła zaświadczenie wskazujące na wysokość pobieranego świadczenia integracyjnego. Pismem z dnia 1 września 2010 r. stronę skarżącą wezwano do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Wykonując wezwanie strona skarżąca nadesłała oświadczenie. Na podstawie powyższego oświadczenia referendarz sądowy ustalił, że strona skarżąca w dniu 29 lipca bieżącego roku zbyła należące do niej działki rolne. Strona skarżąca nie podała jednak kwoty, za którą zbyła owe działki ani czy obecnie dysponuje uzyskanymi z ich sprzedaży środkami finansowymi. Z tych powodów pismem z dnia 22 września 2010 r. wezwano stronę skarżącą do nadesłania odpisu aktu notarialnego zawierającego umowę sprzedaży działek rolnych oraz wyciągu z posiadanych rachunków bankowych i lokat za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień bieżącego roku. Mimo prawidłowego doręczenia strona skarżąca nie wykonała wezwania. Referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por. tezę 1 postanowienia NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 153/08 - Legalis). Ponadto w przepadku przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ustalenia wymaga także wpływ obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na sytuację materialną strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04 – Lex nr 302271; tezę 1 postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GZ 151/09 – Lex nr 552786; tezę 1 postanowienia NSA z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 – Lex nr 552394 czy postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09 – Lex nr 552205). Bierność w tym zakresie uniemożliwia zaś uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt I FZ 514/07 - Legalis). Odnośnie żądania strony skarżącej zwolnienia w całości od kosztów sądowych zaznaczyć należy, że zgodnie z unormowaniem art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. strona skarżąca w niniejszej sprawie jest zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Skutkiem tego jej żądanie zwolnienia od obowiązku ich ponoszenia już tylko z tego powodu nie może być uwzględnione, jako bezzasadne. Nie można bowiem przyjąć aby koszty te stanowiły obciążenie związane z postępowaniem a tym samym porównać ich wysokości do możliwości finansowych strony. Dlatego rozpoznając wniosek strony skarżącej traktować należy go, jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest powstanie uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Ustalenie wystąpienia uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego wymaga uprawdopodobnienia w sposób niebudzący wątpliwości sytuacji materialnej strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Tylko takie uprawdopodobnienie umożliwia dokonanie realnej oceny możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy oraz zbadanie wpływu obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na sytuację materialną strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. W przypadku gdy istnieją wątpliwości co do m.in. sytuacji materialnej strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona ta na wezwanie i w zakreślonym w nim terminie zobowiązana jest do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Przepis ten normuje postępowanie wyjaśniające celem, którego jest dostarczenie dowodów umożliwiających rozwianie wątpliwości dotyczących m.in. sytuacji materialnej strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie to ma dostarczyć dowody pozwalające na uprawdopodobnienie w sposób niebudzący wątpliwości sytuacji materialnej strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Skoro zaś w niniejszej sprawie strona skarżąca nie nadsyłając odpisu aktu notarialnego oraz wyciągu z posiadanego rachunku bankowego i lokat uniemożliwiła ustalenie jej aktualnej sytuacji materialnej, która w świetle oświadczenia o sprzedaży działek rolnych budzi wątpliwości, to tym samym przyjąć należy, że nie wykazała ona zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Uniemożliwiła ona bowiem ustalenie jej realnych możliwości finansowych i wpływu obowiązku ponoszenia kosztów ustanowienia adwokata na jej sytuację materialną. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.