II SA/Lu 546/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. Ch. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia 29 czerwca 2010 r., po rozpoznaniu odwołania M. S. od decyzji z dnia 11 maja 2010 r. nr [...], wydanej z upoważnienia Wójta Gminy M. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., odmawiającej przyznania M. S. zasiłku stałego – utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, iż powołaną wyżej decyzją organ pierwszej instancji, po rozpoznaniu wniosku M. S. z dnia 16 kwietnia 2010 r., odmówił przyznania jej zasiłku stałego, wskazując, iż miesięczny dochód wnioskodawczyni wynosi 1044,66 zł i jest wyższy od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej (351,00 zł). Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji i podkreślił, iż, jak wynika z kwestionariusza wywiadu środowiskowego oraz pozostałych akt sprawy, w skład rodziny odwołującej się wchodzą: M. S., K. P. - konkubent oraz wspólnie wychowywane przez nich sześcioro dzieci – Ł., Z., I., K., B. oraz N. P. Dochód rodziny wynosi 2396,22 zł miesięcznie. Na ten dochód składają się: 1) dochód M. S. w wysokości 1044,66 zł, to jest dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 78,66 zł (0,38 ha przelicz. x 207 zł), dochód z tytułu przyznanych i wypłaconych zasiłków rodzinnych w kwocie 546 zł oraz dodatków do zasiłków rodzinnych w kwocie 420 zł, 2) dochód K. P. z gospodarstwa rolnego w wysokości 939,78 zł (4,54 ha przelicz x 207 zł). Rodzina uzyskała także dochód z tytułu przyznanego jej i wypłaconego, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek stały, zasiłku okresowego w kwocie 411,78 zł. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 299,52 zł i jest więc niższy od kwoty kryterium dochodowego, uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków przysługuje m.in. jednemu z rodziców dziecka, a nie przysługuje dzieciom, w związku z wychowywaniem których zasiłek jest przyznawany. Obliczając więc dochód skarżącej należało uwzględnić także zasiłki rodzinne oraz dodatki do zasiłków rodzinnych, jakie otrzymuje. Zasiłki i dodatki stanowią jej dochód, a nie dochód dzieci na które są pobierane. W ocenie organu drugiej instancji dla ustalenia dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej oraz dochodu rodziny nie ma również znaczenia to, co dzieje się z posiadanym przez tę osobę lub rodzinę gospodarstwem rolnym, czy też gruntami rolnymi, a w szczególności, czy grunty rolne są uprawiane oraz czy gospodarstwo rolne przynosi dochody. Kwota dochodu ustalana jest w oparciu o liczbę hektarów przeliczeniowych będących w posiadaniu osoby lub rodziny oraz zryczałtowaną stawkę dochodu z hektara przeliczeniowego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie w rodzinie w przypadku łącznego spełnienia przez nią oraz rodzinę kryteriów dochodowych, to jest jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, są niższe od kryterium dochodowego. Zasiłek nie może być przyznany, gdy dochód osoby występującej o to świadczenie przekracza kryterium dochodowe. Dochód rodziny skarżącej jest niższy od kwoty kryterium dochodowego. Rodzina jest więc uprawniona do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. M. S. nie jest jednak uprawniona do zasiłku stałego, bowiem jej dochód jest wyższy od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M. S., nie precyzując jej wniosków, a wyrażając niezadowolenie z wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, iż organy administracji błędnie ustaliły dochód jej oraz jej rodziny. Jej konkubent nie osiąga w rzeczywistości dochodu z gospodarstwa rolnego, gdyż gospodarstwo to zostało zajęte przez komornika na poczet należności z tytułu alimentów wobec córki E. oraz z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wskazała, iż Kolegium nie odniosło się w żaden sposób do tego, że faktycznie zamieszkuje ona w miejscu zameldowania, to jest w miejscowości W. [...], zaś do miejscowości K. W. [...], gdzie mieszkają jej dzieci, jedynie dojeżdża codziennie. Do skargi dołączyła kopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w J. L. z dnia 23 lipca 2010 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżąca domagała się przyznania zasiłku stałego, zastosowanie mieć będą zatem przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy, zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż skarżąca M. S. w dacie orzekania przez organy administracji była osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy, gdyż legitymowała się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. L. z dnia 8 grudnia 2009 r. zaliczającym ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo do dnia 30 grudnia 2010 r. Organy administracji orzekające w sprawie odmówiły jednak przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazując, iż dochód skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w przepisach ustawy. W ocenie Sądu stanowisko to jest prawidłowe. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W myśl ustępu 3 tego artykułu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. (ust. 4). Przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł (ust. 9). Przede wszystkim należy wskazać, iż warunkiem koniecznym dla przyznania zasiłku stałego pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy (takiej jak skarżąca), jest ustalenie, że zarówno dochód tej osoby, jak również dochód na osobę w jej rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Tym samym dla odmowy przyznania omawianego świadczenia w tym przypadku wystarczające jest stwierdzenie, że dochód osoby wnioskującej o przyznanie zasiłku stałego przekracza kwotę 351 zł. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Z ustaleń organów administracji wynika, iż miesięczny dochód skarżącej wyniósł 1044,66 zł i składają się nie niego: dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 78,66 zł (0,38 ha przeliczeniowych x 207 zł), dochód z tytułu przyznanych i wypłaconych zasiłków rodzinnych w kwocie 546,00 zł oraz dodatków do zasiłków rodzinnych w kwocie 420,00 zł. Z powołanych przepisów ustawy wynika, że nie zachodzą podstawy do pominięcia przychodów z tytułu zasiłków rodzinnych jako składnika dochodów skarżącej. Jeśli bowiem za dochód uważa się sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, przy uwzględnieniu wyłączeń wynikających z art. 8 ust. 3 pkt 1-3 i ust. 4 ustawy, które nie dotyczą zasiłku rodzinnego, to przychody z tego tytułu podlegają zaliczeniu do dochodu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, należy podkreślić, iż są one bezzasadne. Wysokość dochodu K. P. nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż w rozpoznawanej sprawie dochód na osobę w rodzinie nie przewyższa ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a podstawą wydania decyzji odmawiającej przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia było wyłącznie stwierdzenie, iż jej dochód jest wyższy niż 351 zł. Należy jednak wskazać, iż w świetle powołanego art. 8 ust. 9 ustawy, dla ustalenia wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego nie ma znaczenia, czy osoba będąca jego właścicielem uzyskuje faktycznie dochody z tego gospodarstwa. Nieuzasadniony jest również zarzut skarżącej, iż Kolegium nie odniosło się do tego, że nie zamieszkuje ona wraz z dziećmi w K. W. [...], lecz w W. [...], gdzie jest zameldowana. Kwestia ta nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a ponadto skarżąca w toku postępowania przed organami obu instancji w żaden sposób nie kwestionowała, iż zamieszkuje wraz z konkubentem i dziećmi w K. W. [...]. Należy podkreślić w szczególności, że w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącej z dnia 21 kwietnia 2010 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, z którego treści wynika, iż mieszka ona wspólnie z całą rodziną w K. W. [...] (k. 24 akt adm.). Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględniania skargi. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).